ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರೈಕೆ ಆರ್ಥಿಕತೆ: ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಆರೈಕೆ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಕುರಿತಾದ ಕಾರ್ಯ ಕಾಗದವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಮಕ್ಕಳು, ವೃದ್ಧರು ಮತ್ತು ವಿಕಲಾಂಗರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡುವ ಪಾವತಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಪಾವತಿಸದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪಾವತಿಸದ ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಆರೈಕೆ ಕೆಲಸವು ಸುಮಾರು 15 ರಿಂದ 17 ಶೇಕಡಾ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ನವೀನ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವಿಕೆ, ಲಿಂಗ-ತಟಸ್ಥ ರಜೆಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಇದು ಬಲವಾಗಿ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ವಲಯದ ಔಪಚಾರಿಕೀಕರಣವು ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣ, ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಮಹಾ (MAHA) ಜಲ ಅಭಿಯಾನ: ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಜಲ ಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಅನುಸಂಧಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ಜಂಟಿಯಾಗಿ 200 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ 'ಮಹಾ' (MAHA) ಜಲ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿವೆ. ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸುಸ್ಥಿರ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ದ ಬಹುಶಿಸ್ತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟಗಳಿಗೆ 20 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳವರೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (GIS), ಕೇಂದ್ರೀಯ ಅಂತರ್ಜಲ ಮಂಡಳಿಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾಟರ್ ಲೆವೆಲ್ ರೆಕಾರ್ಡರ್ಗಳು ಮತ್ತು 'ನಿಸಾರ್' (NISAR) ಉಪಗ್ರಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ನೈಜ-ಸಮಯದ ದತ್ತಾಂಶ ಆಧಾರಿತ ಜಲ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯುಪಿಎಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎಸ್ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಷಯಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.
ಐಎಂಇಸಿ (IMEC) ಕಾರಿಡಾರ್ ಭವಿಷ್ಯ:2023 ರ ಜಿ20 ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾದ 'ಭಾರತ-ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ-ಯುರೋಪ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್' (IMEC) ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡುವಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ತೀವ್ರ ಭದ್ರತಾ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾರಿಡಾರ್ ಭಾರತದಿಂದ ಯುರೋಪ್ಗೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಮಯವನ್ನು 40% ಮತ್ತು ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚವನ್ನು 30% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಂತಹ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿನ ಅಡಚಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಅರಬ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಉದ್ವಿಗ್ನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಇದರ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಭಾರತದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಅರಾವಳಿ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಪ್ರಾಚೀನ ಮಡಿಕೆ ಪರ್ವತವಾದ ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯು ಭಾರತದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಧೂ-ಗಂಗಾ ನದಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಡೆಗೋಡೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಭಾರತವನ್ನು ಮರುಭೂಮೀಕರಣ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಧೂಳಿನ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ವಿಪರೀತ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದರ ಅವನತಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಾಬರಮತಿಯಂತಹ ನದಿಗಳ ಮೂಲವಾದ ಈ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಅರಾವಳಿ ಹಸಿರು ಗೋಡೆ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಾಗೂ ಮಣ್ಣು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಪತ್ರಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಷಯವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಒಮಾನ್ ನಡುವಿನ ಸಮಗ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ (CEPA) ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಇದು ಕೊಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ (GCC) ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಮಾನ್ ಭಾರತದ 99% ರಫ್ತುಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಸುಂಕ-ಮುಕ್ತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡಲಿದ್ದು, 127 ಸೇವಾ ವಲಯಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಭಾರತವು 77% ಸುಂಕದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಉದಾರಗೊಳಿಸಿದೆ. ಇದು ಡುಕ್ಮ್ ಮತ್ತು ಸಲಾಲ್ಲಾ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನೇರ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ (FDI), ವೃತ್ತಿಪರರ ಚಲನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಆಯುಷ್ (AYUSH) ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಒಮಾನ್ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿರುವುದು ಭಾರತದ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಭದ್ರತೆಗೆ ಹೊಸ ಕವಚ - ಕಿಲ್ ಸ್ವಿಚ್: ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಆನ್ಲೈನ್ ವಂಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ನೂತನ 'ಕಿಲ್ ಸ್ವಿಚ್' (Kill Switch) ತುರ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಅನಧಿಕೃತ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಖಾತೆ ಅಥವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾರ್ಡ್ಗಳಿಗೆ ಇರುವ 'ಸ್ವಿಚ್ ಆನ್/ಸ್ವಿಚ್ ಆಫ್' ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಯುಪಿಐ (UPI) ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಡಿಜಿಟಲ್ ಅರೆಸ್ಟ್ (digital arrest) ಹಗರಣಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಇಂತಹ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಆಡಳಿತದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಅರಾವಳಿ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ: ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯಾದ ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯು ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಗಂಗಾ ಬಯಲಿನ ನಡುವೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ತಡೆಗೋಡೆಯಾಗಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ಭಾರತವನ್ನು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಧೂಳಿನ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಮರುಭೂಮೀಕರಣದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಮಿತಿಮೀರಿದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯನಾಶದಿಂದಾಗಿ ಈ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅವನತಿಗೀಡಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ 26 ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅವನತಿಗೊಳಗಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಅರಾವಳಿ ಹಸಿರು ಗೋಡೆ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು (Aravalli Green Wall Initiative) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಹೆಜ್ಜೆಯು ಕಡ್ಡಾಯ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.
