ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ: ರಾಜ್ಯತ್ವದ ಹಾದಿ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಕಾಸ: ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವು 1948ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30 ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಜ್ಯಗಳ ವಿಲೀನದಿಂದ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. 1951ರಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಅನುಸರಣೆಯಾಗಿ ‘ಸಿ’ ವರ್ಗದ ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪಡೆದಿತು. 1956ರ ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ವಿಂಗಡನಾ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. 1966ರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ಪುನರ್ವಿಂಗಡನೆಯಿಂದ ಕಾಂಗ್ರಾ, ಕುಲು, ಲಾಹೌಲ್–ಸ್ಪಿತ್ತಿ ಸೇರಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಸತ್ತಿನ 1970ರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಮೂಲಕ 1971ರಲ್ಲಿ 18ನೇ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಉದಯಿಸಿತು. ಇದು ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಕಾಸದ ಮಹತ್ವದ ಉದಾಹರಣೆ.

ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ: ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಹಬ್ಬಗಳು: ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 15ರಂದು ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಹಬ್ಬಗಳು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ಚಕ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಪೊಹೇಲಾ ಬೋಯಿಶಾಖ್‌ ಮೊಘಲ್ ಕಾಲದ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿದ್ದು, ಹಾಲ್ ಖಾತಾ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಮಂಗಳ ಶೋಭಾಯಾತ್ರೆ ಇದರ ವಿಶೇಷತೆ. ಬೊಹಾಗ್ ಬಿಹು ಅಸ್ಸಾಂನ ಪ್ರಮುಖ ವಸಂತ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು, ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಗೊರು, ಮಾನುಹ್ ಮತ್ತು ಗೊಸಾಯಿ ಬಿಹು ಹಂತಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ–ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ಭಾರತದ ಬಹುತ್ವ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿವೆ.

ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ: ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬಿಂದು: ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಸಾಗಣೆ ಚೋಕ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 21 ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್ ತೈಲ (~20%) ಸಾಗಾಣಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಇರಾನ್–ಅಮೆರಿಕಾ–ಇಸ್ರೇಲ್ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳಿಂದ ನೌಕಾ ದಿಗ್ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ತೈಲ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ಹಣದುಬ್ಬರ, ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ವ್ಯತ್ಯಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಯುಎನ್ ಸಮುದ್ರ ಕಾನೂನು (UNCLOS) ಪ್ರಕಾರ ಸಂಚಾರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಭದ್ರತೆ ಇದ್ದರೂ, ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ.

 ಲೋಕಸಭೆ ವಿಸ್ತರಣೆ: ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ vs ಒಕ್ಕೂಟ ಸಮತೋಲನ : ಲೋಕಸಭೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನು 550ರಿಂದ 850ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. 2011 ಜನಗಣತಿ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಂಗಡಣೆ ನಗರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ (33%) ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಆಧಾರಿತ ಹಂಚಿಕೆ ಉತ್ತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿದ ಸದಸ್ಯತ್ವವು ಚರ್ಚಾ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ, ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮುಂತಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಸಂಸದೀಯ ಸಮಿತಿಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಗತ್ಯ.

 ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳು: ರಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಶೋಷಣೆಯ ದಾರಿ: ಭಾರತದ ಹೊಸ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಹಿತೆಗಳು ವೇತನ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಸುರಕ್ಷತೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸಿದರೂ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ದೋಷಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ವೇತನ ಮಿತಿಗಳ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ, 300 ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಿತಿ ಮೂಲಕ ವಜಾಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಸುಲಭೀಕರಣ, ಮತ್ತು ಗುತ್ತಿಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹೊರತಾಗುವಿಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗಿವೆ. ಸಮವರ್ತಿ ಪಟ್ಟಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕ್ರಮಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಶೋಷಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕನಿಷ್ಠ ವೇತನ, ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಂವಾದ, ತಪಾಸಣಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಭಾರತೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

 ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಪಡೆ: ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣದ ಸಹಕಾರ: ಭಾರತವು 2026ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಕ್ಸ್ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಸಭೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಲಭ್ಯತೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿತು. ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಉತ್ತೇಜನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಆಯುಷ್ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಕ್ಷಯರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚಾ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ. ಇದು ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣದ ಸಹಕಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ಔಷಧ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವತ್ತ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.

 ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ ಸುಧಾರಣೆ: ಸಮಾನತೆಗಾಗಿ ಭಾರತದ ಹೋರಾಟ: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು ಜಾಗತಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದರ 1945ರ ರಚನೆ ಇಂದಿನ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಐದು ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯರ ವೀಟೋ ಅಧಿಕಾರ ಅಸಮಾನತೆ ಉಂಟುಮಾಡಿ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತವು ಖಾಯಂ ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆ ಜೊತೆಗೆ ವೀಟೋ ಹಕ್ಕಿನ ಸಮಾನತೆ ಅನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಕೊರತೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ತನ್ನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ಆರ್ಥಿಕ ತೂಕ, ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ.

 ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ಮಠ: ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಪರಂಪರೆ: ಕರ್ನಾಟಕದ ಆದಿಚುಂಚನಗಿರಿ ಮಠವು ನಾಥ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಮುಖ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ನಾಗಮಂಗಲದ ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಶ್ರೀ ಬಾಲಗಂಗಾಧರನಾಥ ಮಹಾಸ್ವಾಮೀಜಿಯವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ನಿರ್ಮಿತ ಗುರು ಭೈರವೈಕ್ಯ ಮಂದಿರ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಉದಾಹರಣೆ. ಮಠವು ತ್ರಿದಾಸೋಹ (ಅನ್ನ, ಅಕ್ಷರ, ಆರೋಗ್ಯ) ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ನಾಥ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಶೈವ ಪಂಥ, ಯೋಗ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ಸ್ಯೇಂದ್ರನಾಥ ಮತ್ತು ಗೋರಖನಾಥರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು.

 ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಫುಲೆ: ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರವರ್ತಕ: ಮಹಾತ್ಮ ಜ್ಯೋತಿಬಾ ಫುಲೆ ಅವರು ಜಾತಿ ವಿರೋಧ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮುಂಚೂಣಿ ಸುಧಾರಕರಾಗಿದ್ದರು. 1827ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಅವರು 1848ರಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆ ಜೊತೆ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1873ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಸತ್ಯಶೋಧಕ ಸಮಾಜವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿತು. ಅವರು ವಿಧವಾ ವಿವಾಹ, ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ನಿವಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಸಮಾಜದ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸಿವೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸಬಲೀಕರಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅವರ 200ನೇ ಜನ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದೆ.

 ರಾಜಾ ರವಿವರ್ಮ: ಭಾರತೀಯ ಕಲೆಯ ಆಧುನಿಕ ರೂಪಾಂತರ: ರಾಜಾ ರವಿವರ್ಮ (1848–1906) ಅವರನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತೀಯ ಕಲೆಯ ಪಿತಾಮಹ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ತೈಲವರ್ಣ ತಂತ್ರವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು. 1894ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತ ಮುದ್ರಣಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಕಲೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು. ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅವರ ಚಿತ್ರವು ₹167 ಕೋಟಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾದುದು ಕಲಾ ಮೌಲ್ಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಲ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಗಂಭೀರ ಬೆದರಿಕೆ ಆಗಿದೆ. ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ಪ್ರಕಾರ ~60 ಕೋಟಿ ಜನರು ನೀರಿನ ಒತ್ತಡ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಕಲುಷಿತ ನೀರಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ~2 ಲಕ್ಷ ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಜಲಜನ್ಯ ರೋಗಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ತ್ಯಾಜ್ಯ, ಒಳಚರಂಡಿ ಸೋರಿಕೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ. 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಜಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು GDP ಯಲ್ಲಿ 6% ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಜಲ ಜೀವನ್ ಮಿಷನ್ ಕ್ರಮಗಳಿದ್ದರೂ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸುಧಾರಣೆ, ಕಠಿಣ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಜಲ ನೀತಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.