ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಗಡಿ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ವಾಸ್ತವಿಕ ಗಡಿ ರೇಖೆಯ (LAC) ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಕುರಿತು 35 ನೇ WMCC ಸಭೆಯು ಮಹತ್ವದ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಸಿದೆ. ಜಾನ್ಸನ್ ರೇಖೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ಮಹಾನ್ ರೇಖೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ವಿವಾದವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ: ಅಕ್ಸಾಯ್ ಚಿನ್ (ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯ), ಬಾರಾ ಹೋಟಿ (ಮಧ್ಯ ವಲಯ) ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ (ಪೂರ್ವ ವಲಯ). ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ (UPSC/KPSC) ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು 2005 ರ ಒಪ್ಪಂದದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಸಮಗ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ, ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.
ಎಲ್ ನಿನೋ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮುಂಗಾರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ವಿಶ್ವ ಹವಾಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯು (WMO) ಮುಂಬರುವ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ ನಿನೋ (El Nino) ಸಂಭವಿಸುವ 80% ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ. ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸಮಭಾಜಕ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನವು ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನದ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ (UPSC/KPSC) ಇದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಇದು ನೈರುತ್ಯ ಮುಂಗಾರನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿ ವಾಡಿಕೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಹೊಡೆತ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಲಾ ನಿನಾ (La Nina) ಸ್ಥಿತಿಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಮಳೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ವಿಪರೀತ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಾದ ಚಂಡಮಾರುತ ಮತ್ತು ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚುಗಳ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎಲ್ ನಿನೋ-ದಕ್ಷಿಣ ಆಂದೋಲನ (ENSO) ವಿದ್ಯಮಾನವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಿಷನ್ ಸೆನೆಹಜೋರಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರೇಷ್ಮೆ ವಲಯ: ಈಶಾನ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯವು (MDoNER) ಅಸ್ಸಾಂ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ, ಅಸ್ಸಾಂನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮೂಗಾ ರೇಷ್ಮೆ ವಲಯವನ್ನು ಐಷಾರಾಮಿ ಜವಳಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಿಷನ್ ಸೆನೆಹಜೋರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. 2028ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ವಲಯವನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಏಕೈಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದ ರೇಷ್ಮೆಯಾಗಿರುವ ಮೂಗಾ ರೇಷ್ಮೆಯು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ (GI) ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 90% ಭಾಗವು ಅಸ್ಸಾಂನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು ಮಲ್ಬೆರಿ, ಉಷ್ಣವಲಯದ ಟಸ್ಸಾರ್, ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಟಾಸರ್ ಮತ್ತು ಎರಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ 5 ನೈಸರ್ಗಿಕ ರೇಷ್ಮೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೃಷಿ-ಆಧಾರಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ವಿಷಯವು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.
ಭಾರತ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಕಡಲ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರ:ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡ 2 ನೇ ಭಾರತ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಂವಾದವು ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಕಡಲ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ನಿಯಮ-ಆಧಾರಿತ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (IOR) ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಲು, ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕ್ವಾಡ್ ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕಡಲ ಕಣ್ಗಾವಲು ಸಹಯೋಗಕ್ಕೆ (IPMSC) ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ದೃಢವಾದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿವೆ. ಸುಧಾರಿತ ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ, ಜಂಟಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಜಂಟಿ ಕಡಲ ಭದ್ರತಾ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. 2026 ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ನೇತೃತ್ವದ ಆಪರೇಷನ್ ರೆಂಡರ್ ಸೇಫ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದು 2 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.
ಭದರ್ವಾದಲ್ಲಿ 4 ನೇ ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್ ಉತ್ಸವ 2026: ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ: ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಭದರ್ವಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ 4 ನೇ ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್ ಉತ್ಸವವು, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನೇರಳೆ ಕ್ರಾಂತಿಯ (Purple Revolution) ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. 2016 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ CSIR ಅರೋಮಾ ಮಿಷನ್ (CSIR Aroma Mission) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್ ಬೆಳೆಯು ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯ, ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು ಮತ್ತು ಅರೋಮಾಥೆರಪಿ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾದ ಸಾರಭೂತ ತೈಲವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ವಲಯದ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಯುಪಿಎಸ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎಸ್ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ನೀತಿಗಳ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಉದಯ್ಕ್ ಮತ್ತು ಗಡಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ: ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಗಡಿ ರಸ್ತೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯು (BRO) ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ದುರ್ಗಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಉದಯ್ಕ್ (Project UDAYAK) ನ 37 ನೇ ಸಂಸ್ಥಾಪನಾ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದೆ. ಇದು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಗಡಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ, ಗಡಿ ನಿರ್ವಹಣೆ (Border Management) ಮತ್ತು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಭಾಗಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ BRO ನ ಯೋಜನೆಗಳಾದ ವರ್ತಕ್, ದೀಪಕ್, ಶಿವಾಲಿಕ್, ದಂತಕ್ (Dantak) ಮತ್ತು ಉದಯ್ಕ್ ಮುಂತಾದ ಯೋಜನೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
