ಸುದ್ದಿ - ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿ ನಿಧಿಯ ಕೊರತೆ, ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ನಿಧಿ ಕಡಿತವನ್ನು SIPRI ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳು:

• ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಅಗ್ರ 10 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದಲೇ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣವು (Global South) ಅಸಮಾನ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೊರುತ್ತಿದೆ.
• 1948 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪಡೆಯು ಸಮ್ಮತಿ, ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮತ್ತು ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡದಿರುವ ತತ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.

• ಇದರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೀಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (SIPRI) ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಶಾಂತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ.

ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು

• ನಿಧಿಯ ಕೊರತೆ: ಪಾವತಿಯಾಗದ ದಾನಿಗಳ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಂದಾಗಿ (USA ನಂತಹ ದೇಶಗಳಿಂದ) ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ 2 ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ, ಇದು ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಕಡಿತವನ್ನು ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ.
• ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ವೀಟೋ ಬೆದರಿಕೆಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅವಧಿಯ ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಲೆಬನಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಧ್ಯಂತರ ಪಡೆ (UNIFIL) ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಅಮೇರಿಕಾ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ನಿಧಿ ಕಡಿತ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ತನ್ನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶಾಂತಿ ಸೌಲಭ್ಯ (EPF) ನಿಧಿಯನ್ನು ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಉಕ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದತ್ತ ಮರುನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳ ಏರಿಕೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಧ್ಯಮ ಶಕ್ತಿಗಳು (UAE ಯಂತಹ) ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸಂಘರ್ಷ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಿಂತ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣದ ಮೇಲೆ ಅಸಮಾನ ಹೊರೆ: ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಅಗ್ರ 10 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ (Global South) ಬಂದಿವೆ.
• ಸಿಬ್ಬಂದಿ ನಿಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕುಸಿತ: 2025 ರಲ್ಲಿ 34 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 58 ಸಕ್ರಿಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿದ್ದವು, ಇದು 2016 ರ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 60 ರ ಮಿತಿಗಿಂತ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ.

• ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ನಿಧಿ, ಮುಂದುವರಿದ ದೇಶಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಸಹಕಾರದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನೆ ಕುರಿತು

• ಉಗಮ: ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಪ್ಪಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು (UNTSO) ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ 1948 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.
• ಶಾಂತಿಪಾಲನೆಯ ತತ್ವಗಳು: ಪಕ್ಷಗಳ ಸಮ್ಮತಿ, ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಮತ್ತು ಸ್ವರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡದಿರುವುದು.
• ನಿಯೋಜನೆ: ಕದನ ವಿರಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.