ಸುದ್ದಿ – ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾನ್ಯತೆಯ (Capital Market Exposure – CME) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು “ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು, 2025” ಎಂಬ ಕರಡನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ.

ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾನ್ಯತೆ (CME) ಎಂದರೇನು? ಇದು ಸರಳವಾಗಿ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಹಣಕಾಸು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಷ್ಟು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಾಗ, ಅವು ಇದನ್ನು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದು:

1. ನೇರ ಒಡ್ಡುವಿಕೆ: ಬ್ಯಾಂಕ್ ತಾನೇ, ಒಬ್ಬ ಹೂಡಿಕೆದಾರನಂತೆ, ಷೇರುಗಳು, ಬಾಂಡ್‌ಗಳು, ಅಥವಾ ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದಾಗ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರೆ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಬಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು ನೇರ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
2. ಪರೋಕ್ಷ ಒಡ್ಡುವಿಕೆ: ಬ್ಯಾಂಕ್ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಲಗಳನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಷೇರು ದಲ್ಲಾಳಿಗಳಿಗೆ (stockbrokers), ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳಿಗೆ, ಅಥವಾ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಬಯಸುವ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡುವುದು.
   ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಏರಿಳಿತಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ಗಿಂತ (ಗೃಹ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಾಲಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತ) ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, RBI ನಿಕಟ ನಿಗಾ ಇರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಾಲ ನೀಡಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಕುರಿತ ಕರಡು ಮಾನದಂಡಗಳ, 2025:

• ಉದ್ದೇಶ: ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಬಂಡವಾಳ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ಒಡ್ಡುವಿಕೆಗಳ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸುವುದು, ಏಕೀಕರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸರಳಗೊಳಿಸುವುದು.
• ವಿಸ್ತರಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಧೀನ-ಹಣಕಾಸು ಸಾಲ  ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು (IPOs), ನಂತರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು (FPOs), ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಿ ಸ್ಟಾಕ್ ಆಯ್ಕೆ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ (ESOPs) ಭಾಗವಹಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಲದ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.

ಕರಡು CME ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:

• ಒಡ್ಡುವಿಕೆಯ ಮಿತಿಗಳು:
  • ನೇರ ಒಡ್ಡುವಿಕೆ (ಹೂಡಿಕೆಗಳು + ಸ್ವಾಧೀನ ಹಣಕಾಸು) ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಏಕೀಕೃತ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೇಣಿ-1  ಬಂಡವಾಳದ ಶೇಕಡಾ 20 ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟು ಒಡ್ಡುವಿಕೆ (ನೇರ + ಪರೋಕ್ಷ) ಏಕೀಕೃತ ಶ್ರೇಣಿ-1 ಬಂಡವಾಳದ ಶೇಕಡಾ 40 ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಸ್ವಾಧೀನ ಹಣಕಾಸು:
  • ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸ್ವಾಧೀನ ವೆಚ್ಚದ ಶೇಕಡಾ 70 ರವರೆಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಬಹುದು, ಸಾಲಗಾರರು ಶೇಕಡಾ 30 ರಷ್ಟು ಈಕ್ವಿಟಿಯನ್ನು ಸ್ವಂತ ನಿಧಿಯಿಂದ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಬೇಕು.
  • ಉತ್ತಮ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ (listed companies) ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಭದ್ರತಾ ಮತ್ತು ವಿನಿಮಯ ಮಂಡಳಿ (SEBI) ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ.
  • ಒಟ್ಟು ಸ್ವಾಧೀನ-ಹಣಕಾಸು ಒಡ್ಡುವಿಕೆಯು ಶ್ರೇಣಿ-1 ಬಂಡವಾಳದ ಶೇಕಡಾ 10 ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ; ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗೇತರ ಹಣಕಾಸು ಕಂಪನಿಗಳು (NBFCs), ಪರ್ಯಾಯ ಹೂಡಿಕೆ ನಿಧಿಗಳು (AIFs), ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಿತ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
• ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ-ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಸಾಲಗಳು:
  • ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಸಾಲವನ್ನು ₹ 25 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ; ಚಂದಾದಾರಿಕೆ ಮೌಲ್ಯದ ಶೇಕಡಾ 75 ರವರೆಗೆ 25 ಪ್ರತಿಶತ ಮಾರ್ಜಿನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಬಹುದು.
  • IPOs, FPOs, ಅಥವಾ ESOPs ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾದ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಸಾಲ ನೀಡುವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಅಡವಿಡಬೇಕು (pledged) ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನ ಹಕ್ಕು-ಗುರುತಿಸಬೇಕು (lien-marked).
• ಭದ್ರತೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಲಗಳು:
  • ಅರ್ಹ ಭದ್ರತೆಗಳಿಗಾಗಿ (ಸರ್ಕಾರಿ ಭದ್ರತೆಗಳು, ಮ್ಯೂಚುವಲ್-ಫಂಡ್ ಯೂನಿಟ್‌ಗಳು, ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದ ಷೇರುಗಳು, ಅಥವಾ ಉನ್ನತ-ಶ್ರೇಣಿಯ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಾಲ) ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ₹ 1 ಕೋಟಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
  • ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ವಿವೇಕಯುತ ಸಾಲ-ಮೌಲ್ಯ ಅನುಪಾತಗಳನ್ನು (LTV ratios) ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಆಂತರಿಕ ಅಪಾಯ-ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಇಂತಹ ನಿಯಮಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ:

• ಆಧುನೀಕರಣ: ವಿಭಜಿತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಏಕೀಕೃತ ವಿವೇಕಯುತ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಿಸ್ತರಣೆ: ವಿಲೀನ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಧೀನ (M&A) ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ಚಿಲ್ಲರೆ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ: ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಕ್ವಿಟಿ-ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅಪಾಯ ನಿಯಂತ್ರಣ: ಒಡ್ಡುವಿಕೆಯ ಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಫರ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ನೀಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ: ಬಾಸೆಲ್ III ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಾಧೀನ-ಹಣಕಾಸು ಮಾನದಂಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
• ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮ: ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಆಳ, ದ್ರವ್ಯತೆ, ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ-ನೇತೃತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.