ಗುಜರಾತ್ ಸಮಾನ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ (UCC) ಮಸೂದೆ, 2026: ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ ಜಾರಿ – ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು, ಗುಜರಾತ್ ವಿಧಾನಸಭೆಯು ಸಮಾನ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ (UCC) ಮಸೂದೆ, 2026 ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ನಂತರ ಎರಡನೇ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಸಂಹಿತೆ ವಿವಾಹ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳ ಬದಲು ಏಕೀಕೃತ ನಾಗರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ. ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪುತ್ರ-ಪುತ್ರಿಯರಿಗೆ ಸಮಾನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ. ನೋಂದಣಿ ನಿಯಮಗಳು ವಿವಾಹಕ್ಕೆ 60 ದಿನ, ಲಿವ್-ಇನ್ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ 30 ದಿನ ನಿಗದಿ. ಏಕಪತ್ನಿತ್ವ ಕಡ್ಡಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಧಿ 44 (DPSP) ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದು, ವಿಧಿ 14 ಮತ್ತು 25 ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪುನರ್‌ರಚನೆ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ, 2026: ಸಂಸತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಪುನರ್‌ರಚನೆ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ, 2026 ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ಅಮರಾವತಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಏಕೈಕ ಮತ್ತು ಖಾಯಂ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಇದು 2014ರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 5(2) ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿ “ಅಮರಾವತಿಯೇ ರಾಜಧಾನಿ” ಎಂದು ನಿಗದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಗರವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಸಂಸತ್ತು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮೊದಲ ಘಟನೆ. ಪೂರ್ವಾನ್ವಯ ಪರಿಣಾಮ ಮೂಲಕ 2 ಜೂನ್ 2024ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೈದರಾಬಾದ್ 2014–2024ರ ನಡುವೆ ಜಂಟಿ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಹಿಂದಿನ ಮೂರು ರಾಜಧಾನಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಭಾರತ–ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮರುಹೊಂದಿಕೆ: ಆಪರೇಷನ್ ಸಿಂಧೂರ್ ನಂತರ ಉಂಟಾದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯ ಬಳಿಕ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮರುಹೊಂದಿಕೆ ಆರಂಭಿಸಿವೆ. ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ ಟರ್ಕಿ–ಪಾಕಿಸ್ತಾನ “ಮೂರು ಸಹೋದರರು” ಮೈತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತ್ತು. ಅರ್ಮೇನಿಯಾ ಜೊತೆಗಿನ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಬಂಧಗಳು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸಿವೆ. ಭಾರತವು ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್‌ನ 7ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರ; 2022ರಲ್ಲಿ $1.88 ಬಿಲಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರ. ಭಾರತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ (≈98%) ಆಮದು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್ INSTC ಕಾರಿಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಕಸಸ್‌ಗೆ ಭಾರತದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವಾಗಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಬಡ್ತಿ ಪರಿಗಣನೆ – ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿನ ದೃಢೀಕರಣ: ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಬಡ್ತಿಗಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಕ್ಕು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ಇದು ವಿಧಿ 14 ಮತ್ತು 16(1) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶದ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕ ಬಡ್ತಿ ಹಕ್ಕಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಪರಿಗಣನೆ ಹಕ್ಕು ಮಾತ್ರ. ಕುಲವಂತ್ ಸಿಂಗ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ (ಅಜಿತ್ ಸಿಂಗ್, 1999; ಧರಂದೇವ್ ದಾಸ್, 2024) ಈ ತತ್ವವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ. ಡಿಪಿಸಿ (DPC) ಗಳ ನಿಯಮಿತ ಸಭೆ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಅಗತ್ಯ.

ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ನಿಯಮಗಳು, 2026: ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಯಮಗಳು, 2016ಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿ ಮರುಬಳಕೆ ಆಧಾರಿತ ಆವರ್ತಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. 2028-29ರೊಳಗೆ ಕಠಿಣ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ 30%ರಿಂದ 60%ರವರೆಗೆ ಮರುಬಳಕೆಯ ಅಂಶ ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ವಿಸ್ತೃತ ಉತ್ಪಾದಕರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ (EPR) ಬಲಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರಯೋಗ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಹನ, ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಂತ್ಯ-ಜೀವನ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಕಠಿಣ, ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಬಹುಪದರದಂತೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಪಶ್ಚಿಮ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಶಕ್ತಿ – ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೇತಕ್: ಗಡಿ ರಸ್ತೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಚೇತಕ್ ತನ್ನ 47ನೇ ವರ್ಷವನ್ನು ಆಚರಿಸಿದ್ದು, ಇದು ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಗುಜರಾತ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ 4,000 ಕಿಮೀ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು 214 ಕಿಮೀ ರಕ್ಷಣಾ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ರಾವಿ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ಕಾಸೋವಾಲ್ ಸೇತುವೆ ಎಲ್ಲಾ ಹವಾಮಾನದ ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಮಟ್ಟದ ರಸ್ತೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. 1960ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ BRO ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದಡಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಮಾನತೆಯ ಶಿಲ್ಪಿ – ಬಾಬು ಜಗಜೀವನ ರಾಮ್: ಬಾಬು ಜಗಜೀವನ ರಾಮ್ (1908–1986) ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಹರಿಕಾರರಾಗಿದ್ದು, 5 ಏಪ್ರಿಲ್ ‘ಸಮತಾ ದಿವಸ’ವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಶೋಷಿತ ವರ್ಗಗಳ ಲೀಗ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಜಾತಿ ಸಮಾನತೆಗೆ ಹೋರಾಡಿದರು. 1946 ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ನಂತರ 30 ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1971ರ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿ, ಉಪ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ – ರಫ್ತು ಆಧಾರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪಿಎಲ್‌ಐ: PLI ಯೋಜನೆ 2020ರಲ್ಲಿ ಆತ್ಮನಿರ್ಭರ್ ಭಾರತ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಆಧಾರಿತ ಯೋಜನೆ ಆಗಿದೆ. 14 ವಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ನಿವ್ವಳ ರಫ್ತುದಾರವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡು, ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಒಟ್ಟು ಅನುದಾನದ 10% ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಸವಾಲು. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಮೌಲ್ಯ ಸರಪಳಿ, ಕಾರ್ಮಿಕ-ತೀವ್ರ ವಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸುಲಭ ವ್ಯವಹಾರ ಪರಿಸರ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಡಲ ದಿನ – ಕಡಲ ಶಕ್ತಿ – ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಹೃದಯ: ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಏಪ್ರಿಲ್ 5ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಡಲ ದಿನವನ್ನು, 1919ರಲ್ಲಿ ‘ಎಸ್‌ಎಸ್ ಲಾಯಲ್ಟಿ’ ಹಡಗಿನ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರಯಾಣದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1964ರಿಂದ ಆಚರಣೆ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ವ್ಯಾಪಾರದ 95% ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು 70% ಮೌಲ್ಯ ಕಡಲ ಸಾರಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನವು ನಾವಿಕರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಗರಮಾಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಕಡಲ ಅಮೃತ ಕಾಲ ದೃಷ್ಟಿ 2047 ಮುಂತಾದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ನವೀನತೆ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ರಿಂದ ಪಿಎನ್‌ಜಿ ಕಡೆ – ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಗೆ ಭಾರತದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ: ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಆಮದು ವ್ಯತ್ಯಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಭಾರತವು ಗೃಹಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಪೈಪ್ಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ (PNG) ಬಳಕೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ, ಪೂರೈಕೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ಸ್ಥಿರತೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮೀಥೇನ್ ಆಧಾರಿತ PNG ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದು, ಮೀಟರ್ ಆಧಾರಿತ ಪಾರದರ್ಶಕ ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರವು 100% ಆದ್ಯತೆ ಹಂಚಿಕೆ, ಕಡ್ಡಾಯ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಕೊಳವೆಮಾರ್ಗ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ 1.65 ಕೋಟಿ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿದ್ದು, 2034ರ ವೇಳೆಗೆ 12.63 ಕೋಟಿ ಗುರಿ ನಿಗದಿ.

ಮಾನವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ತಡೆ – ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶನ: ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಾನವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ತಡೆಯಲು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ (SOP) ರೂಪಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ. NCRB ಪ್ರಕಾರ 2023ರಲ್ಲಿ 2,183 ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಹೆಚ್ಚು ಬಾಧಿತರು. ವಿಧಿ 23 ಮಾನವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಉಜ್ವಲಾ ಯೋಜನೆ, ಮಿಷನ್ ಶಕ್ತಿ, AHTU ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಕಡಿಮೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಪ್ರಮಾಣ, ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಜಾಲಗಳು ಮತ್ತು ವರದಿ ಕೊರತೆ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳು. ತ್ವರಿತ ತನಿಖೆ, ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಸಮನ್ವಯ ಮತ್ತು ಸಂತ್ರಸ್ತ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಪುನರ್ವಸತಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.