ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಿಂದ ರಕ್ಷಣಾ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೆ ಹೊಸ ವೇಗ:ಭಾರತವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಶಿರಡಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಕೀರ್ಣ ಉದ್ಘಾಟನೆ ಹಾಗೂ 300 ಕಿಮೀ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ‘ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ್ರ’ ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅನಾವರಣ ಈ ದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಗಳಾಗಿವೆ. ರಕ್ಷಣಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತದೆ. 2029ರೊಳಗೆ ₹3 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಗುರಿ ಸಾಧನೆಗೆ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಸಡಿಲಿಕೆ, ದೇಶೀಯ ಖರೀದಿ ಆದ್ಯತೆ, ರಕ್ಷಣಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕಾರಿಡಾರ್ಗಳು ಹಾಗೂ ನವೋದ್ಯಮ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಕ್ರಮಗಳು ನೆರವಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಕಾವಲುಗಾರ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಸಮಿತಿಯ ಪಾತ್ರ:ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ಸಮಿತಿಯು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಂಸದೀಯ ಸಮಿತಿಯಾಗಿದ್ದು, 1921ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಈ ಸಮಿತಿಯು ಭಾರತದ ಮಹಾಲೇಖಪಾಲರ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ವರದಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಸಂಸತ್ತು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಉದ್ದೇಶಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. 22 ಸದಸ್ಯರಿರುವ ಈ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಚಿವರಿಗೆ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣಕಾಸಿನ ಅಕ್ರಮ, ವ್ಯರ್ಥ ವೆಚ್ಚ, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.
ಮಚ್ಕುಂಡ್ ಯೋಜನೆ: ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸಹಕಾರದ ಪ್ರತೀಕ: ಒಡಿಶಾದ ಕೋರಾಪುಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಚ್ಕುಂಡ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಮಚ್ಕುಂಡ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ ಭಾರತದ ಆರಂಭಿಕ ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಡುಡುಮಾ ಜಲಪಾತದ ಸಮೀಪ ಇರುವ ಈ ಯೋಜನೆ 1948ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು 1955ರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶಗಳ ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಯಾದ ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿದ್ಯುದೀಕರಣ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ನೀರಾವರಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಂಕಿ ಅವಘಡವು ಹಳೆಯ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಣದ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿದೆ.
ಭಾರತ–ಆಫ್ರಿಕಾ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕೆ ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಸೇತುವೆ:ಭಾರತ–ಆಫ್ರಿಕಾ ವೇದಿಕೆ ಶೃಂಗಸಭೆಯು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ–ದಕ್ಷಿಣ ಸಹಕಾರ, ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಆರೋಗ್ಯ, ಕೃಷಿ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಡಲ ಭದ್ರತೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಯೋಗ ವೃದ್ಧಿಗೆ ಇದು ಮಹತ್ವದ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಎಬೋಲಾ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಹಿನ್ನೆಲೆದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಶೃಂಗಸಭೆ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆಫ್ರಿಕಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಭೌರಾಜಕೀಯ ಮಹತ್ವವು ಭಾರತದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಿದೆ.
ಹಣಕಾಸು ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯ ಹೊಸ ಚರ್ಚೆ:16ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗವನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 280ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಡಾ. ಅರವಿಂದ್ ಪನಗಾರಿಯಾ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಯೋಗವು ರಾಜ್ಯಗಳ ತೆರಿಗೆ ಪಾಲನ್ನು 41% ರಷ್ಟೇ ಮುಂದುವರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ₹9.47 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ಉಪತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಭಾರಗಳ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ವಿಭಾಜ್ಯ ನಿಧಿ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿರುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಮಾನತೆ–ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸಮತೋಲನದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗಾಗಿ ಷರತ್ತುಗಳಿಲ್ಲದ ಹಾಗೂ ಊಹಿಸಬಹುದಾದ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳ ಅಗತ್ಯತೆಯನ್ನು ಆಯೋಗ ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ.
ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು: ನಾಗರಿಕ ಗೌರವದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡ:1954ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಭಾರತದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಸಮ್ಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರು ಪದ್ಮ ವಿಭೂಷಣ, ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ ಮತ್ತು ಪದ್ಮ ಶ್ರೀ ಎಂಬ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. 2026ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 131 ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು, ವಿದೇಶೀಯರು ಹಾಗೂ ಮರಣೋತ್ತರ ಪುರಸ್ಕೃತರೂ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ, ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸೇವೆ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಈ ಗೌರವ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ನೇತೃತ್ವದ ಪದ್ಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಿತಿಯು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಪುರಸ್ಕೃತರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ.
ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ: ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಚರ್ಚೆ: ಅಸ್ಸಾಂ ಸರ್ಕಾರ ಮಂಡಿಸಿರುವ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ ವಿಧೇಯಕ, 2026 ವಿವಾಹ, ವಿಚ್ಛೇದನ, ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ದತ್ತು ಮುಂತಾದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಏಕಸಮಾನ ಕಾನೂನು ರೂಪುರೇಷೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 44ರ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಈ ವಿಧೇಯಕವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ ನಿಷೇಧ, ಕಡ್ಡಾಯ ವಿವಾಹ ನೋಂದಣಿ, ಲಿಂಗಸಮಾನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಹಾಗೂ ಸಹಜೀವನ ಸಂಬಂಧಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ಬಲವರ್ಧನೆ ಪರವಾದ ವಾದಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ಎಂಬುದು ವಿರೋಧದ ಮುಖ್ಯ ಆಕ್ಷೇಪವಾಗಿದೆ.
