ಸುದ್ದಿ – ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವಾಲಯವು 2023-24ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಇಂಧನ ದಕ್ಷತಾ ಸೂಚ್ಯಂಕ (State Energy Efficiency Index – SEEI) ವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯವು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ. ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಇಂಧನ ದಕ್ಷತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು: ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಇಂಧನ ದಕ್ಷತಾ ಬ್ಯೂರೋ (Bureau of Energy Efficiency – BEE) ಮತ್ತು ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಒಕ್ಕೂಟ (Alliance for an Energy Efficient Economy – AEEE) ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿವೆ.
• ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾನದಂಡಗಳು: ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು 7 ಬೇಡಿಕೆ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ (ಕಟ್ಟಡ, ಸಾರಿಗೆ, ಕೃಷಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ವಿತರಣಾ ಕಂಪನಿ, ಪುರಸಭೆ ಸೇವೆಗಳು) ಒಟ್ಟು 66 ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಜ್ಯಗಳ ಶ್ರೇಯಾಂಕ:

• • ಗುಂಪು 1 (Group 1): ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರವು ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
  • ಗುಂಪು 2 (Group 2): ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶವು ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
  • ಗುಂಪು 3 (Group 3): ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯವು ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.
  • ಗುಂಪು 4 (Group 4): ತ್ರಿಪುರ ರಾಜ್ಯವು ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.

ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿ:

• • ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ತೆಲಂಗಾಣ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.
  • ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ‘ಸಾಧಕರು’ (Achievers) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
  • ಹರಿಯಾಣ, ಪಂಜಾಬ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾ ‘ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು’ (Competitors) ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿವೆ.

ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ :

• ಹವಾಮಾನ ಗುರಿಗಳು: ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವು 2070ರ ವೇಳೆಗೆ ನಿವ್ವಳ ಶೂನ್ಯ ಇಂಧನ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು 2030ರೊಳಗೆ ಶೇ.45ರಷ್ಟು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಕಡಿತದ ಭಾರತದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
• ನೀತಿಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ: ಇದು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಧನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಟ್ಟಡ ಸಂಹಿತೆ (2017) ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಚಲನಶೀಲತಾ ನೀತಿಗಳ (Electric Mobility Policies) ಅನುಷ್ಠಾನದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 14 ರಾಜ್ಯಗಳು ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಇವಿ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್‌ ಅನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿವೆ.