ಸುದ್ದಿ -  UNEP ಮತ್ತು GEF ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ (GCMP), ಜಾಗತಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• GEF ನಿಂದ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ಪಡೆದ US$ 23.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಪಕ್ರಮವಾದ GCMP, POP ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ಸಮಾವೇಶ ಮತ್ತು ಪಾದರಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಿನಾಮಾಟಾ ಸಮಾವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ನೀತಿ ರಚನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
• POP ಗಳು ನಿರಂತರ, ಜೈವಿಕ ಸಂಚಯನಗೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ವಿಷಕಾರಿ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಪಾದರಸವು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ಆರೋಗ್ಯದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುವ ಮೂಲವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಇವೆರಡನ್ನೂ WHO ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಳಜಿಯ ಅಗ್ರ 10 ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದೆ.
• ನಿರಂತರ ಸಾವಯವ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕಗಳ (POPs) ಮೇಲಿನ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ಸಮಾವೇಶ ಮತ್ತು ಪಾದರಸದ ಮೇಲಿನ ಮಿನಾಮಾಟಾ ಸಮಾವೇಶದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (UNEP) ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ ಸೌಲಭ್ಯ (GEF) GCMP ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿವೆ.

GCMP ಬಗ್ಗೆ

• ಗುರಿ: ಜಾಗತಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಿತ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು.
• ಹಣಕಾಸು ನೆರವು: GEF ನಿಂದ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲಾದ US$ 23.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಉಪಕ್ರಮ (US$ 50 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಹ-ಹಣಕಾಸಿನ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ).
• GEF ಅನ್ನು 1992 ರ ರಿಯೊ ಭೂ ಶೃಂಗಸಭೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಐದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರಿಸರ ಸಮಾವೇಶಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ: ಮಿನಾಮಾಟಾ ಸಮಾವೇಶ, ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ಸಮಾವೇಶ, ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮಾವೇಶ, ಮರುಭೂಮೀಕರಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮಾವೇಶ ಮತ್ತು UNFCCC.
• ಯೋಜನೆಗಳು: ಇದರ ಆರು ಯೋಜನೆಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಮೇಲೆ ದೃಢವಾದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ, ನೀತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು POP ಗಳು ಮತ್ತು ಪಾದರಸದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.
• WHO, POP ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪಾದರಸವನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಳಜಿಯ ಅಗ್ರ 10 ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಗುಂಪಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿದೆ.
• POP ಗಳು ವಿಷಕಾರಿ, ಇಂಗಾಲ-ಆಧಾರಿತ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಪರಿಸರ ಅವನತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತವೆ, ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಸಂಚಯನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ (Bioaccumulate) ಮತ್ತು ದೂರದವರೆಗೆ ಚಲಿಸಿ, ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತವೆ.
• ಪಾದರಸವು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮೂಲವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದು, ನರ, ಜೀರ್ಣಕಾರಿ ಮತ್ತು ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಹಾಗೂ ಶ್ವಾಸಕೋಶ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡ, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಷಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ.

POP ಗಳ ಮೇಲಿನ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ಸಮಾವೇಶ

• ಇದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬದ್ಧವಾದ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದ್ದು, ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ POP ಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ತನ್ನ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅಂಗೀಕಾರ: ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ (2001), ಮತ್ತು 2004 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
• ಭಾರತವು 2006 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು ಆದರೆ ಹೊರಗುಳಿಯುವ ಷರತ್ತನ್ನು (Opt-Out Clause) ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು, ಅಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ತಿದ್ದುಪಡಿ (ಅಥವಾ ಸೇರಿಸಲಾದ ಹೊಸ POP) ಭಾರತವನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಪಾದರಸದ ಮೇಲಿನ ಮಿನಾಮಾಟಾ ಸಮಾವೇಶ

• ಪಾದರಸದ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಇದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬದ್ಧವಾದ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿಯವರೆಗೆ ಪಾದರಸದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನಚಕ್ರವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅಂಗೀಕಾರ: 2013 ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ನ ಕುಮಾಮೊಟೊದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು 2017 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
• ಭಾರತವು 2018 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.