ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ: ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ – NCAER ವರದಿ: ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಇಂಡಿಯಾಸ್ ಎಂಪ್ಲಾಯ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟ್ಸ್: ಪಾಥ್‌ವೇಸ್ ಟು ಜಾಬ್ಸ್ ವರದಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ವೃದ್ಧಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗದ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಉದ್ಯಮಶೀಲ ಚೈತನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಆರ್ಥಿಕ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗಿದೆ. ಸೇವಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ-ಕೌಶಲ್ಯದ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ, ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ-ಕೌಶಲ್ಯಾಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ವೃತ್ತಿಪರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಗಂಭೀರ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬೇಡಿಕೆ ಹಾಗೂ ಪೂರೈಕೆ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಲೋಕ ಅದಾಲತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಾಧಾರಿತ ನ್ಯಾಯದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಾಧನೆ: 2025ರ ನಾಲ್ಕನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್ ಮೂಲಕ 2.59 ಕೋಟಿ ವಿವಾದಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಂಡಿವೆ. 2022–23 ರಿಂದ 2024–25ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ 23.5 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಲೋಕ ಅದಾಲತ್‌ಗಳು ಪರಿಹರಿಸಿವೆ. ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯಿದೆ, 1987ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸುವ ಪರ್ಯಾಯ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಾಕಿ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಕಡಿತ, ಒಮ್ಮತದ ಇತ್ಯರ್ಥ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದಾನದ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತದ ಹೊಸ ರಾಮ್‌ಸರ್ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಸಿಲಿಸೇರ್ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಕೊಪ್ರಾ ಜಲಾಶಯ: ಭಾರತವು ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಸಿಲಿಸೇರ್ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ ಕೊಪ್ರಾ ಜಲಾಶಯವನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ರಾಮ್‌ಸರ್ ತಾಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 96ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ. ಸಿಲಿಸೇರ್ ಸರೋವರ ಅರೆ-ಶುಷ್ಕ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಸರಿಸ್ಕಾ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಬಫರ್ ವಲಯದಲ್ಲಿದೆ. ಕೊಪ್ರಾ ಜಲಾಶಯ ಮಹಾನದಿ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸಮೃದ್ಧ ಪಕ್ಷಿ ವೈವಿಧ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸೇರ್ಪಡೆ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಬಗ್ಗೆ ಭಾರತದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ: ಹಂಚಿಕೆಯ, ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಕಡಲ ಪ್ರದೇಶ: ಭಾರತವು ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ವಲಯವಾಗಿ ನೋಡುವ ಬದಲು, “ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ, ವಿಶ್ವಕ್ಕಾಗಿ” ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಡಿ ಹಂಚಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಕಡಲ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಯುಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ, ಪರಿಸರ ಕುಸಿತ, ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ–ಆರ್ಥಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿವೆ. ಸಹಕಾರಿ ಸಾಗರ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಹವಾಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ, ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ನೀಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಸದ್ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಬಹುದು. ಆರ್ಥಿಕ, ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೀಥೇನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ: ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಲಯದ ತ್ವರಿತ ಪರಿಹಾರ ಸಾಧ್ಯತೆ: ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕ ಮೀಥೇನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 9% ಪಾಲು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೇಶವಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ಮೀಥೇನ್ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 15% ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಲಯದಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ವಲಯಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಉದ್ದೇಶಿತ ನೀತಿ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉಪಗ್ರಹ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಮೂಲದಲ್ಲಿಯೇ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಂಗಡಣೆ, ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ-ಶಕ್ತಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಫಿಲ್‌ಗಳು ಭಾರತದ ಹವಾಮಾನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ.

CITES CoP20 ಸಮರ್ಕಂಡ್ ಸಮ್ಮೇಳನ: ಜಾಗತಿಕ ವನ್ಯಜೀವಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಯಂತ್ರಣದ 50 ವರ್ಷ: ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲಿನ ಸಮಾವೇಶವಾದ CITES ತನ್ನ 50ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್‌ನ ಸಮರ್ಕಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ CoP20ರಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಿತು. ಇದು ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ಪಕ್ಷಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ 77 ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಅನುಬಂಧಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪಕ್ಷಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಏಷ್ಯಾದ ದೊಡ್ಡ ಬೆಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ, ಅಕ್ರಮ ವನ್ಯಜೀವಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ತಡೆ ಮತ್ತು 2026–2028ರ ಅವಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಹಣಕಾಸು ಬೆಂಬಲ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಣಯಗಳಾಗಿವೆ.

2030 ನಿವ್ವಳ-ಶೂನ್ಯ ಗುರಿಯತ್ತ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ: ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದೀಕರಣ: ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯು 2030ರೊಳಗೆ ನಿವ್ವಳ-ಶೂನ್ಯ ಇಂಗಾಲ ಹೊರಸೂಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ರೈಲು ಎಳೆತಕ್ಕಾಗಿ ಸೌರ, ಪವನ ಮತ್ತು ಹೈಬ್ರಿಡ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಡ್-ಗೇಜ್ ಜಾಲದ ಬಹುಪಾಲು ವಿದ್ಯುದೀಕರಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇಂಧನ ದಕ್ಷ IGBT ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್‌ಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲುಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆ ಸ್ವಚ್ಛ ಸಾರಿಗೆಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ಶಿಲ್ಪ ದೀದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: ಮಹಿಳಾ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಹೊಸ ಮುಂದಾಳುತನ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಕುಶಲ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಸಪ್ತಾಹದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಜವಳಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯವರು ಶಿಲ್ಪ ದೀದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. 2024ರಲ್ಲಿ ಜವಳಿ ಸಚಿವಾಲಯ ಆರಂಭಿಸಿದ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಮಹಿಳಾ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ 23 ರಾಜ್ಯಗಳ 72 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ 100 ಮಹಿಳಾ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ದೆಹಲಿ ಹಾತ್, ಕರಕುಶಲ ಮೇಳಗಳು ಮತ್ತು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆದಾಯ ವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ: ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮನಿರ್ಭರತೆಯ ದಾರಿ : ಭಾರತವು ತನ್ನ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಅಗತ್ಯಗಳ ಸುಮಾರು 89% ಅನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪೂರೈಕೆ ಆಘಾತಗಳು, ಹಣದುಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಅತೀವವಾಗಿ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಮೂಲಗಳ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣವು ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಸಂಸದೀಯ ಸಮಿತಿಯು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಸಚಿವಾಲಯ ಹಾಗೂ ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯದ ನಡುವೆ ನಿಕಟ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದೆ. ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಒಪ್ಪಂದದ ನಮ್ಯತೆ, ಮಾರ್ಗ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣ, ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮೀಸಲುಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರಗಳಾಗಿವೆ.