ಸುದ್ದಿ  –  ಜಿಯಾಂಗ್‌ಮೆನ್ ಅಂಡರ್‌ಗ್ರೌಂಡ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ (JUNO) ಎಂಬ ಈ ಡಿಟೆಕ್ಟರ್ ಚೀನಾದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು 700 ಮೀಟರ್ ಆಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳು ಭೂಗರ್ಭದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರದ ಭೌತಿಕ ಭೂಪಟಲವು ಮ್ಯೂಆನ್ಸ್ (muons – ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಮೂಲಭೂತ ಉಪಪರಮಾಣು ಕಣಗಳು) ಮುಂತಾದ ಇತರೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ಕಣಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

JUNO ದ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಗಳು:

• ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಶ್ರೇಣಿ (Mass Hierarchy): ಮೂರು ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಪ್ರಕಾರಗಳ ನಡುವಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು.
• ಮೂರು ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಪ್ರಕಾರಗಳೆಂದರೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ, ಮ್ಯೂಆನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಮತ್ತು ಟೌ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ, ಇವುಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಣಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
• ಆಂದೋಲನ ಆವರ್ತನ (Oscillation Frequency): ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಆಂದೋಲನದ ಆವರ್ತನವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು (ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ).

ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊಗಳ ಬಗ್ಗೆ:

• ಸ್ವರೂಪ: ಶೂನ್ಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಆವೇಶ, ಶೂನ್ಯ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉಪಪರಮಾಣು ಕಣಗಳು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ‘ಘೋಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿಕಲ್ಸ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ).
• ಸಂಭವಿಸುವಿಕೆ: ಫೋಟಾನ್‌ಗಳ (ಬೆಳಕಿನ ಕಣಗಳು) ನಂತರ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೇರಳವಾದ ಕಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೇರಳವಾದ ಕಣಗಳು.
• ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ: ಅವು ದುರ್ಬಲ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ದ್ರವ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದು ಕಷ್ಟ.
• ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು: ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲವಾದ ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದಲೂ ಅಡೆತಡೆಗೊಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವುಗಳ ಮೂಲದಿಂದ ನೇರ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ, ಬೆಳಕಿನ ವೇಗಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.

ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳು:

• ಭಾರತ ಮೂಲದ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ (INO): ಅಣುಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆ (DAE) ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ (DST) ಯಿಂದ ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಸ್ಥಳ: ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಥೇನಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೋಡಿ ವೆಸ್ಟ್ ಬೆಟ್ಟಗಳು.
• ಐಸ್‌ಕ್ಯೂಬ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ: ಇದು ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಥಮ ಪತ್ತೆ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವದ ಹಿಮದ ಆಳದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಇತರೆ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳು: ಚೀನಾದ TRIDENT (ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಡೀಪ್-ಸೀ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್) ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ DUNE (ಡೀಪ್ ಅಂಡರ್‌ಗ್ರೌಂಡ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿನೊ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆರಿಮೆಂಟ್).