ಸುದ್ದಿ – ಢಾಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧಗಳ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು (International Crimes Tribunal) ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ಅವರಿಗೆ ಗೈರುಹಾಜರಿಯಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ (death in absentia) ವಿಧಿಸಿದೆ.

• ದಮನದ ಆರೋಪ (Crackdown Charge): ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 2024 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನೇತೃತ್ವದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ದಮನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮಾನವೀಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ (crimes against humanity) ಅವರು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ.
• ಹಸ್ತಾಂತರದ ವಿನಂತಿ (Extradition Request): 2013 ರ ಭಾರತ-ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಹಸ್ತಾಂತರ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವಂತೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ವಿನಂತಿಸಿದೆ.
• ನಿರಾಕರಣೆಯ ಆಧಾರಗಳು (Refusal Grounds): ವಿನಂತಿಯು ಅನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಸದ್ಭಾವನೆಯಿಂದ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ (not made in good faith), ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಭಾರತವು ಹಸ್ತಾಂತರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಹುದು.

2013 ರ ಭಾರತ-ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಹಸ್ತಾಂತರ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಈ ಒಪ್ಪಂದ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.
• 2016 ರ ತಿದ್ದುಪಡಿ (2016 Amendment): ನಂತರದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ವಿಸ್ತೃತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು ಮತ್ತು ಹಸ್ತಾಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಬಂಧನ ವಾರಂಟ್ (arrest warrant) ಅನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿತು.
• ರಾಜಕೀಯ ಅಪರಾಧ (Political Offence): ಅಪರಾಧವು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಹಸ್ತಾಂತರ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ವಿಧಿ 6 (Article 6) ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.
• ಅಪವಾದಗಳು: ಕೊಲೆ, ಅಪಹರಣ ಮತ್ತು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯಂತಹ ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಅಪರಾಧಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಭಾರತ-ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸಂಬಂಧಗಳು:

• ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮಾಣ (Trade Volume): ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿದೆ. 2023-24 ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ (FY) ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರವು USD 14.01 ಬಿಲಿಯನ್ ತಲುಪಿದೆ.
• ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ (Market Access): ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರದೇಶ (SAFTA) ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸರಕುಗಳಿಗೆ ಭಾರತವು ಸುಂಕ ರಹಿತ (duty‑free) ಮತ್ತು ಕೋಟಾ ರಹಿತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಬಂದರು ಸಂಪರ್ಕ (Port Connectivity): ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಕಡೆಗೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಚಟ್ಟೋಗ್ರಾಮ್ (Chattogram) ಮತ್ತು ಮೊಂಗ್ಲಾ (Mongla) ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿವೆ.
• ಇಂಧನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ (Energy Partnership): ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ಭಾರತದಿಂದ 1,100 MW ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯುತ್ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ಡೀಸೆಲ್ ಪಡೆಯಲು ಭಾರತ-ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸ್ನೇಹ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ (ಸಿಲಿಗುರಿಯಿಂದ ಪಾರ್ಬತಿಪುರದವರೆಗೆ) ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.
• ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಲ (Development Credit): ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಭಾರತವು USD 8 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತದ ಸಾಲದ ನೆರವನ್ನು (Lines of Credit) ನೀಡಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು: ಢಾಕಾದಲ್ಲಿನ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆ, ಬಗೆಹರಿಯದ ತೀಸ್ತಾ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ವಿವಾದ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಭಾರತ ವಿರೋಧಿ ಮನೋಭಾವ, ಚೀನಾದ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿದ ಅಕ್ರಮ ವಲಸಿಗರ ನುಸುಳುವಿಕೆ.