ಸುದ್ದಿ – ರೈಸಿನ್ ತಯಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಇಂಧನ ತೈಲ (ANFO) ಒಳಗೊಂಡ ಇತ್ತೀಚಿನ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಪ್ರಕರಣಗಳು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ-ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ (bioterrorism) ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಕಗಳ ದುರುಪಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿವೆ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ಘಟನೆಗಳು: ಗುಜರಾತ್ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹ ದಳ (ATS) ರೈಸಿನ್ ತಯಾರಿಸಿದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದೆ. ಇದೇ ವೇಳೆ, ಕೆಂಪು ಕೋಟೆ ಸ್ಫೋಟದ ನ್ಯಾಯವಿಜ್ಞಾನ (forensics) ತಜ್ಞರು ಸಂಭಾವ್ಯ ANFO-ಆಧಾರಿತ ಸ್ಫೋಟಕ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ರೈಸಿನ್ (Ricin) ಬಗ್ಗೆ:

• ರೈಸಿನ್ ಎಂಬುದು ಹರಳೆಣ್ಣೆ ಗಿಡದ (Ricinus communis) ಬೀಜಗಳಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ವಿಷಕಾರಿ ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೋಟೀನ್ (glycoprotein) ಆಗಿದೆ.
• ವಿಷಕಾರಿತ್ವ: ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಜೈವಿಕ-ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಏಜೆಂಟ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಸಿರಾಡಿದಾಗ, ನುಂಗಿದಾಗ, ಅಥವಾ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನ ಮೂಲಕ ದೇಹ ಸೇರಿದಾಗ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಬಹುದು.
• ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ: ರೈಸಿನ್ ದೇಹದ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ರೈಬೋಸೋಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ವೇಗವಾಗಿ ಜೀವಕೋಶದ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು: ಇದು ನೀರು ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಆಮ್ಲಗಳಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು 80°C ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಸಿ ಮಾಡಿದಾಗ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಆರಂಭಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ದೇಹ ಸೇರಿದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಕರಿಕೆ, ವಾಂತಿ, ಜ್ವರ, ಕೆಮ್ಮು, ಗೊಂದಲ, ಸೆಳೆತ (seizures), ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಂಗಾಂಗ ವೈಫಲ್ಯ ಸೇರಿವೆ.
• ಚಿಕಿತ್ಸೆ: ರೈಸಿನ್ ವಿಷಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಹಾರ (antidote) ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಕೇವಲ ಬೆಂಬಲ ಆರೈಕೆಗೆ (supportive care) ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ.
• ನಿಯಂತ್ರಣ: ರೈಸಿನ್ ಅನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಒಪ್ಪಂದದ (Chemical Weapons Convention) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ‘ಪಟ್ಟಿ I’ (Schedule I) ವಿಷ ಎಂದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಇಂಧನ ತೈಲ (ANFO) ಬಗ್ಗೆ:

• ANFO ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸ್ಫೋಟಕವಾಗಿದ್ದು, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಕಲ್ಲುಗಣಿಗಾರಿಕೆ (quarrying) ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸುಮಾರು 94% ರಂಧ್ರಯುಕ್ತ (porous) ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಅನ್ನು 6% ಇಂಧನ ತೈಲದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್: NH4NO3 ಒಂದು ಬಿಳಿ, ಸ್ಫಟಿಕದಂತಹ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ-ಕರಗುವ ರಸಗೊಬ್ಬರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟಕವಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಧನ ತೈಲವನ್ನು ಏಕರೂಪವಾಗಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದನ್ನು ರಂಧ್ರಯುಕ್ತ ಗುಳಿಗೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಇಂಧನ ತೈಲ: ಡೀಸೆಲ್ ಅಥವಾ ಅಂತಹುದೇ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ-ಆಧಾರಿತ ಇಂಧನವು ದಹನಕಾರಿ ಘಟಕವಾಗಿ (combustible component) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಿಸಿದಾಗ ANFO ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬಳಕೆ: ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಫೋಟಕ್ಕಾಗಿ ANFO ಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅಗ್ಗವಾಗಿದೆ, ತಯಾರಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸ್ಫೋಟಗಳಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
• ನಿಯಂತ್ರಣ: ANFO ಅನ್ನು ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್ ನಿಯಮಗಳು 2012 ಮತ್ತು ಸ್ಫೋಟಕಗಳ ಕಾಯ್ದೆ 1884 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 45% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಮೋನಿಯಂ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ಫೋಟಕ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.