ಪಿಎಲ್‌ಎಫ್‌ಎಸ್ 2025 – ಲಿಂಗ ವೇತನ ತಾರತಮ್ಯ: ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಕಚೇರಿ ನಡೆಸಿದ ಆವರ್ತಕ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲ ಸಮೀಕ್ಷೆ (PLFS) 2025 ಮಹಿಳೆಯರ ವೇತನದಲ್ಲಿ ವೇಗದ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೂ, ಲಿಂಗ ವೇತನ ತಾರತಮ್ಯ ಇನ್ನೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ. ನಿಯಮಿತ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಪುರುಷರ ವೇತನದ ಕೇವಲ 76% ಮಾತ್ರ ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಈ ಅಂತರ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ 36% ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಔಪಚಾರಿಕ ಉದ್ಯೋಗ ಪಾಲು 18.2% ಕ್ಕೆ ಏರಿದರೂ, ಒಟ್ಟು ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲದಲ್ಲಿ ಪಾಲು ಕೇವಲ 32.5%. ಕುಟುಂಬದ ಆರೈಕೆ ಹೊರೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡೆತಡೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ಪಾಪರ್ತಿ ಸಂಹಿತೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ 2025: ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ಪಾಪರ್ತಿ ಸಂಹಿತೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ 2025, 2016ರ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ ವಿಳಂಬ ಕಡಿತ ಹಾಗೂ ಪರಿಹಾರ ದಕ್ಷತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗುಂಪು ದಿವಾಳಿತನ ಮತ್ತು ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ದಿವಾಳಿತನ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಲೀನ್-ಸ್ಲೇಟ್ ತತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿ, ಪರಿಹಾರ ಯೋಜನೆಯ ನಂತರ ಹಳೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. NCLT ಗೆ 14 ದಿನಗಳು ಮತ್ತು NCLAT ಗೆ 3 ತಿಂಗಳು ಗಡುವು ನಿಗದಿ. ಹೊಸ ಸಾಲಗಾರ ಪ್ರಾರಂಭಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ (CIIRP) ಪರಿಚಯದಿಂದ ವೇಗವಾದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೆರೆದಿದೆ.

ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಕುರಿತು ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿ ವರದಿ: ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿ (2025-26) ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತವು ಟಾರ್ಟೊಯ್ಸ್ ಎಐ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ 10ನೇ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಎಐ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ 4ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಎಐ ಕೌಶಲ್ಯ ನುಗ್ಗುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಉನ್ನತ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಕೊರತೆ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ದತ್ತಾಂಶ ಅಭಾವ, ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೌಶಲ್ಯ ಕೊರತೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡಚಣೆಗಳು. ಡೀಪ್‌ಫೇಕ್‌, ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ಅಪಾಯಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ. ಸಮಿತಿ ಎಐ ಶಾಸನ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರಿಸರ, ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಾ ಎಐ ಮಿಷನ್ ವೇಗಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.

ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಯಮಗಳು 2026: ಪರಿಸರ (ರಕ್ಷಣೆ) ಕಾಯ್ದೆ 1986 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾದ SWM ನಿಯಮಗಳು 2026, 2016ರ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ನಾಲ್ಕು ಹಂತದ ಕಡ್ಡಾಯ ವಿಂಗಡಣೆ (ಹಸಿ, ಒಣ, ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ವಿಶೇಷ ತ್ಯಾಜ್ಯ) ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತವೆ. ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರನೇ ಪಾವತಿಸಬೇಕು ತತ್ವ, ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮತ್ತು RDF ಬಳಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು. ದೊಡ್ಡ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ (BWG) ವಿಸ್ತರಿತ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ 1.85 ಲಕ್ಷ ಟನ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ಮೀಥೇನ್ ಉತ್ಸರ್ಗ, ಲೀಚೇಟ್ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಹೊಗೆಮಂಜು ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ.

ಹಸಿರು ಯೂರಿಯಾ – ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಕೃಷಿ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯೂರಿಯಾವು ಒಟ್ಟು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಬಳಕೆಯ 56% ಮತ್ತು ಸಾರಜನಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳ 80% ಪಾಲು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ಮೇಲೆ 90% ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆ ಇದೆ. ಇದರಿಂದ ಭಾರೀ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಹೊರೆ (₹1.65 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ) ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಹಸಿರು ಯೂರಿಯಾ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನದಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿ 60% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. 2040ರ ವೇಳೆಗೆ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ, ಸಾರಜನಕ ದಕ್ಷತೆ ಹೆಚ್ಚಳ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಕೃಷಿ ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಸಾಧಿಸುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.

ವರ್ಧಮಾನ ಮಹಾವೀರ ಮತ್ತು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ: ಜೈನ ಧರ್ಮದ 24ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ವರ್ಧಮಾನ ಮಹಾವೀರರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 599ರಲ್ಲಿ ವೈಶಾಲಿಯ ಸಮೀಪ ಜನಿಸಿ, ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಅಸ್ತೇಯ, ಅಪರಿಗ್ರಹ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು. 12 ವರ್ಷಗಳ ತಪಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಕೈವಲ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಅನೇಕಾಂತವಾದ ಬಹು ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಸ್ವೀಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ನವಕಾರ್ ಮಹಾಮಂತ್ರ ನೈತಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳು ಮಿಷನ್ ಲೈಫ್ ಮೂಲಕ ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನಶೈಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಜೈನ ತತ್ವಗಳು ಶಾಂತಿ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿವೆ.

‘ಭವಸಾಗರ’ – ಆಳ ಸಮುದ್ರ ಜೈವಿಕ ಭಂಡಾರ: ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಾಯ್ದೆ 2002 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರದ “ಭವಸಾಗರ” ಅನ್ನು ಆಳ-ಸಮುದ್ರ ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಂಡಾರವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಇದು 3,500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಧಾರ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಪಾಲಕರಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ದಾಖಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಉಪಕ್ರಮವು ಯುಎನ್ ಸಾಗರ ವಿಜ್ಞಾನ ದಶಕ (2021–2030) ಗುರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಸಮುದ್ರ ಜೈವಿಕ ಸಂಪತ್ತಿನ ಸುಸ್ಥಿರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಹಕಾರಿ.

ಜನಗಣತಿ ನಂತರ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಂಗಡಣೆ: ಸಮಾನ ಮತ ಮೌಲ್ಯದ ಸವಾಲು: 2027ರ ಜನಗಣತಿಯ ನಂತರ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಂಗಡಣೆಯು ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮರುಹೊಂದಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 82 ಮತ್ತು 170 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ “ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಒಂದು ಮತ, ಒಂದು ಮೌಲ್ಯ” ಸಾಧಿಸುವುದು. 42ನೇ ಮತ್ತು 84ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾನಗಳ ಸ್ಥಗಿತ 2026ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬದಲಾವಣೆ, ನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಗಡಿಗಳು ಅಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿವೆ. ಜನಸಂಖ್ಯಾ ದಂಡ, ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಅಂತರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಮತೋಲನ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು. ತೂಕದ ಮಾಪನ, ಮಿಶ್ರ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾನ ವಿಸ್ತರಣೆ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಬಹುದು.

ಭಾರತ – ನಕ್ಸಲ್ ಹಿಂಸಾಚಾರ ನಿರ್ಮೂಲನೆ: ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತವು 2026ರೊಳಗೆ ನಕ್ಸಲ್-ಮುಕ್ತ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸಿದೆ. ಎಡಪಂಥೀಯ ಉಗ್ರವಾದ ಪೀಡಿತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು 126 ರಿಂದ 7ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರವು 88% ಕುಸಿತ ಕಂಡಿದೆ. COBRA, Greyhounds ಪಡೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪರ್ಕ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಶರಣಾಗತಿ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಅಬುಜ್‌ಮಾಡ್ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಗುಂಪುಗಳು, ರಹಸ್ಯ ಜಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿವೆ. ಆಡಳಿತ, ಗುಪ್ತಚರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.