ಸುದ್ದಿ -  ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ (Food processing) ವಲಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಮೂಹವು ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ 'ಸ್ಯಾಪ್ಲಿಂಗ್' ಸಂವಾದ 2026 ಅನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿವೆ.

ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳು:

• ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ 43% ರಷ್ಟು ಕೃಷಿ ವಲಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ, ದುರ್ಬಲ ಡೌನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಿಂದಾಗಿ (downstream processing) ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ (GDP) ಅದು ಕೇವಲ 16% ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ತೀವ್ರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು ಈ ಚರ್ಚೆಯು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ.
• ಸ್ಯಾಪ್ಲಿಂಗ್ (SAPLING - South Asian Policy Leadership for Improved Nutrition and Growth) ಎಂದರೆ ಸುಧಾರಿತ ಪೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ನೀತಿ ನಾಯಕತ್ವ. ಇದು ಭಾರತ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಭೂತಾನ್, ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಆಹಾರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು (nutrition-focused food ecosystems) ವಿಸ್ತರಿಸಲು ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಮೂಹದ ಅಗ್ರಿಕನೆಕ್ಟ್ (AgriConnect) ಉಪಕ್ರಮದ ಜೊತೆ ಒಗ್ಗೂಡಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು

• ಒಟ್ಟಾರೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು 2016 ರಲ್ಲಿನ 10% ರಿಂದ 2023 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 17% ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗಿಂತ ಇದು ಇನ್ನೂ ಹಿಂದುಳಿದಿದೆ.
• ರಫ್ತು (Export): ಕೃಷಿ-ಆಹಾರ ರಫ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಆಹಾರದ ಪಾಲು 2014-15 ರಲ್ಲಿ 13.7% ರಿಂದ 2023-24 ರಲ್ಲಿ 23.4% ಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರಿದೆ. ದುರ್ಬಲ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಅನುಸರಣೆ, ಸಸ್ಯಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು (phytosanitary protocols) ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ (certification) ಗುಣಮಟ್ಟಗಳು ರಫ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡೆತಡೆಗಳಾಗಿವೆ.
• ವಲಯವಾರು ಅಂತರ: ಡೈರಿ ವಲಯವು ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು 21% ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ಮಾಂಸ ವಲಯವು 34-35% ರಷ್ಟು ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯು ಕೇವಲ 2.7% ಮತ್ತು 4.5% ರಷ್ಟು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ.
• ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಕೊರತೆ: ದುರ್ಬಲ ಶೀತಲೀಕರಣ ಸರಪಳಿ (cold-chain logistics) ಮತ್ತು ಶೇಖರಣಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೇಗನೆ ಕೊಳೆಯುವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ (perishables) ಸುಮಾರು 30-32% ರಷ್ಟು ಕೊಯ್ಲೋತ್ತರ ನಷ್ಟಗಳು (Post-harvest losses) ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿವೆ.

ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಫಾರಸುಗಳು

• ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯ ಬಲವರ್ಧನೆ: ಕೊಯ್ಲೋತ್ತರ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ (PPP) ಶೀತಲ ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು. ಜೊತೆಗೆ ನಬಾರ್ಡ್‌ನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಧಿಯಿಂದ (RIDF) ಧನಸಹಾಯ ಪಡೆದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಹವಾಮಾನ-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಗೋದಾಮುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಗ್ರಾಮ್ ಸಡಕ್ ಯೋಜನೆ (PMGSY) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನ-ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವುಳ್ಳ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ಆಹಾರ ಪಾರ್ಕ್ ಬಳಕೆ: ಬಳಕೆಯಾಗದ ಮೆಗಾ ಫುಡ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (Mega Food Parks) ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಕರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು.
• ಕೃಷಿ ಬೆಂಬಲ: ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ರೈತ ಉತ್ಪಾದಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ (FPOs) ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಹೊಂದಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಾ ಕೌಶಲ್ಯವಿರುವ ಕೃಷಿ ಪದವೀಧರರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವುದು.
• ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಸಡಿಲಿಕೆ: ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ (SMEs) ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಏಕಗವಾಕ್ಷಿ ಅನುಮೋದನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (single-window clearance system) ಹಾಗೂ ವರ್ಧಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅನುಸರಣೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದು.