ಸುದ್ದಿ –  ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ ನಿವ್ವಳ-ಶೂನ್ಯ ಇಂಗಾಲ ಹೊರಸೂಸುವ (Net-zero carbon emitter) ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗುವ ತನ್ನ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು:

• ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಎಳೆತ ಶಕ್ತಿ:ರೈಲುಗಳ ಎಳೆತದ (traction) ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಈಗಾಗಲೇ 812 MW ಸೌರ ಮತ್ತು 93 MW ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ 1,600 MW ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.
• ವಿದ್ಯುದೀಕರಣ: ಮಿಷನ್-ಮೋಡ್ ಕಾಮಗಾರಿಯ ಮೂಲಕ ಬ್ರಾಡ್-ಗೇಜ್ ಜಾಲದ ಸುಮಾರು 99.2% ಭಾಗವು ವಿದ್ಯುದೀಕರಣಗೊಂಡಿದೆ. ಮಾರ್ಗ ವಿದ್ಯುದೀಕರಣವು 21,801 km (2014 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು) ನಿಂದ 46,900 km (2014–25) ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
• IGBT ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್‌ಗಳು: ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಪುನರುತ್ಪಾದಕ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇನ್ಸುಲೇಟೆಡ್ ಗೇಟ್ ಬೈಪೋಲಾರ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ (IGBT) ಆಧಾರಿತ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್‌ಗಳನ್ನು (ರೈಲು ಇಂಜಿನ್) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
• ಎಂಜಿನ್ ಪರಿವರ್ತನೆ: ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿದೆ. UNESCO ಪಾರಂಪರಿಕ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹಬೆ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಚ್ಛ ಚಾಲನಾ ಶಕ್ತಿಗಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್-ರೈಲು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯ ಬಗ್ಗೆ:

• ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ 1853 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು, ಈಗ ಸರಿಸುಮಾರು 69,000 km ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ (ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ 4 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರೈಲು ಜಾಲ) ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 1.25 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿದೆ.
• ಇದು 2024-25 ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 7 ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದೆ ಮತ್ತು 2023-24 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,590 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.