ಪೀಠಿಕೆ: ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಘಟಕಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯು ಉನ್ನತ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪೂರೈಕೆ-ಸರಪಳಿಗಳು (supply-chains), ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ — ಇದು “ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ” ಮತ್ತು “ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ” ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯತಾಂತ್ರಿಕ ವಲಯಗಳ (ದೂರಸಂಪರ್ಕ, ರಕ್ಷಣೆ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್) ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಘಟಕಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಯೋಜನೆಯು (ECMS) ತನ್ನ ಘಟಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ₹5,532 ಕೋಟಿ ಸಂಚಿತ ಹೂಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ಏಳು ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.
• ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಸುಮಾರು ₹36,559 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮತ್ತು 5,100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನೇರ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಇದು ಪಿಸಿಬಿಗಳು (PCBs), ಲ್ಯಾಮಿನೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಮಾಡ್ಯೂಲ್‌ಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಘಟಕಗಳ ಆಮದಿನ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲು (ಏಳರಲ್ಲಿ ಐದು) ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ, ಇತರವು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ. ಇದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮೂಹಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅರೆವಾಹಕ ಉದ್ಯಮ: ಜಾಗತಿಕ ಅರೆವಾಹಕ ಉದ್ಯಮವು ಘಾತೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ಭಾರತ ಅರೆವಾಹಕ ಮಿಷನ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು, ಭಾರತವು ತನ್ನ ಡಿಜಿಟಲ್, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಇಂಬು ನೀಡಲು ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ದೇಶೀಯ ಅರೆವಾಹಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಅರೆವಾಹಕ ಉದ್ಯಮದ ಜಾಗತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು:

• ಜಾಗತಿಕ ಅರೆವಾಹಕ ಮಾರಾಟವು 2024 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 627.6 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ ತಲುಪಿದೆ, ಇದು 2023 ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 19.1% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
• ಎಐ (AI), 5ಜಿ (5G), ಡೇಟಾ-ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇವಿ (EV) ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಫೌಂಡ್ರಿ / ಉನ್ನತ-ಚಿಪ್ ಆದಾಯವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿದೆ.
• ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳು ಅರೆವಾಹಕ ಉದ್ಯಮವು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡಂಕಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಅರೆವಾಹಕ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬೆಳವಣಿಗೆ:

• ಭಾರತದ ಅರೆವಾಹಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು 2023 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 38 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 2024-25 ರಲ್ಲಿ 45-50 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ಇದು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ 103.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್ ತಲುಪುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ, ಇದು 13.8% ರ ಸಿಎಜಿಆರ್ (CAGR) ದರದಲ್ಲಿದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ವೇಫರ್ ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕೇಶನ್ (wafer fabrication) ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಕೇವಲ ಸಣ್ಣ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಇದು ದೊಡ್ಡ ಅಂತಿಮ-ಬೇಡಿಕೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರತಿಭೆ ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ಅರೆವಾಹಕ ಉದ್ಯಮದ ಅವಶ್ಯಕತೆ:

• ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ದೂರಸಂಪರ್ಕ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ವಲಯಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಚಿಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಘಟಕಗಳ ಆಮದು-ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು.
• ಸಾಧನಗಳು, ಐಒಟಿ (IoT), ಇವಿಗಳು, ಎಐ ಮತ್ತು ಡೇಟಾ-ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ವರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ ದೇಶೀಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ದೇಶೀಯ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು.
• ಅರೆವಾಹಕಗಳು ರಕ್ಷಣೆ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ, ಹೈ-ಟೆಕ್ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ-ಸರಪಳಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಒಳಹರಿವು ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಕಾರ್ಯತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು.
• ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಮೀರಿ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯತ್ತ ಸಾಗುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಅರೆವಾಹಕ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ (value chain) ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಲು.
• ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಪ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಪೂರೈಕೆ-ಸರಪಳಿ, ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಉಪಕರಣಗಳು, ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಆರ್&ಡಿ (R&D) ಸೇರಿದಂತೆ ಹೈ-ಟೆಕ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು.

ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು:

• ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಅನುಷ್ಠಾನ ಅವಧಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಫ್ಯಾಬ್‌ಗಳಿಗೆ (Fabs) ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳು ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಇನ್ನೂ ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದೆ (nascent).
• ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ-ಸರಪಳಿ ಅಡಚಣೆಗಳು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ನಿರಂತರ ವಿದ್ಯುತ್, ಅತಿ-ಶುದ್ಧ ನೀರು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಪೂರೈಕೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ.
• ನುರಿತ ಪ್ರತಿಭೆಗಳ ಕೊರತೆ; ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದರೂ, ಭಾರತವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕೇಶನ್/ಪರೀಕ್ಷಾ ನುರಿತ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.
• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆ; ಉನ್ನತ ನೋಡ್‌ಗಳು, ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ರಫ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಭಾರತದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಸವಾಲಾಗಿವೆ.
• ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬ; ISM ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳು ಯೋಜನಾ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿವೆ.

ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು:

• ವಿನ್ಯಾಸ, ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕೇಶನ್, ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೌಲ್ಯ-ಸರಪಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಭಾರತ ಅರೆವಾಹಕ ಮಿಷನ್ (ISM) ಪ್ರಾರಂಭ.
• ಹಣಕಾಸಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಗಳು: ಉದಾ:, ವಿನ್ಯಾಸ-ಸಂಯೋಜಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಯೋಜನೆ (DLI), ಐಎಸ್‌ಎಂ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಬ್‌ಗಳು/ಎಟಿಎಂಪಿ (ATMP) ಗಳಿಗೆ 50% ವರೆಗೆ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು.
• ಬಹು ಅರೆವಾಹಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ, ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ.

ಭಾರತ ಕಲಿಯಬಹುದಾದ ಜಾಗತಿಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು:

• ವಿನ್ಯಾಸ-ಉತ್ಪಾದನೆ-ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್‌ನ ಆಳವಾದ ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ (ಸಮೂಹ) ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ತೈವಾನ್/ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ಮಾದರಿ.
• ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ‘ಚಿಪ್ಸ್-ಅಂಡ್-ಸೈನ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್’ ಶೈಲಿಯ ದೊಡ್ಡ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು, ಆರ್&ಡಿ ಹೂಡಿಕೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಾ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
• ಸಿಂಗಾಪುರದ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್/ಪರೀಕ್ಷಾ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ: ಫ್ಯಾಬ್-ರಹಿತ ಫ್ರಂಟ್-ಎಂಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯ ಬ್ಯಾಕ್-ಎಂಡ್ (back-end) ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು.

ಮುಂದಿನ ದಾರಿ:

• ಅಪ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಪೂರೈಕೆ-ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು: ವೇಫರ್‌ಗಳು, ವಿಶೇಷ ಅನಿಲಗಳು/ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಲಕರಣೆಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆ.
• ಶ್ರೇಣಿ-1 ಮತ್ತು ಶ್ರೇಣಿ-2 ನೋಡ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದು: ಉನ್ನತ ನೋಡ್‌ಗಳತ್ತ ಸಾಗುವಾಗ, ಮೊದಲು ಪ್ರಬುದ್ಧ-ನೋಡ್ ಫ್ಯಾಬ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ (mature-node fabs) (ಉದಾ: 28 ಎನ್ಎಂ) ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು.
• ವಿನ್ಯಾಸ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಐಪಿ (IP) ರಚನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು: ಆರ್&ಡಿ ಹೂಡಿಕೆ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ-ಉದ್ಯಮ ಸಹಯೋಗ, ಇನ್‌ಕ್ಯುಬೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು: ಉದ್ಯಮದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕೇಶನ್, ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್, ಪರೀಕ್ಷೆ, ಇಡಿಎ (EDA) ಉಪಕರಣಗಳಿಗಾಗಿ ತೀವ್ರವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು.
• ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಕ್ಲಸ್ಟರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೀಸಲಾದ ಅರೆವಾಹಕ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು: ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್, ನೀತಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು.

ಭಾರತವು ವಿನ್ಯಾಸ, ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ-ಸರಪಳಿಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಅರೆವಾಹಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರೆ, ಅದು ಜಾಗತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಬಹುದು – ಇದು ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ತುಂಬುತ್ತದೆ.

ಮುಖ್ಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು:

1. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ಅರೆವಾಹಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಾವುವು? ಈ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ‘ಭಾರತ ಅರೆವಾಹಕ ಮಿಷನ್’ (ISM) ಮತ್ತು ಇತರ ಸರ್ಕಾರಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ.
2. ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಅರೆವಾಹಕ ಉದ್ಯಮದ ಕಾರ್ಯತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿ. ಜಾಗತಿಕ ಅರೆವಾಹಕ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಭಾರತವು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಮಾರ್ಗೋಪಾಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ.

ಕನ್ನಡ ಮಾಧ್ಯಮ ಕ್ಲಾಸುಗಳು, ಟೆಸ್ಟ್ ಬುಕ್ , ಟೆಸ್ಟ್ ಸಿರೀಸ್ ಮತ್ತು ಮೆಂಟಾರ್ಷಿಪ್‌ಗಾಗಿ – ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ: +91 6366-294954