3ನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ ಭಾರತದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಆಧುನೀಕರಣ: AI ಮತ್ತು CT ಪಠ್ಯಕ್ರಮ: 3ನೇ ತರಗತಿಯಿಂದ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ AI ಮತ್ತು ಗಣಕೀಯ ಚಿಂತನೆ (CT) ಪಠ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಚೌಕಟ್ಟು (NCF SE) 2023 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಇದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಿಬಿಎಸ್‌ಇ (CBSE)ಯು ಪ್ರೊ. ಕಾರ್ತಿಕ್ ರಾಮನ್ (ಐಐಟಿ ಮದ್ರಾಸ್) ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ನಿಷ್ಠಾ (NISHTHA) ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದು. ಈ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಗಣಕೀಯ ಚಿಂತನೆ, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ತರ್ಕ, ಮೆಟಾ-ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಸನ್ನದ್ಧತೆಯನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವುದಾಗಿದೆ.

ಇಸ್ರೋದ GSAT-7R ಉಡಾವಣೆ: ನೌಕಾಪಡೆಯ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಕಣ್ಗಾವಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ: ಇಸ್ರೋ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಗಾಗಿ ಮೀಸಲಾದ, ಅತಿ ಭಾರದ ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹ GSAT-7R ಅನ್ನು LVM3 ರಾಕೆಟ್ (ಭಾರತದ ಅತಿ ಭಾರದ) ಮೂಲಕ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಡಾಯಿಸಿದೆ. ಭೂಸ್ಥಾಯೀ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ (Geostationary Orbit) ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವ ಈ ಉಪಗ್ರಹ, ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಗರ ವಲಯದ ಜಾಗೃತಿ (maritime domain awareness) ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ಹಡಗುಗಳು, ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಗಳ ನಡುವೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂವಹನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. GSAT-7 (ರಕ್ಷಣಾ) ಸರಣಿಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಈ ಉಡಾವಣೆ, ರಕ್ಷಣಾ-ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆ’ ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಯ ‘ಬ್ಲೂ-ವಾಟರ್’ (ದೂರದ ಸಮುದ್ರ) ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಮೊದಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ: ವೀರ್ ನಾರಾಯಣ್ ಸಿಂಗ್: ಶಹೀದ್ ವೀರ್ ನಾರಾಯಣ್ ಸಿಂಗ್ (1795-1857) ಅವರು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಸೋನಾಖಾನ್‌ನ ಬಿಂಜ್ವಾರ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ನಾಯಕ. ಇವರನ್ನು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಮೊದಲ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರತಿರೋಧದ ಸಂಕೇತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. 1857 ರ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಇವರನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ, 1856 ರ ಬರಗಾಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಡವರಿಗಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯೊಬ್ಬನ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಇವರ ಜನಪರ ಕಾಳಜಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದಲ್ಲಿ ಇವರ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಗಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೇದಿಕೆ ಮತ್ತು ನೀತಿ, 2022: ಸರ್ವೇ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (SoI) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೇದಿಕೆ (NGP) ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು 2022 ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನೀತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ SoI ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ ನೋಡಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ವೇದಿಕೆಯು ಮೂಲಭೂತ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಖರ ಕೃಷಿ, ಪಿಎಂ ಗತಿ ಶಕ್ತಿ, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡಿಜಿಟಲ್ ಟ್ವಿನ್‌ನಂತಹ ನಗರ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿವೆ. ಈ ನೀತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಆಪರೇಷನ್ ದ್ರೋಣಗಿರಿ ಎಂಬ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತ-ಯುಎಸ್ 10-ವರ್ಷದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ರಕ್ಷಣಾ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ 10-ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಣಾ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿವೆ. ಕೌಲಾಲಂಪುರದ ADMM-Plus ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಲಾದ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು, ಜಂಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನೆ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹ-ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು 2016 ರ ‘ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಣಾ ಪಾಲುದಾರ’ (MDP) ಸ್ಥಾನಮಾನ ಹಾಗೂ LEMOA, COMCASA, ಮತ್ತು BECA ದಂತಹ ಮೂಲಭೂತ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. “ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ” ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ‘ಯುದ್ಧ ಅಭ್ಯಾಸ’ದಂತಹ ವ್ಯಾಯಾಮಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

APEC ಶೃಂಗಸಭೆ 2025 ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸದಸ್ಯತ್ವ:  ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಗ್ಯೊಂಗ್ಜುದಲ್ಲಿ ನಡೆದ APEC ಶೃಂಗಸಭೆ 2025, ‘ಗ್ಯೊಂಗ್ಜು ಘೋಷಣೆ’ಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಇದು ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ, ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ, ಮತ್ತು ಅಂಕೀಯ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. 1989 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ APEC, 21 ‘ಆರ್ಥಿಕತೆ’ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಮ್ಮತದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು ಸದಸ್ಯನಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಸರ್ವಾನುಮತದ ಬೆಂಬಲದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಉದಾರೀಕರಣದ ಬಗೆಗಿನ ಕಳವಳಗಳು ಕಾರಣ. ಇದು IPEF ನಂತಹ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ – ಅಖಂಡ ಭಾರತದ ಶಿಲ್ಪಿ: ‘ಭಾರತದ ಉಕ್ಕಿನ ಮನುಷ್ಯ’ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತರಾದ ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ (1875-1950), 500+ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ (ಉದಾ: ಹೈದರಾಬಾದ್ – ಆಪರೇಷನ್ ಪೋಲೋ) ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ ರಾಜಕೀಯ ಏಕೀಕರಣದ ಶಿಲ್ಪಿಯಾದರು. ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31) ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತಾ ದಿವಸ್’ ಎಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾರ್ಡೋಲಿ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ (1928) ದಲ್ಲಿ ‘ಸರ್ದಾರ್’ ಬಿರುದು ಪಡೆದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಕರಾಚಿ ಅಧಿವೇಶನ (1931) ಕ್ಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಗೃಹ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ, ಅವರು ‘ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸೇವೆ’ಗಳನ್ನು (“ಉಕ್ಕಿನ ಚೌಕಟ್ಟು”) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಸಾಗರ-ಆಧಾರಿತ CCUS: ಭಾರತದ ನಿವ್ವಳ-ಶೂನ್ಯ ಗುರಿ ಸಾಧನೆಗೆ ಒಂದು ಮಾರ್ಗ:  ಸಾಗರ-ಆಧಾರಿತ ಇಂಗಾಲ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆ, ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೆ (CCUS) ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿಕಾರ್ಬನೀಕರಣ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೂಲಗಳಿಂದ CO₂ ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಸಮುದ್ರದಾಳದಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬರಿದಾದ ತೈಲ ಬಾವಿಗಳು) ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ‘ಸಾಗರದ ಕ್ಷಾರೀಯತೆ ವರ್ಧನೆ’ (OAE) (100,000 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಬಾಳಿಕೆ) ಮತ್ತು ‘ಸಾಗರ ಫಲವತ್ತತೆ’ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ತಂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಸಾಗರವು ಅತಿದೊಡ್ಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇಂಗಾಲದ ಗ್ರಾಹಕ ಆಗಿದ್ದು, ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಭಾರತದ 2070 ರ ನಿವ್ವಳ-ಶೂನ್ಯ (Net-zero) ಗುರಿ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ನೀಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು (Blue Growth) ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಅಪಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ – ಏಕೀಕರಣದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ: ನವೆಂಬರ್ 1 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವವು, 1956 ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ ‘ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ’ ವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ದಿನವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ 1973 ರಲ್ಲಿ ‘ಕರ್ನಾಟಕ’ ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ದಿನವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಏಕತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವವಾದ ‘ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ’ ಗಳನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತ್ರಿ-ಸೇವಾ ಅಭ್ಯಾಸ ‘ತ್ರಿಶೂಲ್ 2025’: ಒಂದು ತ್ರಿ-ಸೇವಾ ಜಂಟಿ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ (ಪಶ್ಚಿಮ ಕಮಾಂಡ್) ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಗುಜರಾತ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಕವಾಯತುವಿನಲ್ಲಿ ಭೂಸೇನೆ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದವು. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಜಾಲ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಯುದ್ಧತಂತ್ರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಇದು CDS ನೇತೃತ್ವದ ಥಿಯೇಟರೀಕರಣ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಬಹು-ಡೊಮೇನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.

ರೌಮಾರಿ-ದೊಂಡುವಾ ತೇವಭೂಮಿ: ರಾಮ್‌ಸರ್‌ ಮಾನ್ಯತೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆ: ಅಸ್ಸಾಂನ ರೌಮಾರಿ-ದೊಂಡುವಾ ತೇವಭೂಮಿ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು (Rowmari-Donduwa Wetland Complex) ಅದರ ಅಸಾಧಾರಣ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ರಾಮ್‌ಸರ್‌ ತಾಣವೆಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲಾವೊಖೋವಾ–ಬುರ್ಹಾಚಾಪೋರಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಇದು, ಕಾಜಿರಂಗಾ-ಒರಾಂಗ್ ನಡುವಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಸರ ಕಾರಿಡಾರ್ (ecological corridor) ಆಗಿದೆ. ದೀಪೋರ್ ಬೀಲ್ (ಅಸ್ಸಾಂನ ಏಕೈಕ ರಾಮ್‌ಸರ್‌ ತಾಣ) ಗಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಕುಲವನ್ನು (47,000+) ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಸಂಕೀರ್ಣ, 9 ರಲ್ಲಿ 8 ರಾಮ್‌ಸರ್‌ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾನ್ಯತೆಯು ರಾಜ್ಯದ 20 ವರ್ಷಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಅಂತರವನ್ನು ನೀಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ನೂತನ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳು – ಒಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಭಾರತದ ಹೊಸ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳು 29 ಹಳೆಯ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು 4 ಸಂಹಿತೆಗಳಾಗಿ (ವೇತನ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಬಂಧ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ, OSH) ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ‘ವ್ಯವಹಾರ ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವಿಕೆ’ (Ease of Doing Business) ಮತ್ತು ಅನುಸರಣೆ ಸರಳೀಕರಣ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಗಿಗ್/ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಅಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ (ಇ-ಶ್ರಮ್ ಮೂಲಕ) ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ವಿಸ್ತರಣೆ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ‘ಕಾರ್ಮಿಕ’ ವಿಷಯವು ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ (Concurrent List) ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಸಮ ಅನುಷ್ಠಾನ, ಮತ್ತು ವಜಾ ಮಿತಿಯನ್ನು 100 ರಿಂದ 300 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿರುವುದು ಕಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ದುರ್ಬಲಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ಮೂಡಿಸಿದೆ.

ಕೇರಳ: ತೀವ್ರ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮತ್ತು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತ: ನವೆಂಬರ್ 1, 2025 ರಂದು, ಕೇರಳವು ತೀವ್ರ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ (Extreme Poverty Eradication) ಮಾಡಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರ ಇಲಾಖೆ (LSGD) ನೇತೃತ್ವದ EPEP ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿ, ದತ್ತಾಂಶ-ಚಾಲಿತ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ 59,000 ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ‘ಅವಕಾಸಂ ಅತಿವೇಗಂ’ (ಹಕ್ಕುಗಳ ಖಾತರಿ) ಮತ್ತು ವಸತಿಗಾಗಿ ಲೈಫ್ ಮಿಷನ್ (LIFE Mission) ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಮಾದರಿಯು SDG-1 ಗುರಿಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ (ಕೇವಲ 5%) ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದು ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಲಯದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತ: ಕೊಯ್ಲಾ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲ್ಯಾಂಪ್: ಪಾರದರ್ಶಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಚಿವಾಲಯವು ಎರಡು ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ‘KOYLA SHAKTI’ (SCAD) ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್, ಗಣಿಯಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆವರೆಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿಯನ್ನು (Value Chain) ಸಂಯೋಜಿಸಿ, ನೈಜ-ಸಮಯದ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೆ (Real-time Coordination) ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ‘CLAMP’ ಪೋರ್ಟಲ್, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಲಯದ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು (Land Acquisition) ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಸಕಾಲಿಕ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ‘ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ ಭಾರತ’ ಮತ್ತು ‘ಕನಿಷ್ಠ ಸರ್ಕಾರ, ಗರಿಷ್ಠ ಆಡಳಿತ’ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ.