ಸುದ್ದಿ -  ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ (CSE) ಮತ್ತು ಡೌನ್ ಟು ಅರ್ಥ್ (DTE) ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 'ಭಾರತದ ಪರಿಸರದ ಸ್ಥಿತಿ 2026 ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ' ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿವೆ.

ಸೂಚಕಗಳು:  ಪರಿಸರ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ, ಮತ್ತು ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ.

• ರಾಜ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಯಾಂಕ: ಗೋವಾ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಭಾರತದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಐದು ರಾಜ್ಯಗಳು (UP, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಬಿಹಾರ, MP ಮತ್ತು WB) ಕಳಪೆ ಸಾಧನೆ ತೋರಿವೆ. ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ತ್ಯಾಜ್ಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ಭಾರತವು ಸುಮಾರು 65% ರಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಕಸದ ವಿಲೇವಾರಿ ತಾಣಗಳನ್ನು (legacy dumpsites) ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ, ಆದರೆ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯವು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 83% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
• ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿ ಪರಿವರ್ತನೆ: 2020-21 ರಿಂದ 2024-25 ರವರೆಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 97,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ, 26 ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
• ಜಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: 15 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಅತಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪಂಜಾಬ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮರುಪೂರಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತಿವೆ. ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿ ಮುಖಜಭೂಮಿಗಳು (river deltas) ಕುಸಿಯುತ್ತಿವೆ.
• ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ: ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿದ PM2.5 ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾವುಗಳು 61% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಜಾಗತಿಕ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯದ ಸಾವುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾಲು 2014 ರಲ್ಲಿ 23.76% ರಿಂದ 2023 ರಲ್ಲಿ 25.34% ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ: 36 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ 32 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ, ಇದು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳ (SDGs) ಕಡೆಗಿನ ಪ್ರಗತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ.