ಸುದ್ದಿ –   ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ತೈಲ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಘಟಕಗಳು 2026 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ 2.2 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ (MMT) ದ್ರವೀಕೃತ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಅನಿಲವನ್ನು (LPG) ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿವೆ.

• ಮೊದಲ ಒಪ್ಪಂದ: ಇದು ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಮೊದಲ ರಚನಾತ್ಮಕ (ಔಪಚಾರಿಕ) ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಪೂರೈಕೆ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತದ ವಾರ್ಷಿಕ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಆಮದಿನ ಸುಮಾರು 10% ರಷ್ಟನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
• ಬೆಲೆ ಮಾನದಂಡ: ಖರೀದಿ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಮಾಂಟ್ ಬೆಲ್ವಿಯು (Mont Belvieu) ಮಾನದಂಡಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸೌದಿ ಅರಾಮ್ಕೊ ಗುತ್ತಿಗೆ ಬೆಲೆಯಿಂದ (Saudi Aramco CP) ಸ್ಪಷ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಮಾಂಟ್ ಬೆಲ್ವಿಯು ಮಾನದಂಡ: ಇದು ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ನ ಹಬ್‌ನಲ್ಲಿನ ದೈನಂದಿನ ಸ್ಪಾಟ್ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು (Spot prices) ಆಧರಿಸಿದ US ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬೆಲೆ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ.
• ಮಹತ್ವ: ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಪೂರೈಕೆ ಮೂಲಗಳನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಭಾರತದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು (Energy Security) ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತ-ಅಮೆರಿಕ ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಗಾಢವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ:

• ಜಾಗತಿಕ ಶ್ರೇಯಾಂಕ: ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು 32 MMT ಬೇಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಚೀನಾದ ನಂತರ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಗ್ರಾಹಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ.
• ವಲಯವಾರು ಬಳಕೆ: ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಅಡುಗೆ ವಲಯವು ಒಟ್ಟು ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಬೇಡಿಕೆಯ ಸುಮಾರು 90% ರಷ್ಟನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗೃಹೇತರ (ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ) ಮತ್ತು ವಾಹನ ವಲಯಗಳಿವೆ.
• ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆ: ಭಾರತವು ತನ್ನ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಅಗತ್ಯದ 60% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯುಎಇ, ಕತಾರ್, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಕುವೈತ್‌ ನಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
• PMUY: ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಉಜ್ವಲ ಯೋಜನೆ (PMUY) ಅರ್ಹ ಬಡ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಠೇವಣಿ-ಮುಕ್ತ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 9 ರೀಫಿಲ್‌ಗಳಿಗೆ (Refills) ಸಬ್ಸಿಡಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ದ್ರವೀಕೃತ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಅನಿಲದ (LPG) ಬಗ್ಗೆ:

• ಸಂಯೋಜನೆ: ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರೋಪೇನ್ (Propane) ಮತ್ತು ಬ್ಯುಟೇನ್ (Butane) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೊಪಿಲೀನ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯುಟಿಲೀನ್‌ನಂತಹ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
• ಹಂತದ ವರ್ತನೆ: ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಅನಿಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮಧ್ಯಮ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ತಂಪಾಗಿಸುವಿಕೆಯು ಅದನ್ನು ದ್ರವವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ (ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಗೆ ಸುಲಭ). ದ್ರವ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಅದರ ಅನಿಲ ರೂಪದ ಸುಮಾರು 1/250 ನೇ ಭಾಗದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಾಸನೆ ಪತ್ತೆ: ಶುದ್ಧ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ವಾಸನೆಯಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಬಲವಾದ ವಾಸನೆಯುಳ್ಳ ಈಥೈಲ್ ಮರ್ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ (Ethyl Mercaptan) ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಆವಿಯ ಸಾಂದ್ರತೆ: ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಆವಿ ಗಾಳಿಗಿಂತ ಭಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಸ್ಫೋಟ ಅಥವಾ ಉಸಿರುಗಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಉತ್ಪಾದಕರು: ಅಮೆರಿಕ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಎಲ್‌ಪಿಜಿ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಇವೆ; ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಕತಾರ್ ಪ್ರಮುಖ ರಫ್ತುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ.