ಸುದ್ದಿ - ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಚ್ಕುಂಡ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಬೆಂಕಿ ಅವಘಡ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರತ್ತ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.

ಮಚ್ಕುಂಡ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ಮಚ್ಕುಂಡ್ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಗಡಿಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ಒಡಿಶಾದ ಕೋರಾಪುಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ 120 MW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಡುಡುಮಾ ಜಲಪಾತದ ಸಮೀಪ, ಗೋದಾವರಿ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉಪನದಿಯಾದ ಮಚ್ಕುಂಡ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
• ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಜಲಾಪುಟ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯದ ಬೆಂಬಲವಿದ್ದು, ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.
• ಹತ್ತಿರದ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಜೇಪೋರ್‌ನ ಮಹಾರಾಜ ವಿಕ್ರಮ್ ದೇವ್ ವರ್ಮಾ ಅವರು 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.
• ಈ ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು 1948 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 1955 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
• ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು.
• ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾ ನಡುವೆ 70:30 ಅನುಪಾತದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಮಾನವಾದ 50:50 ಹಂಚಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.

ಮಹತ್ವ:

• ಈ ಯೋಜನೆಯು ಪೂರ್ವ ಭಾರತದ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಮುಖ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿದ್ಯುದೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.
• ಇದು ಒಡಿಶಾ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಗೃಹಬಳಕೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ನದಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಾರಾಜ್ಯ ಸಹಕಾರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಈ ಯೋಜನೆಯು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
• ಡುಡುಮಾ ಜಲಪಾತದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಇದರ ಸ್ಥಳವು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಂಕಿ ಅವಘಡವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯದಾಗುತ್ತಿರುವ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆ, ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದೆ.