ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆ – DRPSC ವರದಿ: ಶಿಕ್ಷಣ, ಮಹಿಳೆ, ಮಕ್ಕಳು, ಯುವಜನ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಇಲಾಖೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ DRPSC ಸಮಿತಿಯು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ NTA, NAAC, UGC, ICHR ಮತ್ತು ICSSR ಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಕುರಿತು ವರದಿ ಮಂಡಿಸಿದೆ. ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆ, ಮಾನ್ಯತಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನೇಮಕಾತಿ ವಿಳಂಬ, ಬಜೆಟ್ ಕೊರತೆ, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಅನ್ಯಾಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ವರದಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ದಕ್ಷತೆ, ವೇತನ ಸಮಾನತೆ, ನೇಮಕಾತಿ ವೇಗವರ್ಧನೆ, ಬಜೆಟ್ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತಾ ಸರಳೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನೀತಿನಿರ್ಮಾಣ, ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಇದರ ಮೂಲ ಗುರಿ.

ರಾಜ್ಯ ಬಾರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 30% ಮೀಸಲಾತಿ – ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನ: ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಲಿಂಗ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ರಾಜ್ಯ ಬಾರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 30% ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ (20% ಚುನಾಯಿತ + 10% ಸಹ–ಆಯ್ಕೆ). Advocates Act 1961 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ BCI ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಬಾರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ಅತೀ ಕಡಿಮೆ: BCI ನಲ್ಲಿ ಒಂದೂ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರಿಲ್ಲ; ರಾಜ್ಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 441ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 9 ಮಹಿಳೆಯರು. ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು 13.4% ಮಾತ್ರ. ಪ್ರವೇಶ ಅಡೆತಡೆಗಳು, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡ್ಡಿಗಳಾಗಿವೆ. ನಿರ್ದೇಶನ ಲಿಂಗ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಸದೀಯ ಕಲಾಪಗಳ ಅಡಚಣೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ಕುಸಿತ: ಇತ್ತೀಚಿನ 15 ದಿನಗಳ ಚಳಿಗಾಲದ ಅಧಿವೇಶನವು 2014 ನಂತರದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಕಲಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ, ನಿರಂತರ ಅಡಚಣೆಗಳು, ದುರ್ಬಲ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವವನ್ನು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡಿತು. 17ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಕೇವಲ 274 ದಿನ ಮಾತ್ರ ಕೂತಿದ್ದು, ಕೇವಲ 16% ಮಸೂದೆಗಳು ಸಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಂಡಿವೆ. ಬಜೆಟ್‌ನ 80% ಚರ್ಚೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ನಿಯಮಗಳ ದುರ್ಬಲ ಜಾರಿ ಮತ್ತು ಪೀಠಾಸೀನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಪೂರ್ಣ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಂಭೀರಗೊಳಿಸಿದೆ. ಮುಂದಿನ ದಾರಿಯು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್, ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಅವಧಿಯ ರಕ್ಷಣೆಯಂತಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ (IBCA) – ಭಾರತದ ಜಾಗತಿಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಪ್ರಯತ್ನ: ಭಾರತವು ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ IBCA ಸೇರಲು ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದು, 2026ರಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಶೃಂಗಸಭೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದೆ. 2023ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ IBCA 95ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬಹು-ರಾಷ್ಟ್ರ, ಬಹು-ಏಜೆನ್ಸಿ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಹುಲಿ, ಸಿಂಹ, ಚಿರತೆ, ಹಿಮಚಿರತೆ, ಚೀತಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಏಳು ಬಿಗ್ ಕ್ಯಾಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಐದು ಭಾರತದಲ್ಲಿವೆ. ಇವು ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ, ಬೀಜ ಪ್ರಸರಣ, ಸಸ್ಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಇಂಗಾಲ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ನಾಶ, ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮಾನವ–ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಮುಖ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.

ವಂದೇ ಮಾತರಂಗೆ 150 ವರ್ಷ – ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಮಹತ್ತ್ವ: ವಂದೇ ಮಾತರಂ ಗೀತೆಯು 1882ರಲ್ಲಿ ಬಂಕಿಮ್ ಚಂದ್ರ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯರ ಆನಂದಮಠ ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮಾತೃಭೂಮಿಯನ್ನು ದೈವತ್ವ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. 1896ರಲ್ಲಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್ ಗೀತೆಯನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದಾಗ ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರಭಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. 1905ರ ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ‘ವಂದೇ ಮಾತರಂ’ ರಾಜಕೀಯ ಘೋಷಣೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ತ್ಯಾಗದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಮೂಡಿತು. ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಯ ಚರ್ಚೆಯ ನಂತರ, 1950ರ ಜನವರಿ 24ರಂದು ಮೊದಲ ಎರಡು ಚರಣಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೀತೆಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.

ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಯುಪಿಐ: IMF ಮತ್ತು ಎಸಿಐ ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ಯುಪಿಐ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನೈಜ ಸಮಯದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. 129.3 ಬಿಲಿಯನ್ ವಹಿವಾಟುಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾರತ ಜಾಗತಿಕ ನೈಜ ಸಮಯದ ಪಾವತಿಗಳಲ್ಲಿ 49 ಶೇಕಡಾ ಪಾಲು ಹೊಂದಿದೆ. NPCI ಯಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, RBI ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. PIDF ಮೂಲಕ 3–6ನೇ ಹಂತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಕರ ಪಾವತಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯುಪಿಐ ಸ್ವೀಕಾರವನ್ನು ಸಾರಿಗೆ, ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. QR ಕೋಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಟಚ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳ ವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ: ವಾಕ್‌ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮಧ್ಯದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಮತೋಲನ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ನಿಂದನೆ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಚ್ಛೇದ 19(2) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾಕ್‌ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಮಾನ್ಯವಾದ ನಿರ್ಬಂಧವಾಗಿದ್ದು, ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಘನತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದಾನದ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ. ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು 129 ಮತ್ತು 215 ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಳ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಿ ನಿಂದನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ನಿಂದನೆ ಕಾಯ್ದೆ 1971 ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನಿಂದನೆಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ವಿಸ್ತರಣೆ ನಿಂದನೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ನ್ಯಾಯಯುತ ಟೀಕೆಯ ಮತ್ತು ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ಅವಹೇಳನದ ನಡುವಿನ ಗಡಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ತುರ್ತಾಗಿಸಿದೆ. ವಾಕ್‌ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನವು ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ನೂತನ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ತಡೆ ಮಸೂದೆ 2025: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾನೂನು ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. IPC ಮತ್ತು BNS ನ ವಿಧಿಗಳು ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವೆ ದ್ವೇಷ ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆ ಕೆರಳಿಸುವುದನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಿದರೂ, ಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಕೊರತೆ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿತ್ತು. ಕರ್ನಾಟಕದ ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ಮಸೂದೆ 2025 ಈ ಶೂನ್ಯತೆಯನ್ನೇ ತುಂಬಲು, ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ 2–10 ವರ್ಷದ ಶಿಕ್ಷೆ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರೇರಿತ ಕ್ರಮಗಳಂತಹ ಬಲವಾದ ಜಾರಿ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ದ್ವೇಷ ಭಾಷಣ ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನು ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಸಮಗ್ರ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.