ಸುದ್ದಿ – ಭಾರತದ “ದೇವಭೂಮಿ” ಹಾಗೂ “ಸೇಬು ರಾಜ್ಯ” (Apple State of India) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವು ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 2026 ರಂದು ತನ್ನ 78ನೇ ಸ್ಥಾಪನಾ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ವಿಂಗಡನೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಕಾಸವು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಕಾಸ:

• ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯ (1948): ಏಪ್ರಿಲ್ 15, 1948 ರಂದು ಶಿಮ್ಲಾ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶದ ಸುಮಾರು 30 ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ‘ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯ‘ವಾಗಿ (Chief Commissioner’s Province) ರಚಿಸಲಾಯಿತು.
• ‘ಸಿ‘ ವರ್ಗದ ರಾಜ್ಯ (1951): ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ, 1951 ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ‘ಸಿ‘ ವರ್ಗದ ರಾಜ್ಯದ (Part C State) ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.
• ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ (1956): 1956ರ ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ವಿಂಗಡನಾ ಕಾಯ್ದೆಯ (States Reorganisation Act) ಅನ್ವಯ, ನವೆಂಬರ್ 1, 1956 ರಂದು ಇದನ್ನು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ (Union Territory) ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು.
• ಪಂಜಾಬ್ ಪುನರ್ವಿಂಗಡನೆ (1966): 1966 ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿದಾಗ, ಕಾಂಗ್ರಾ, ಕುಲು, ಲಾಹೌಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಿತ್ತಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿ, ಅದರ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.
• ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಜ್ಯತ್ವ (1971): ಡಿಸೆಂಬರ್ 18, 1970 ರಂದು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ‘ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ಕಾಯ್ದೆ‘ ಅಂಗೀಕಾರವಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜನವರಿ 25, 1971 ರಂದು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವು ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟದ 18ನೇ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಉದಯಿಸಿತು.
• ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಹತ್ವ: ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (Sustainable Development), ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಸಾಧಿಸಿರುವ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಈ ದಿನವು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.