ಸುದ್ದಿ –  ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವೆ ಆಳವಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯು ವಿಸ್ತೃತಗೊಂಡು “ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ರೇಷ್ಮೆ ಮಾರ್ಗ” (Space Silk Road) ಆಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಪಾಕಿಸ್ತಾನ-ಚೀನಾ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಹಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಭೂ ವೀಕ್ಷಣಾ ಉಪಗ್ರಹ: ಚೀನಾವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂ ವೀಕ್ಷಣಾ ಉಪಗ್ರಹವಾದ PRSC-EO3 ಅನ್ನು ತೈಯುವಾನ್ (Taiyuan) ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದೆ.
• ಮಾನವಸಹಿತ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನ: ಟಿಯಾಂಗಾಂಗ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ (Tian-gong Space Station) ನಿಗದಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಗಗನಯಾತ್ರಿಗಳು ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.
• ಚಂದ್ರನ ಕ್ಯೂಬ್‌ಸ್ಯಾಟ್: 2024 ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಚಾಂಗ್-ಇ 6 (Chang’e-6) ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೊದಲ ಚಂದ್ರನ ಕ್ಯೂಬ್‌ಸ್ಯಾಟ್, ICUBE-Q ಅನ್ನು ಚಂದ್ರನ ದೂರದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿದೆ.
• BDS ಅಳವಡಿಕೆ: GPS ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಬೈಡೌ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಉಪಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (BeiDou Navigation Satellite System – BDS) ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ವಿದೇಶಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವಾಗಿದೆ.
• ಸಂವಹನ ಉಪಗ್ರಹ: ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು 5G ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾವು PakSat-MM1 ಅನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಿದೆ.
• ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆ: ಜಂಟಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದ ಯೋಜನೆಯು, 2040 ರ ವೇಳೆಗೆ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ದೇಶೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಭಾರತದ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಬೆದರಿಕೆಗಳು:

• ಕಣ್ಗಾವಲು ಸಮಾನತೆ: PRSC-EO3 ನಂತಹ ಹೈ-ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಚಲನವಲನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೈಜ-ಸಮಯದ ಸಮೀಪದ ನಿಗಾ (Near-real-time monitoring) ವಹಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಭಾರತದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ (Reconnaissance) ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ನಿಖರ ದಾಳಿಗಳು: ಮಿಲಿಟರಿ-ದರ್ಜೆಯ ಬೈಡೌ (BeiDou) ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರವೇಶವಿರುವುದರಿಂದ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಡ್ರೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ-ನಿಖರತೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• ಎರಡು-ರಂಗಗಳ ಬೆದರಿಕೆ (Two-front threat): ಚೀನೀ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆಸ್ತಿಗಳ ಏಕೀಕರಣವು, ಎರಡೂ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತ, ಬಹು-ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಬೆದರಿಕೆಗೆ (Multi-domain space threat) ಸಿದ್ಧರಾಗುವಂತೆ ಭಾರತವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಾಯಕತ್ವ: ಚೀನಾದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ-ಬೆಂಬಲಿತ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯು, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ನೆರೆಹೊರೆಯವರನ್ನು ಬೀಜಿಂಗ್-ನೇತೃತ್ವದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ISRO ದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಹಾಕುತ್ತದೆ.
• ಕಕ್ಷೆಯ ಅರಿವು: SLC-18 ನಂತಹ ಸುಧಾರಿತ ರೇಡಾರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಭಾರತೀಯ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ನೆಲಮಟ್ಟದ ಗುಪ್ತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಹಾದುಹೋಗುವ ಸಮಯವನ್ನು ಊಹಿಸಲು (Predict overpass windows) ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಭಾರತದ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ಉಪಕ್ರಮಗಳು:

• SBS ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಆಧಾರಿತ ಕಣ್ಗಾವಲು (Space-Based Surveillance – SBS) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಹಂತ 3 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು 2029 ರ ವೇಳೆಗೆ 52 ಮಿಲಿಟರಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
• ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ (Offensive doctrine): ಸುಧಾರಿತ ವೈಮಾನಿಕ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ತಟಸ್ಥಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪ್ರತಿದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ-ಆಧಾರಿತ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಮಿಷನ್ ಸುದರ್ಶನ್ ಚಕ್ರ (Mission Sudarshan Chakra) ಹೊಂದಿದೆ.
• NavIC ವಿಸ್ತರಣೆ: ಬೈಡೌ (BeiDou) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ-ದರ್ಜೆಯ ಜಿಯೋಲೊಕೇಶನ್ (Geolocation) ಒದಗಿಸಲು ಭಾರತವು ತನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ NavIC (ನ್ಯಾವಿಕ್) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ.
• ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮೈತ್ರಿ: ಚೀನಾ ನೇತೃತ್ವದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಂದ್ರನ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು (ILRS) ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಭಾರತವು ಆರ್ಟೆಮಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳ (Artemis Accords) ಮತ್ತು NASA-ISRO ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಏಕೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.