ಸುದ್ದಿ - ಎಡಿಆರ್ (ADR) ಮತ್ತು ಇಸಿಐ (ECI) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ (2025) ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 324 ಮತ್ತು ಆರ್ಪಿಎ (RPA), 1950 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಸ್ಐಆರ್ (SIR) ಗಾಗಿ ಇಸಿಐ (ECI) ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:
- ಎಸ್ಐಆರ್ (SIR) ಅನುಪಾತದ ತತ್ವವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ: ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಉದ್ದೇಶ, ಮಿತಿಮೀರದ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ನಿಖರತೆಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಆಯ್ಕೆ.
- ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲು ಇಸಿಐ (ECI) ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಪೌರತ್ವದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಸಕ್ಷಮ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಪೌರತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
- ಎಡಿಆರ್ (ADR) ಮತ್ತು ಇಸಿಐ (ECI) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ (2025) ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 324, ಹಾಗೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950 ಮತ್ತು ಅದರ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಸ್ಐಆರ್ (SIR) ನಡೆಸಲು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: [ಎಸ್ಐಆರ್ ಅನುಪಾತದ 3 ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ]
- ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ - ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ನಿಖರತೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು.
- ಅನುಸರಿಸಲಾದ ವಿಧಾನಗಳು ಮಿತಿಮೀರಿಲ್ಲ - ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಮನೆ-ಮನೆಗೆ ತೆರಳಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಎಣಿಕೆ, ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮಪರಿಶೀಲನೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಹಾರಗಳ ಲಭ್ಯತೆ.
- ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಆಯ್ಕೆ - ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಎಸ್ಐಆರ್ (SIR) ಸಮಸ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ.
- ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಪೌರತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಅಂತಹ ಪೌರತ್ವ ನಿರ್ಣಯದ ಪರಿಣಾಮವು ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅರ್ಹತೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
- ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪೌರತ್ವದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ಷಮ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಪೌರತ್ವದ ಕುರಿತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಎಸ್ಐಆರ್ (SIR) ಕುರಿತು:
- ಎಸ್ಐಆರ್ (SIR) ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ತನ್ನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮತ್ತು ಶಾಸನಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ಬೃಹತ್-ಪ್ರಮಾಣದ, ತೀವ್ರ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಚೌಕಟ್ಟು:
- ವಿಧಿ 324 (1): ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಇಸಿಐ (ECI) ಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
- ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1950: ಸೆಕ್ಷನ್ 21(3) ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯ ವಿಶೇಷ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಲು ಇಸಿಐ (ECI) ಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸೆಕ್ಷನ್ 16 ಪೌರನಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
- ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮಗಳು, 1960: ಸೇರ್ಪಡೆ, ಪರಿಷ್ಕರಣೆ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.