ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ಓದುವಿಕೆ: ಜ್ಞಾನ–ಶೀಲ ವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು: ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಇಲಾಖೆಯ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ, ಅನುದಾನಿತ ಹಾಗೂ ಅನುದಾನರಹಿತ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಕನಿಷ್ಠ 10–15 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕನ್ನಡ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ಓದುವಿಕೆ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮವು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಸು ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಉದ್ದೇಶಗಳು: ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನ ವೃದ್ಧಿ, ಶಬ್ದಕೋಶ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ಕೌಶಲ್ಯ ಸುಧಾರಣೆ, ಮೊಬೈಲ್/ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿತ, ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಿದ್ಧತೆ ಬಲಪಡಿಸುವುದು. ಜೊತೆಗೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ದೈಹಿಕ–ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೂ ಸಹಕಾರಿ.

ಮಂಗಳೂರು – ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ನ ತೊಟ್ಟಿಲು: ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಂಗಳೂರು ನಗರವು “ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ನ ತೊಟ್ಟಿಲು” ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಹಾಗೂ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ (1906), ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (1906), ಕರ್ನಾಟಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ (1924), ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (1925), ವಿಜಯಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ (1931) ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳುವಳಿ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ ಅಭ್ಯಾಸ, ಆರ್ಥಿಕ ಅರಿವು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಂಬಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಪರಿಣಾಮ, ಭಾರತದ ಆಧುನಿಕ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ದೃಢ ಅಡಿಪಾಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.

ತಳಮಟ್ಟದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಆಡಳಿತ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಮಗ್ರ ಉಪಕ್ರಮ: ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಜಂಟಿಯಾಗಿ “ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಲು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬಲಪಡಿಸುವ” ಯೋಜನೆ ಆರಂಭಿಸಿವೆ. ಇದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ–ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ ಸೌಲಭ್ಯ–ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಯೋಜನೆ (2025–2030). ಗುರಿಗಳು: ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಮಿತಿಗಳ ಬಲಪಡಿಕೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನೀಕರಣ, ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆ–ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ–ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ. ಇದು ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯ ಕಾಯ್ದೆ, 2002 ಮತ್ತು **ಜಾಗತಿಕ ಬದ್ಧತೆಗಳು (CBD, NDCs)ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ.

ಹಾರ್ಮುಜ್ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ: ಜಲಸೀಮೆ ಕಾನೂನಿಗೆ ಸವಾಲು: ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಇರಾನ್–ಅಮೆರಿಕ ಮುಖಾಮುಖಿಗಳು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲಸೀಮೆ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ತಂದಿವೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಮುದ್ರ ಕಾನೂನು ಸಮಾವೇಶ (1982) ಜಲಸೀಮೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದ್ದು, ಮುಕ್ತ ಸಮುದ್ರಗಳು, 12 ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಲಸೀಮೆ, ಹಾಗೂ ನಿರುಪದ್ರವಿ ಮಾರ್ಗ ತತ್ವಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಡಗು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ದಿಗ್ಬಂಧನಗಳು ಮತ್ತು ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಈ ನಿಯಮಾಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಸಾಗಣೆಯ ~20% ಹಾರ್ಮುಜ್ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವುದರಿಂದ, ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಡಲ ಸಂಸ್ಥೆ ಮುಂತಾದ ವೇದಿಕೆಗಳ ಬಲಪಡಿಕೆ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ.

ವಿದರ್ಭದ ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಯುಗ: ವಿರ್ಲಿ ಖಂಡಾರ್ ಅನಾವರಣ: ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಂಡಾರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿರ್ಲಿ ಖಂಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2,500 ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ಕಬ್ಬಿಣದ ಯುಗದ ಬೃಹತ್ ಶಿಲಾಯುಗ ಸಮಾಧಿ ತಾಣ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ತಾಣವು 69 ಸಮಾಧಿ ರಚನೆಗಳು, ನಿಲುಗಲ್ಲುಗಳೊಂದಿಗಿನ ಕಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಗಳು, ಹಾಗೂ ತಲೆಕೆಳಗಾಗಿ ಇರಿಸಿದ ಮಡಿಕೆಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಉತ್ಖನನಗಳಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಉಪಕರಣಗಳು, ತಾಮ್ರ ವಸ್ತುಗಳು, ಚಿನ್ನದ ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ನೆಲಿಯನ್ ಮಣಿಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಈ ಶೋಧನೆಗಳು ವಿದರ್ಭದ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ.

ಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಹಕಾರ: ಆರ್ಟೆಮಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ: ಜೋರ್ಡಾನ್ 63ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಆರ್ಟೆಮಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದೆ. 2020ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ ಶಾಂತಿಯುತ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು 1967ರ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ದತ್ತಾಂಶ ಹಂಚಿಕೆ, ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳಿಗೆ ನೆರವು ಮುಂತಾದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಭಾರತವು 2023ರಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಹಕಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದೆ.

ನೀಲಗಿರಿ ತಾಹರ್: ಪರ್ವತ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೊಸ ಹಂತ: ತಮಿಳುನಾಡು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ನೀಲಗಿರಿ ತಾಹರ್ ಯೋಜನೆ (2023) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸಮನ್ವಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ನೀಲಗಿರಿ ತಾಹರ್ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಏಕೈಕ ಪರ್ವತವಾಸಿ ಗೊರಸುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ವಾಸಸ್ಥಾನ ನೀಲಗಿರಿ–ಆನೈಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇರವಿಕುಲಂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳು: ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ನಾಶ ಮತ್ತು ಬೇಟೆ. ಯೋಜನೆವು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ, ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನಗಳು ಮೂಲಕ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಹಯೋಗ್ ಪೋರ್ಟಲ್: ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿಷಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿಷಯವನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು 2024ರಲ್ಲಿ ಸಹಯೋಗ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ, ಇದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ಸಮನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಏಕ-ಗವಾಕ್ಷಿ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ ತ್ವರಿತ ಸೂಚನೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಷಯ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಕಾನೂನು ಆಧಾರ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಾಯ್ದೆ, 2000 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 79(3)(b) ಆಗಿದ್ದು, ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 69A ಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿ ವೇಗವಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ನಗರ ಆಡಳಿತ ಸುಧಾರಣೆ: ವಿಕಸಿತ ಭಾರತದ ದಿಕ್ಕು: ನೀತಿ ಆಯೋಗದ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲ ನಾಯಕತ್ವ, ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಿಭಜನೆ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿವೆ. 2047ರ ವಿಕಸಿತ ಭಾರತದ ಗುರಿಗೆ ನಗರೀಕರಣ ಪ್ರಮುಖ ಚಾಲಕವಾಗಿದೆ. ವರದಿ ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ ಮೇಯರ್, ಸಂಯೋಜಿತ ನಗರ ಸೇವಾ ವಿತರಣೆ, ಮತ್ತು ಪುರಸಭೆ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಲಪಡಿಕೆ (ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಬಾಂಡ್‌ಗಳು, ರಾಜ್ಯ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗ) ಮುಂತಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪುನರ್ರಚನೆ ಮೂಲಕ ಸಮನ್ವಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಪುರಸಭೆ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.