ಸುದ್ದಿ – GSAT-7R (CMS-03) ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದ ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ LVM3 (ಲಾಂಚ್ ವೆಹಿಕಲ್ ಮಾರ್ಕ್-3) ಮೂಲಕ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಭಾರೀ ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಳವಾದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು (deep-space missions) ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು LVM3 ಭಾರತದ ಅತಿ ಭಾರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ರಾಕೆಟ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಮೂರು-ಹಂತದ ವಾಹನವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

• ಘನ ಹಂತ (Solid Stage): ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಘನ ಸ್ಟ್ರಾಪ್-ಆನ್ ಬೂಸ್ಟರ್‌ಗಳು (ಘನ ನೋದಕದ (solid propellant) ಬಳಕೆ)
• ದ್ರವ ಹಂತ (Liquid State): ಒಂದು ದ್ರವ ಕೋರ್ ಹಂತ.
• ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಹಂತ (Cryogenic Stage): ಒಂದು ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಮೇಲಿನ ಹಂತ (ಸ್ವದೇಶಿ ಉನ್ನತ-ನೂಕುಬಲದ (high-thrust) CE-20 ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ಎಂಜಿನ್‌ನಿಂದ ಚಾಲಿತ, ಕ್ರಯೋಜೆನಿಕ್ ನೋದಕದಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ)

GSAT-7R ಉಪಗ್ರಹದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು:

• ಇದು ಭಾರತದ ಸುಧಾರಿತ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹ ಸರಣಿಯಾದ GSAT-7 ರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
• ತೂಕ: ~4,400 kg
• ಕಕ್ಷೆ: ಭೂಸ್ಥಾಯೀ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕಕ್ಷೆಗೆ (GTO) ಉಡಾವಣೆಗೊಂಡ ಇದು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭೂಸ್ಥಾಯೀ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ (ಭೂಮಿಯಿಂದ 35,786 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ) ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಭೂಭಾಗದಾದ್ಯಂತ ಬಹು-ಬ್ಯಾಂಡ್ (multi-band) ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಉದ್ದೇಶ: ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ-ಆಧಾರಿತ ಸಂವಹನ, ಸಾಗರ ವಲಯದ ಜಾಗೃತಿ (maritime domain awareness), ಮತ್ತು ನೌಕಾ ಹಡಗುಗಳು, ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಗಳು, ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಹತ್ವ:

• ಸ್ವದೇಶಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ರಕ್ಷಣಾ-ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ನೌಕಾಪಡೆಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ‘ಬ್ಲೂ-ವಾಟರ್’ (ದೂರದ ಸಮುದ್ರ) ಸಂವಹನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ನಿಖರವಾದ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ (Precision Warfare): ಕ್ಷಿಪಣಿ ನಿಖರತೆ (missile accuracy) ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ (precision strikes) ಸಂಚರಣೆ ಉಪಗ್ರಹಗಳು (navigation satellites) ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿವೆ.

GSAT-7 ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಇತರ ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳು:

• ನೌಕಾಪಡೆಗಾಗಿ:
  • GSAT-7 (ರುಕ್ಮಿಣಿ): 2013 ರಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ; ಸಾಗರ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಕಣ್ಗಾವಲು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಾಯುಪಡೆಗಾಗಿ:
  • GSAT-7A (ಆಂಗ್ರಿ ಬರ್ಡ್): 2018 ರಲ್ಲಿ ಉಡಾವಣೆಗೊಂಡಿದೆ; ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್-ಕೇಂದ್ರಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಡೇಟಾ ಲಿಂಕ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
  • GSAT-7C: ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ನೈಜ-ಸಮಯದ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂವಹನಕ್ಕಾಗಿ ನೆಲದ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
• ಭೂಸೇನೆಗಾಗಿ:
  • GSAT-7B: ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ಸಂವಹನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುವುದು.