ಸುದ್ದಿ -  ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಕರಡು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು, 2026, ಮಾನವನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ನ್ಯಾಯದಾನದ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳು:

• ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ AI ಅನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಊಹಿಸುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಅಪೆಕ್ಸ್ ಬಾಡಿ (Apex Body) ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್ AI ಸಮಿತಿಗಳು AI ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಣಾಮದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳು ಮತ್ತು ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

• ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ AI ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ, 'ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಬಳಕೆಯ ಕರಡು ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು, 2026' ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ AI ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಅಳವಡಿಕೆಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.

ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ:

• ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು, ಇತರ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಆಯೋಗಗಳ ಎಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ನ್ಯಾಯನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.

ಕರಡು ನಿಯಮಾವಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ಉದ್ದೇಶಗಳು: ನ್ಯಾಯದಾನದ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ವಿಳಂಬಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ತತ್ವಗಳು: AI ನಿಯೋಜನೆಯು ಮಾನವನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ, ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ಗೌಪ್ಯತೆಗೆ (ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಡೇಟಾ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2023 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ) ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಬದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು.
• ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಣೆಗಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
• ಅನುಮತಿಸಲಾದ ಉಪಯೋಗಗಳು: ಮಾನವ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಗಳು, ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಕಾನೂನು ಸಂಶೋಧನೆ, ಅನುವಾದ, ಪ್ರತಿಲೇಖನ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶದ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ AI ಅನ್ನು ಕೇವಲ ಸಹಾಯಕ ಸಾಧನವಾಗಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧಗಳು: ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು, ಜಾಮೀನು ಅಥವಾ ಅಪರಾಧ ಮರುಕಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುವುದು, ಮಾನವ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಊಹಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಣ್ಗಾವಲು (ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಹೊರತು, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು, ವಕೀಲರು, ದಾವೆದಾರರು ಅಥವಾ ಪಾಲುದಾರರ ಮೇಲೆ) ನಡೆಸುವುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಆಡಳಿತ: AI ಅಳವಡಿಕೆ, ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಾಯಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪೆಕ್ಸ್ ಬಾಡಿ, ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ (CoRE-AI), ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೀಸಲಾದ AI ಸಮಿತಿಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.
• ಅನುಸರಣೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ: AI ಸಾಧನಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೊದಲು ಪರಿಣಾಮದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳು ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಆಂತರಿಕ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.
• ಇದಲ್ಲದೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ದಾವೆದಾರರು ಯಾವುದೇ AI ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಕು.
• ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇರ್ಪಡೆ: AI ಸಾಧನಗಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಲಭ್ಯವಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂದಕವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬಾರದು.

ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ AI ಅಳವಡಿಕೆ

• ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕೊಠಡಿಯ ಪ್ರತಿಲೇಖನ: AI-ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಭಾಷಣ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ (ASR) ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಡಾವಳಿಗಳ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಪ್ರತಿಲೇಖನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಬಹುಭಾಷಾ ನ್ಯಾಯ: AI-ಆಧಾರಿತ (SUVAS) ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು 18 ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸುತ್ತದೆ.
• ಫೈಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು: ಯಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ (Machine Learning) ಮತ್ತು ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್ ರೆಕಗ್ನಿಷನ್ (OCR) ಬಳಸುವ AI ಸಾಧನಗಳು ಇ-ಫೈಲಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತವೆ.

ಕಾನೂನು ಸಂಶೋಧನಾ ನೆರವು:

• (LegRAA) ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತದೆ.
• (SUPACE) ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕರಣದ ಸತ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಧ್ವನಿಯಿಂದ ಪಠ್ಯ ಡಿಕ್ಟೇಶನ್: ಆದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು (ASR-SHRUTI) ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಭಾಷಣವನ್ನು ಪಠ್ಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.