ಸುದ್ದಿ –  ಕೇಂದ್ರ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶಗಳು ಹಂಚಿಕೆಯ ಗಡಿಗಳಾದ್ಯಂತ 17 ವಲಸೆ ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಏಷ್ಯಾದ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಉಪಕ್ರಮ (CAMI) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆರು-ವರ್ಷದ ಕಾರ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು (2025–2031) ಅನುಮೋದಿಸಿವೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಏಷ್ಯಾದ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಉಪಕ್ರಮ (CAMI) ಎಂದರೇನು?

• ಮೂಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾರಂಭ: ಇಕ್ವೆಡಾರ್‌ನ ಕ್ವಿಟೋದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಪ್ಪಂದ (CMS) ದ 11ನೇ ಪಕ್ಷಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ (COP11) 2014 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.
• ಉದ್ದೇಶ: ಸಂಘಟಿತ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಏಷ್ಯಾದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು (steppes), ಮರುಭೂಮಿಗಳು, ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಸಿತವನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಉಳಿವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು.
• ಭಾಗವಹಿಸುವ ದೇಶಗಳು: 14 ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು (range states) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, ಭೂತಾನ್, ಚೀನಾ, ಭಾರತ, ಇರಾನ್, ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್, ಕಿರ್ಗಿಸ್ತಾನ್, ಮಂಗೋಲಿಯಾ, ನೇಪಾಳ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ರಷ್ಯಾ, ತಜಕಿಸ್ತಾನ್, ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್, ಮತ್ತು ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್.
• ಚೌಕಟ್ಟು: ಬೇಟೆ, ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ನಷ್ಟ, ಹವಾಮಾನ ಬೆದರಿಕೆಗಳು, ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (NGOs), ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು (transboundary conservation platform) ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಭೇದಗಳ ಗಮನ: ಅರ್ಗಾಲಿ ಕುರಿ, ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಚಿರತೆ, ಹಿಮ ಚಿರತೆ, ಸೈಗಾ ಹುಲ್ಲೆ (saiga antelope), ಕಾಡು ಯಾಕ್, ಕಾಡು ಒಂಟೆ, ಪ್ರೆಜ್ವಾಲ್ಸ್ಕಿಯ ಕುದುರೆ (Przewalski’s horse), ಮತ್ತು ಬುಖಾರಾ ಜಿಂಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ 17 ವಲಸೆ ಸಸ್ತನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಕಾರ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (2025–2031): ತಾಷ್ಕೆಂಟ್ (ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್) ನಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಪ್ರಮುಖ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು, ಪರಿಸರ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ-ಆಧಾರಿತ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ವಿಧಾನ: ವಿಜ್ಞಾನ, ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ನೀತಿ ಸಮನ್ವಯ (cross-border policy harmonisation), ಮತ್ತು ಪಶುಪಾಲಕ ಸಮುದಾಯದ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಹಬಾಳ್ವೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರರು: ಕೇಂದ್ರ ಏಷ್ಯಾದಾದ್ಯಂತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು (ecosystem connectivity) ಬಲಪಡಿಸಲು IUCN, WWF, CMS ಸಚಿವಾಲಯ, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ.

ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಒಪ್ಪಂದ (CMS)

• ಉದ್ದೇಶ: ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಡಿಗಳಾದ್ಯಂತ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅವುಗಳ ವಲಸೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ (migratory ranges) ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪರಿಸರ ಜಾಲಗಳನ್ನು (ecological networks) ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
• ಸ್ಥಾಪನೆ: UNEP ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಬಾನ್‌ನಲ್ಲಿ 23 ಜೂನ್ 1979 ರಂದು ಸಹಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು; 1983 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.
• ವಿಶಿಷ್ಟ ಆದೇಶ: ಭೂಮಿಯ (terrestrial), ಕಡಲ (marine), ಮತ್ತು ವಾಯುಯಾನ ವಲಸೆ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುವ ಏಕೈಕ ಜಾಗತಿಕ ಒಪ್ಪಂದ.

ಕಾನೂನು ಸಾಧನಗಳು:

• • ಒಪ್ಪಂದಗಳು (Agreements) – ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಭೇದಗಳು/ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಂಧನಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳು.
  • ತಿಳುವಳಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳು (MoUs) – ಬಂಧನಕಾರಿಯಲ್ಲದ ಸಹಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು.
• ಪಕ್ಷಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನ (COP): CAMI ನಂತಹ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ CMS ನ ನಿರ್ಣಯ-ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಥೆ.
• ಸದಸ್ಯತ್ವ: ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 130 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಕ್ಷಗಳು, ವಿಜ್ಞಾನ-ಆಧಾರಿತ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಮಹತ್ವ: SDG-15 (ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಜೀವಿ) ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಒಪ್ಪಂದ (CBD) ದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮುಂದಿನ COP: CMS COP15, ಮಾರ್ಚ್ 23–29, 2026, ರಂದು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ, CAMI ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ.