ಖಾಸಗಿತನದ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ: ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ‘ರಾಜೇಂದ್ರ ಬಿಹಾರಿ ಲಾಲ್’ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಖಾಸಗಿತನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಂತರ್ಗತ ಭಾಗ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ 25 ನೇ ವಿಧಿಯು (ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ) ಮತ್ತು 21 ನೇ ವಿಧಿಯು (ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕು) ಇದನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸದಿರುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಖಾಸಗಿತನದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯಗಳ ಮತಾಂತರ-ವಿರೋಧಿ ಶಾಸನಗಳು ‘ಖಾಸಗಿತನದ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು’ (privacy test) ಎದುರಿಸಬೇಕು. ಈ ತೀರ್ಪು ‘ಕೆ.ಎಸ್. ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ’ ಮತ್ತು ‘ಶಫಿನ್ ಜಹಾನ್’ ಪ್ರಕರಣಗಳ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತದೆ.

ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾನ್ಯತೆ (CME): ಆರ್‌ಬಿಐ ಕರಡು ನಿರ್ದೇಶನಗಳು: ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾನ್ಯತೆ (CME) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸಲು “CME ನಿರ್ದೇಶನಗಳು, 2025” ಕರಡನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಒಟ್ಟು ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಅವುಗಳ ಏಕೀಕೃತ ಶ್ರೇಣಿ-1 (Tier-1) ಬಂಡವಾಳದ 40% ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನೇರ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು 20% ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕರಡು, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸ್ವಾಧೀನಗಳಿಗೆ (M&A) ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, IPO/FPO ಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಾಲದ ಮಿತಿಯನ್ನು ₹25 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಯಮಗಳು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬಾಸೆಲ್ III ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿವೆ.

ಸಾರಂಡ ಅರಣ್ಯ: ‘ಅಭಯಾರಣ್ಯ’ ಘೋಷಣೆ ಪ್ರಕರಣ: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ (NGT) ಆದೇಶವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದು, ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಸಿಂಗ್‌ಭೂಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಾರಂಡ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವೆಂದು ಅಧಿಸೂಚಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ. 1968 ರಿಂದ “ಕ್ರೀಡಾ ಅಭಯಾರಣ್ಯ” ಆಗಿದ್ದ ಇದು, ವನ್ಯಜೀವಿ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ, 1972 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದಿದೆ. ದಟ್ಟವಾದ ಸಾಲ್ (Sal) ಅರಣ್ಯವಾಗಿರುವ ಇದು, ಆನೆ ಕಾರಿಡಾರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ~26% ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ನ್ಯಾ. ಎಂ. ಬಿ. ಶಾ ಆಯೋಗವು ಇಲ್ಲಿನ ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಗುರುತಿಸಿತ್ತು.

ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ: ವಿಜಯದ 200ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆ: ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ (ಜ. 1778) ಅವರ 1824 ರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಜಯದ 200ನೇ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆಕೆಯ ದತ್ತುಪುತ್ರ ಶಿವಲಿಂಗಪ್ಪನನ್ನು ‘ದತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ’ (Doctrine of Lapse) ದಡಿಯಲ್ಲಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದೇ ಈ ಪ್ರತಿರೋಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏಜೆಂಟ್ ಜಾನ್ ಥ್ಯಾಕರೆಯನ್ನು ವಧಿಸಿದರು. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಇವರ ದಂಗೆಯು, 1857 ರ ದಂಗೆಗೂ ಮುಂಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ-ವಿರೋಧಿ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಏಷ್ಯಾದ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಉಪಕ್ರಮ (CAMI) ಮತ್ತು ಬಾನ್ ಒಪ್ಪಂದ (CMS): ಕೇಂದ್ರ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶಗಳು ‘ಕೇಂದ್ರ ಏಷ್ಯಾದ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಉಪಕ್ರಮ’ (CAMI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ 2025–2031ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿವೆ. ಇದರ ಗುರಿ ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಮತ್ತು ಸೈಗಾ ಹುಲ್ಲೆ ಸೇರಿದಂತೆ 17 ವಲಸೆ ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು. ಭಾರತವೂ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿರುವ ಈ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು, ‘ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಪ್ಪಂದ’ (CMS) ದಡಿಯಲ್ಲಿ 2014 ರಲ್ಲಿ (COP11) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ‘ಬಾನ್ ಒಪ್ಪಂದ’ (1979) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ CMS, ಭೂಮಿಯ, ಕಡಲ ಮತ್ತು ವಾಯುಯಾನ ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಏಕೈಕ ಜಾಗತಿಕ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ.

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ: ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕತ್ವದೆಡೆಗೆ ಭಾರತದ ಹೆಜ್ಜೆ: ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕತ್ವದ ನಿರ್ವಾತದ ನಡುವೆ, ಭಾರತವು ಸ್ಥಿರ ನೀತಿಗಳಿಂದ ‘ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿ’ಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಾಪಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ~50% ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಇಂಧನ ಗುರಿ ಸಾಧನೆ, PM-KUSUM ನಂತಹ ದ್ವಿ-ಪ್ರಯೋಜನ ಯೋಜನೆಗಳು, ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ತಲಾ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಭಾರತದ ನೈತಿಕ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ಅನುಷ್ಠಾನ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಹಣಕಾಸು ($1.3 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಕೊರತೆ) ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಭಾರತದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಇಕ್ವಿಟಿ-ಚಾಲಿತ ನಾಯಕತ್ವವು ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವಾಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ (UN): ಸುಧಾರಣೆಯ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ: 1945 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಹುಧ್ರುವೀಯ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಳವಾದ ಸುಧಾರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ (UNSC) ಸಂಯೋಜನೆಯು 1945 ರ ಅಧಿಕಾರ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನೇ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ; ಭಾರತ, ಜರ್ಮನಿ, ಬ್ರೆಝಿಲ್‌ನಂತಹ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಟ್ಟಿರುವುದು ಅದರ ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿದೆ. P5 ‘ವೀಟೋ’ ಅಧಿಕಾರದಿಂದಾಗುವ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯತೆ, ಆರ್ಥಿಕ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದವು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾರತವು ಸಮಾನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

PM-SHRI ಯೋಜನೆ: ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸುಧಾರಣೆ: ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳ ಆಧುನೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ₹1,446 ಕೋಟಿಯನ್ನು ಕೋರಿ PM-SHRI (PM Schools for Rising India) ಯೋಜನೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯದೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕಿಳಿದಿದೆ. 2022ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಈ ಕೇಂದ್ರ ಪುರಸ್ಕೃತ ಯೋಜನೆಯು 14,500 ಶಾಲೆಗಳನ್ನು NEP-2020 ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾದರಿ ಶಾಲೆಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ತರಗತಿಗಳು, ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು, ವೃತ್ತಿ-ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ, ಹಸಿರು ಕ್ಯಾಂಪಸ್, ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ-ಆಧಾರಿತ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಧಿಯ ಅನುಪಾತ: 60:40, ವಿಶೇಷ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ 90:10. ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ‘UDISE+’ ಡೇಟಾ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ‘ಚಾಲೆಂಜ್ ಮೋಡ್’ (ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನ) ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿತರಿತ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಅಪರಿವರ್ತನೀಯ (immutable) ಲೆಡ್ಜರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಟ್ಯಾಂಪರಿಂಗ್-ನಿರೋಧಕವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ (ಆಸ್ತಿ ಸರಪಳಿ), ದಾಖಲೆ ಪರಿಶೀಲನೆ (NICಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಸರಣಿ), ಪೂರೈಕೆ ಸರಣಿ (ಉದಾ: ಕರ್ನಾಟಕದ ‘ಔಷಧ’), ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ (ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸರಣಿ, ICJS) ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್ (NBF), 2024’ ಮತ್ತು MeitYಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.

ನೌಕಾಪಡೆಗೆ ಸೇರಿದ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನಿರೋಧಕ ನೌಕೆ ‘ಮಾಹೆ’: ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು ‘ಮಾಹೆ’ ಎಂಬ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನಿರೋಧಕ ಯುದ್ಧ ಆಳವಿಲ್ಲದ ನೀರಿನ ನೌಕೆಯನ್ನು (ASW SWC) ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ. 8 ನೌಕೆಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಶಿಪ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (CSL) ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಪುದುಚೇರಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬಂದರು ಪಟ್ಟಣ ‘ಮಾಹೆ’ಯ ಹೆಸರಿಡಲಾದ ಈ ನೌಕೆಯು, ಕರಾವಳಿ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀರೊಳಗಿನ ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನಿರೋಧಕ ಯುದ್ಧ (ASW) ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

SWAMIH ನಿಧಿ: ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡ ವಸತಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ:  ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI), ‘SWAMIH’ ನಿಧಿಯನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ಹೂಡಿಕೆ ನಿಧಿ (AIF) ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಿದೆ. 2019 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ‘SWAMIH’, SEBI-ನಿಯಂತ್ರಿತ ವರ್ಗ II AIF ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿರುವ ಕೈಗೆಟುಕುವ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ-ಆದಾಯದ ವಸತಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು (RERA-ನೋಂದಾಯಿತ) ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಆದ್ಯತೆಯ ಸಾಲ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿದೆ. SBI ವೆಂಚರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಈ ನಿಧಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್: ‘ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಎಕೋಸ್’ ಮತ್ತು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ: ಗೂಗಲ್‌ನ ಕ್ವಾಂಟಮ್ AI ತಂಡ (2025), ತನ್ನ ‘ವಿಲ್ಲೋ ಚಿಪ್’ ಪ್ರೊಸೆಸರ್ ಬಳಸಿ ‘ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ’ಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ. ‘ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ’ ಎಂದರೆ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದು; ‘ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದಾದ’ (Verifiable) ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯು ಆ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ವೇಗ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ನಿಖರವಾಗಿವೆ ಎಂದೂ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ‘ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಎಕೋಸ್’ ಎಂಬ ನೂತನ ಅಲ್ಗಾರಿದಮ್ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಹೇಗೆ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು (OTOC ತಂತ್ರದಂತೆ) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಬರ್ನವಾಪಾರ ಅಭಯಾರಣ್ಯ: ಕೃಷ್ಣಮೃಗ ಪುನಶ್ಚೇತನ: ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಮಹಾನದಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಬರ್ನವಾಪಾರ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು (ಉಷ್ಣವಲಯದ ಒಣ ಪತನಶೀಲ ಅರಣ್ಯ) ಕೃಷ್ಣಮೃಗಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಅಳಿದುಹೋಗಿದ್ದ ಈ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು (2021-2026) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿ ಮರುಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಾಲಮ್ದೇಹಿ (ಪಶ್ಚಿಮ) ಮತ್ತು ಜೋಂಕ್ (ಈಶಾನ್ಯ) ನದಿಗಳು ಇದರ ಗಡಿಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಗೌರ್, ಚಿರತೆ, ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ (ಬಲಾರ್ ಜಲಾಶಯ) ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದ್ದು, ಪ್ರಾಚೀನ ದಕ್ಷಿಣ ಕೋಸಲದ ರಾಜಧಾನಿ ಸಿರ್‌ಪುರದ ಬಳಿ ಇದೆ.

ನಿಂಗೋಲ್ ಚಕೌಬಾ: ಮಣಿಪುರದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯದ ಹಬ್ಬ: ‘ನಿಂಗೋಲ್ ಚಕೌಬಾ’ ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರು (ನಿಂಗೋಲ್) ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರರ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಮೈತೇಯಿ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ ಹಿಯಾಂಗೈ ತಿಂಗಳ ಎರಡನೇ ದಿನದಂದು ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ‘ಚಕೌಬಾ’ ಎಂದರೆ ಭರ್ಜರಿ ಔತಣಕೂಟ. ಈ ಹಬ್ಬದ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿ, ಮಣಿಪುರದ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಇಲಾಖೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಮೀನು ಮೇಳ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಏಷ್ಯಾದ ಯುವ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಾರಿ:  ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ (ಭಾರತ, ಚೀನಾ) ‘ಉದ್ಯೋಗರಹಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ’, ಕೌಶಲ್ಯ-ಉದ್ಯೋಗ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಕೊರತೆ (ಭಾರತದಲ್ಲಿ 5% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಔಪಚಾರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯ), ಮತ್ತು AI/ಸ್ವಯಂಚಾಲನೆಯಿಂದಾಗಿ ಯುವ ನಿರುದ್ಯೋಗ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದ ~80% ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ (ILO 2025). ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳಾಗಿ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಮದಾಯಕ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವುದು, ಸಿಂಗಾಪುರದ ‘ಸ್ಕಿಲ್ಸ್‌ಫ್ಯೂಚರ್’ ಮಾದರಿಯ ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮತ್ತು ‘ಇಂಡಿಯಾAI ಮಿಷನ್’ನಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ಉನ್ನತೀಕರಣ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಆರ್‌ಬಿಐ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವರದಿ (2019-2025) – ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಆರ್‌ಬಿಐ ವರದಿಯು (2019-2025) ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. UPI ವಹಿವಾಟುಗಳು 16 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿವೆ. ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಬಳಕೆ ಕುಸಿದರೆ, ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಬಳಕೆ ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡಿದೆ. ಮೌಲ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ RTGS (RBI-ನಿರ್ವಹಣೆ) ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. NEFT (RBI) ಮತ್ತು IMPS (NPCI) ಕೂಡ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿವೆ. NPCI ನಿರ್ವಹಿಸುವ BBPS (ಬಿಲ್ ಪಾವತಿ) ಮತ್ತು NACH (ಬೃಹತ್ ಪಾವತಿ) ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ.

ಜ್ಞಾನ ಭಾರತಂ ಮಿಷನ್: ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಪರಂಪರೆಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂರಕ್ಷಣೆ:ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ‘ಜ್ಞಾನ ಭಾರತಂ ಮಿಷನ್’ (2024-31) ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ವಲಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಿಷನ್ (2003) ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ ಭಾರತದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿ, ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ AI (ಹಸ್ತಬರಹ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ) ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್‌ಚೈನ್ ಬಳಸಿ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೆಪೊಸಿಟರಿ’ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು. ‘ಜ್ಞಾನ-ಸೇತು AI ಇನ್ನೋವೇಶನ್ ಚಾಲೆಂಜ್’ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಇದರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಮಖಾನ ಕೃಷಿ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಖಾನ ಮಂಡಳಿ (NMB) ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ: ಮಖಾನ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ (MoFPI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2025 ರಲ್ಲಿ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಖಾನ ಮಂಡಳಿ’ (NMB) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ 90% ಮಖಾನ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಬಿಹಾರದ (ದರ್ಭಾಂಗ, ಪೂರ್ಣಿಯಾ) ಮೇಲೆ ಇದು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ‘ಮಿಥಿಲಾ ಮಖಾನ’ (2022) ಜಿಐ ಟ್ಯಾಗ್ ಪಡೆದಿದ್ದು, ‘ಸ್ವರ್ಣ ವೈದೇಹಿ’ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅಧಿಕ-ಇಳುವರಿ ತಳಿಯಾಗಿದೆ. NMB ಯು ODOP ಮತ್ತು PM-FME ಯೋಜನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.

ಆರ್‌ಬಿಐನ ಕರಡು CME ನಿರ್ದೇಶನಗಳು, 2025: ನಿಯಮಗಳ ಸರಳೀಕರಣ: ಆರ್‌ಬಿಐ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಬಂಡವಾಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾನ್ಯತೆ (CME) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಲು “CME ನಿರ್ದೇಶನಗಳು, 2025” ಕರಡನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಒಟ್ಟು CME ಅನ್ನು ಏಕೀಕೃತ ಶ್ರೇಣಿ-1 ಬಂಡವಾಳದ 40% ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನೇರ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು 20% ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕರಡು ಸ್ವಾಧೀನ-ಹಣಕಾಸು (M&A) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು IPO/ESOP ಗಳಿಗಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಲದ ಮಿತಿಯನ್ನು ₹25 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾರಂಡ ಅರಣ್ಯ: ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸಂಘರ್ಷ: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಸಿಂಗ್‌ಭೂಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಾರಂಡ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವೆಂದು (WPA 1972, ಸೆಕ್ಷನ್ 18) ಅಧಿಸೂಚಿಸಲು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ (NGT 2022ರ ಆದೇಶ). “ಏಳು ನೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳ” ಈ ಸಾಲ್ ಅರಣ್ಯ (ಕಾರೋ, ಕೊಯ್ನಾ ನದಿಗಳು) ಜೈವಿಕ-ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೇತುವೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ 26% ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ತೀವ್ರ ಬೆದರಿಕೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದರ 1968ರ “ಕ್ರೀಡಾ ಅಭಯಾರಣ್ಯ” ಸ್ಥಾನಮಾನವೂ (ಸೆಕ್ಷನ್ 66(3)) ಪ್ರಕರಣದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ: ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿರೋಧಿ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರವರ್ತಕಿ:  ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ ಅವರ 1824ರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಜಯದ 200ನೇ ವರ್ಷವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ದತ್ತುಪುತ್ರ ಶಿವಲಿಂಗಪ್ಪನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ‘ದತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಾಂತ’ದ (Doctrine of Lapse) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ EIC ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, ಅವರು ಬಂಡಾಯವೆದ್ದರು. ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಶಸ್ತ್ರ, ಮಹಿಳಾ ನೇತೃತ್ವದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವಿರೋಧಿ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏಜೆಂಟ್ ಜಾನ್ ಥ್ಯಾಕರೆಯನ್ನು ಕೊಂದ ಅವರು, 1857ರ ದಂಗೆಗೂ ಮುಂಚಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ್ತಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಏಷ್ಯಾದ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಉಪಕ್ರಮ (CAMI) ಮತ್ತು CMS:  ಕೇಂದ್ರ ಏಷ್ಯಾದ 14 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (ಭಾರತ, ಚೀನಾ ಸೇರಿದಂತೆ) ‘ಕೇಂದ್ರ ಏಷ್ಯಾದ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಉಪಕ್ರಮ’ (CAMI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು (2025-31) ಅನುಮೋದಿಸಿವೆ. ಇದು ಸೈಗಾ ಹುಲ್ಲೆ, ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಸೇರಿದಂತೆ 17 ವಲಸೆ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. CAMI ಅನ್ನು 2014 ರಲ್ಲಿ (CMS COP11) ‘ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಪ್ಪಂದ’ (CMS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. CMS (ಬಾನ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್, 1979) UNEP ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಏಕೈಕ ಜಾಗತಿಕ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ.

AEO ಯೋಜನೆ: ವ್ಯಾಪಾರ ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಅನುಸರಣೆ:  ಕೇಂದ್ರ ಪರೋಕ್ಷ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಮಂಡಳಿ (CBIC) 2011 ರಲ್ಲಿ ‘ಅಧಿಕೃತ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ವಾಹಕ’ (AEO) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ವಿಶ್ವ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ (WCO)ಯ SAFE ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವಾಗಿದೆ. ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅನುಸರಣೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ಭದ್ರತೆ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು (MSME ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ) ಇದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಅನುಮೋದನೆ, ಕಡಿಮೆ ತಪಾಸಣೆ, ಮತ್ತು ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಂಕ ಪಾವತಿ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ಪರಸ್ಪರ ಮಾನ್ಯತೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳ (MRAs) ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

PM-SHRI ಯೋಜನೆ: NEP 2020 ರ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾದರಿ ಶಾಲೆಗಳು: ‘ಪಿಎಂ-ಶ್ರೀ’ (2022) ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಪುರಸ್ಕೃತ ಯೋಜನೆ (CSS) ಆಗಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ (NEP) 2020 ರ ಮಾದರಿ ಶಾಲೆಗಳಾಗಿ 14,500 ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು 2022-27ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, 60:40 (ಸಾಮಾನ್ಯ) ಮತ್ತು 90:10 (ಈಶಾನ್ಯ) ನಿಧಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾದರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆಗಳು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ತರಗತಿಗಳು, ಕೌಶಲ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು, ‘ಹಸಿರು ಪದ್ಧತಿಗಳು’ (ಸೌರಶಕ್ತಿ) ಮತ್ತು ಅನುಭವಾತ್ಮಕ ಕಲಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ‘ಚಾಲೆಂಜ್ ಮೋಡ್’ ಮೂಲಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಮುಲ್ಲಪೆರಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪ್ರವಾಹ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು:  ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಈಶಾನ್ಯ ಮಾನ್ಸೂನ್ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ತೀವ್ರ ಮಳೆಯಿಂದ ನಗರ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಪಕ ಕಾಂಕ್ರೀಟೀಕರಣವು (ಅಭೇದ್ಯ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು) ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಮುಲ್ಲಪೆರಿಯಾರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದ (ಕೇರಳ) ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದರಿಂದ “ದ್ವಿ-ಪ್ರವಾಹ ಸನ್ನಿವೇಶ” ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ನಗರ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಮತ್ತು ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ಜಲ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನ ನಾಯಕತ್ವ: ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ:ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿನ ನಿರ್ವಾತದ (US/EU ನಿಲುವು) ಮಧ್ಯೆ, ಭಾರತವು ‘ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ’ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಇದು ಸ್ಥಿರವಾದ ದೇಶೀಯ ನೀತಿಗಳಿಂದ (ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯೇತರ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ~50%) ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅನುಷ್ಠಾನ (ಹಣಕಾಸು, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ) ಈಗಿನ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ತನ್ನ NDC ಗುರಿಗಳನ್ನು (2030) ಪೂರೈಸುತ್ತಾ, PM-KUSUM ನಂತಹ ‘ಹೊಂದಾಣಿಕೆ-ಚಾಲಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ’ (ದ್ವಿ-ಪ್ರಯೋಜನ ಯೋಜನೆ) ಮೂಲಕ ಇಕ್ವಿಟಿ-ಚಾಲಿತ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ.

 ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುಧಾರಣೆ: ಪ್ರಸ್ತುತತೆ, ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನ:1945 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು (UN) ಮಾನವೀಯ (UNHCR, WFP) ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಕ (SDGs) ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು (UNSC) ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ. 1945 ರ ಅಧಿಕಾರ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ UNSC, ಭಾರತ, ಜರ್ಮನಿ, ಬ್ರೆಝಿಲ್‌ನಂತಹ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊರಗಿಟ್ಟಿರುವುದು ‘ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆಯ ಕೊರತೆ’ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕೊಡುಗೆದಾರನಾಗಿ, ಭಾರತವು ಸಮಾನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದೆ.