ಸುದ್ದಿ –   ಬೆಲೆಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ COP30 ನಲ್ಲಿ, 2026 ರಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ‘ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ಸ್’ ಶೃಂಗಸಭೆಯನ್ನು (Global Big Cats Summit) ಆಯೋಜಿಸುವುದಾಗಿ ಭಾರತ ಘೋಷಿಸಿತು. ಈ ಶೃಂಗಸಭೆಯನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ (IBCA) ವಿಶಾಲ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ಸ್ (ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕುಗಳು) ಭೂದೃಶ್ಯ:

• ಪ್ರಭೇದ ವೈವಿಧ್ಯತೆ: IBCA ಗುರುತಿಸಿದ ಏಳು ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಐದಕ್ಕೆ ಭಾರತ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ: ಹುಲಿ, ಸಿಂಹ, ಚಿರತೆ, ಹಿಮ ಚಿರತೆ ಮತ್ತು ಚೀತಾ; ಜಾಗ್ವಾರ್ ಮತ್ತು ಪೂಮಾ ಭಾರತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲ.
• ಹುಲಿಗಳು: ಅಂದಾಜು 3,682 ಹುಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಕಾಡು ಹುಲಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 75% ರಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು (785) ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಇವೆ.
• ಮೈಲಿಗಲ್ಲು: 2022 ರ ಗಡುವಿಗಿಂತ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, 2018 ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತವು ತನ್ನ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಿ, Tx2 ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು.
• ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹಗಳು: ಕಾಡು ಏಷ್ಯನ್ ಸಿಂಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ದೇಶ ಭಾರತ. 25 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 172% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ: 2001 ರಲ್ಲಿದ್ದ 327 ರಿಂದ 2025 ರಲ್ಲಿ 891 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• ಚಿರತೆಗಳು: ಚಿರತೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 13,874 ಆಗಿದ್ದು, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಇವೆ.
• ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳು: 2024 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 718 ಹಿಮ ಚಿರತೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಲಡಾಖ್, ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಮೊದಲ ಮೂರು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿವೆ.
• ಚೀತಾ: ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೀತಾ (Project Cheetah) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 27 ಚೀತಾಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಹೊಂದಿದೆ (ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ 16 ಮರಿಗಳು ಸೇರಿವೆ).
• ಚೀತಾ ಸ್ಥಳಾಂತರ: ಭಾರತವು ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ 20 ವಯಸ್ಕ ಚೀತಾಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದೆ: ನಮೀಬಿಯಾದಿಂದ 8 ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ 12. ಬೋಟ್ಸ್ವಾನಾದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಎಂಟು ಚೀತಾಗಳು ಬರಲಿವೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ (IBCA) ಬಗ್ಗೆ:

• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಮೈತ್ರಿಕೂಟ (IBCA) ವಿಶ್ವದ ಏಳು ಪ್ರಮುಖ ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಒಪ್ಪಂದ ಆಧಾರಿತ ಅಂತರ್-ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ (Treaty-based Intergovernmental Organisation).
• ಪ್ರಾರಂಭ: ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್ ನ 50 ವರ್ಷಗಳ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ 2023 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರು ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.
• ಉದ್ದೇಶ: ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ದೇಶಗಳ (Range countries) ನಡುವೆ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು.
• ಆಡಳಿತ: ಇದರ ಆಡಳಿತ ರಚನೆಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೌರ ಮೈತ್ರಿಕೂಟದ (ISA) ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು (a) ಸದಸ್ಯರ ಸಭೆ, (b) ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿ ಮತ್ತು (c) ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಸಚಿವಾಲಯ: ಖಾಯಂ ಸಚಿವಾಲಯವು ಭಾರತದ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿದೆ.
• ಸದಸ್ಯತ್ವ: 27 ದೇಶಗಳು ಸೇರಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿವೆ ಮತ್ತು ಐದು ದೇಶಗಳು ಚೌಕಟ್ಟು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿವೆ (Ratified): ಭಾರತ, ನಿಕರಾಗುವಾ, ಈಸ್ವಾತಿನಿ, ಸೊಮಾಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಲೈಬೀರಿಯಾ. ಸದಸ್ಯತ್ವವು ಎಲ್ಲಾ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ (ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೇತರ ದೇಶಗಳೆರಡೂ ಸೇರಿ).