ಸುದ್ದಿ -   2026ರ ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನವನ್ನು ಜೂನ್ 5 ರಂದು "ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಿಯೆ" (Climate Action) ಘೋಷವಾಕ್ಯದಡಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ದೇಶವು ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳು:

• ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ 2026ರ ಜೂನ್ 5 ರಂದು ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ (UNEP) ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಈ ದಿನವು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯತ್ತ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಇಡಲು ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. 2026ರ ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನದ ಜಾಗತಿಕ ಘೋಷವಾಕ್ಯವು "ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಿಯೆ" ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುವ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

2026ರ ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನದ ಘೋಷವಾಕ್ಯ:

• 2026ರ ಪರಿಸರ ದಿನದ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷವಾಕ್ಯ "ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಿಯೆ". ಈ ಘೋಷವಾಕ್ಯವು ಭೂಮಿಯು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪರಿಸರ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ:

• ಏರುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ
• ಬಿಸಿಗಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚುಗಳು
• ಕರಗುತ್ತಿರುವ ಹಿಮನದಿಗಳು
• ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಏರಿಕೆ
• ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅವನತಿ

• ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಮೂಲಕ, ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಇಂಗಾಲದ ಭವಿಷ್ಯದತ್ತ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು (UNEP) ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

2026ರ ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನದ ಆತಿಥೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರ:

• ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಬಾಕುವಿನಲ್ಲಿ 2026ರ ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನದ ಜಾಗತಿಕ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ದೇಶವು ಕೈಗೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಸರ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:

• 2035ರ ವೇಳೆಗೆ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಶೇ. 40ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಬದ್ಧತೆ (1990ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ).
• ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆ.
• ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನ ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ.
• ಸುಸ್ಥಿರ ನಗರ ಸಾರಿಗೆಯ ಉತ್ತೇಜನ.
• ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ.
• ಏಕ-ಬಳಕೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು.
• COP29 ರ ಆತಿಥೇಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ, ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನದ ಇತಿಹಾಸ:

• ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಳಜಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನವು ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 1972ರಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ ಸ್ಟಾಕ್ಹೋಮ್ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಅಂದಿನಿಂದ, ಇದು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ದಶಕಗಳಿಂದ, ಪರಿಸರದ ಆದ್ಯತೆಗಳು ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ನ್ಯಾಯದಂತಹ ವ್ಯಾಪಕ ಕಾಳಜಿಗಳವರೆಗೆ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ.

ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳು (SDGs):

• ಆಧುನಿಕ ಪರಿಸರ ಚಳುವಳಿಯು 2015ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿನ 2030ರ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ 17 ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳಿವೆ (SDGs), ಇವು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸಲು ಜಾಗತಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.

ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು:

• 1992: ಅರ್ಥ್ ಶೃಂಗಸಭೆ (ರಿಯೋ ಡಿ ಜನೈರೊ) ಅಜೆಂಡಾ 21 ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
• 2000: ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳು (MDGs).
• 2002: ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕುರಿತಾದ ಜೋಹಾನ್ಸ್ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವ ಶೃಂಗಸಭೆ.
• 2012: ರಿಯೋ+20 ಸಮ್ಮೇಳನವು "ನಾವು ಬಯಸುವ ಭವಿಷ್ಯ" ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.
• 2013: ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮುಕ್ತ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಗುಂಪಿನ ಸ್ಥಾಪನೆ.
• 2015: 2030ರ ಅಜೆಂಡಾ ಮತ್ತು 17 ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳ (SDGs) ಅಳವಡಿಕೆ.
• 2015: ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದ.
• ಪ್ರಸ್ತುತ: ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ರಾಜಕೀಯ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ವಾರ್ಷಿಕ (SDGs) ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ. 
• ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಯು ಬಡತನ ಕಡಿತ, ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಸಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ.

ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನದ ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದು.
• ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು.
• ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು.
• ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಅವನತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
• ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು (SDGs) ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.
• ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವುದು.

ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನದ ಮಹತ್ವ:

• ಸ್ಥಳೀಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವ:

• ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ, ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಹತ್ವ:

• ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಪರಿಸರ ಅಭಿಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ.

ಆರ್ಥಿಕ ಮಹತ್ವ:

• ಹಸಿರು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ಬಳಕೆಯ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಪರಿಸರ ದಿನದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪಾತ್ರ:

• ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು (UNEP) ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಮಾಲಿನ್ಯ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಸುಸ್ಥಿರ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿಶ್ವ ಪರಿಸರ ದಿನದ ಮೂಲಕ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಗಾಗಿ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು (UNEP) ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.