ಸುದ್ದಿ – ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಲೆಪರಾಡಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಯುಥಾಲಿಯಾ ಜುಬೀನ್‌ಗಾರ್ಗಿ (Euthalia zubeengargi) ಎಂಬ ಹೊಸ ಚಿಟ್ಟೆ ಪ್ರಭೇದವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.

• ನಾಮಕರಣ: ದಿವಂಗತ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಐಕಾನ್ ಜುಬೀನ್ ಗಾರ್ಗ್ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಉದ್ದೇಶಿತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು ಬಾಸರ್ ಡ್ಯೂಕ್ (Basar Duke) ಆಗಿದೆ.
• ಗೋಚರತೆ: ಈ ಪ್ರಭೇದವು ಆಲಿವ್-ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಮೇಲಿನ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬಿಳಿ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ಆದ್ಯತೆ: ಇದು 600 ಮತ್ತು 750 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ತಂಪಾದ, ನೆರಳಿನ ಅರೆ-ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಕಾಡುಗಳ ಆರ್ದ್ರ ಕೆಳಪದರಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
• ಹಂಚಿಕೆ: ಈ ಪ್ರಭೇದವು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಬಾಸರ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
• ಆಹಾರ: ವಯಸ್ಕ ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮರದ ರಸವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತೊರೆಗಳ ಸಮೀಪವಿರುವ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮಡ್-ಪುಡ್ಲಿಂಗ್ (mud-puddling) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತವೆ.
• ಪರಿಸರ ಪಾತ್ರ: ಇದು ಅರಣ್ಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಜೈವಿಕ ಸೂಚಕವಾಗಿ (bio-indicator) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಬೆದರಿಕೆಗಳು: ಆವಾಸಸ್ಥಾನದ ವಿಘಟನೆ, ಸ್ಥಳಾಂತರ (Jhum) ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ.

ಬಲಿರಾಜ್‌ಗಢ್ ಕೋಟೆ ಉತ್ಖನನ

• ಸಂದರ್ಭ: ಪ್ರಾಚೀನ ಮಿಥಿಲಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯು (ASI) ಬಿಹಾರದ ಬಲಿರಾಜ್‌ಗಢ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.
• ಸ್ಥಳ: ಬಲಿರಾಜ್‌ಗಢ್ ಬಿಹಾರದ ಮಧುಬನಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದೆ.
• ಇತಿಹಾಸ: ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣವು ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ವಿದೇಹ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
• ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಿರಂತರತೆ: ಮೌರ್ಯ, ಶುಂಗ, ಕುಶಾನ, ಗುಪ್ತ ಮತ್ತು ಪಾಲ ಅವಧಿಗಳಾದ್ಯಂತ ಇಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಜನವಸತಿ ಇತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಪುರಾವೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.
• ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ: ಹಿಂದಿನ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು ಭದ್ರಪಡಿಸಿದ ವಸಾಹತು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದವು, ಇದು ಆ ಕಾಲದ ದೊಡ್ಡ-ಪ್ರಮಾಣದ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು: ಮಣಿಗಳು, ತಾಮ್ರದ ವಸ್ತುಗಳು, ಟೆರಾಕೋಟಾ (terracotta) ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಚ್-ಮಾರ್ಕ್ ಮಾಡಿದ ನಾಣ್ಯಗಳಂತಹ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿದ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.
• ವಿದೇಹ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಮಿಥಿಲಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ (ಇಂದಿನ ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳ) ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಜನಕ ಮಹಾರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು, ವೈದಿಕ ಕಲಿಕೆ ಹಾಗೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.