ದೀಪಾವಳಿ — ಯುನೆಸ್ಕೋ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ: ನವದೆಹಲಿಯ ಕೆಂಪುಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರಸರ್ಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ 20ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ದೀಪಾವಳಿಯನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತವು ಈಗ ಒಟ್ಟು 16 ICH ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದೀಪಾವಳಿ 5 ದಿನಗಳ ಹಬ್ಬವಾಗಿದ್ದು, ಸಮೃದ್ಧಿ, ನವೀಕರಣ ಮತ್ತು ನಕಾರಾತ್ಮಕತೆಯ ನಿವಾರಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಧನತ್ರಯೋದಶಿ, ನರಕ ಚತುರ್ದಶಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ-ಗಣೇಶ ಪೂಜೆ, ಭಾಯಿ ದೂಜ್ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳು. ರಾಮಾಯಣ ಶ್ರಿರಾಮರ ವಾಪಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವರ ವಾಪಸ್ಸಿನ ಐತಿಹ್ಯಗಳಿಗೂ ಇದು ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗೌರವ, ಸಮಾವೇಶ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಈ ಸೇರ್ಪಡೆ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಯುನೆಸ್ಕೋ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ (ICH) — ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶ: ಯುನೆಸ್ಕೊ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಅಮೂರ್ತ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ (ICH) ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು 2003ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬಂದ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಹಬ್ಬ-ಆಚರಣೆಗಳು, ಪ್ರದರ್ಶನಕಲೆಗಳು, ಪ್ರಕೃತಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಪರಂಪರಾ ಕರಕುಶಲತೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ICH ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳದ್ದು. ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ, ಅಸ್ತಿತ್ವ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಯ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ಜಾಗತಿಕ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ವರದಿ 2024 — ಸಂಪತ್ತು, ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಅಸಮತೋಲನ: ವಿಶ್ವ ಅಸಮಾನತೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಈ ಮೂರನೇ ಆವೃತ್ತಿಯ ವರದಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ತೀವ್ರ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದ ಉನ್ನತ 1% ಜನರು 37% ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 40% ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಉನ್ನತ 10% ಜನರು ವಿಶ್ವದ ಆದಾಯದ 53% ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ 58% ಆದಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬಿಲಿಯನೇರ್‌ಗಳ ಸಂಪತ್ತು 1990 ರಿಂದ ಕೆಳಭಾಗದ ಜನರಿಗಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳಿದಿದೆ. ಹವಾಮಾನ ಅಸಮಾನತೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ 10% ಜನರು 77% ಇಂಗಾಲ ಹೊರಸೂಸುತ್ತಾರೆ. ವರದಿ ಪ್ರಗತಿಪರ ತೆರಿಗೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೂಡಿಕೆ, ಮರುಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಣುಶಕ್ತಿ ವಿಸ್ತರಣೆ – 50 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುನಿಟ್‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು: ಅಣು ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಕಾರ, NPCIL ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 2024–25ರಲ್ಲಿ 50 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುನಿಟ್‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಾಧಿಸಿ, ಸುಮಾರು 49 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ CO₂ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದೆ. ಭಾರತವು ಮೂರು ಹಂತದ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್‌ನಲ್ಲಿ 3% ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. 2047ರ ಗುರಿ 100 GW ಅಣುಸಾಮರ್ಥ್ಯ. ಅಣುಶಕ್ತಿ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ SMR ಗಳ R&D ಹಾಗೂ 220 MW BSR ಮತ್ತು PHWR ಮಾದರಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾಕ್ರಪಾರ್‌ನ 700 MWe PHWR ಘಟಕಗಳು, ರಾಜಸ್ಥಾನದ MBRAPP ಮತ್ತು RAPP–7 ಕಾರ್ಯಾರಂಭದಿಂದ ದೇಶೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ವೇಗಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿ AI ಯ ಪಾತ್ರ — ಅವಕಾಶಗಳು, ಅಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಮಿತಿ: ಸ್ಯಾಮ್ ಆಲ್ಟ್‌ಮನ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ, AI ಪೋಷಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪಾತ್ರವು ವೈಯಕ್ತೀಕರಿಸಿದ ಕಲಿಕೆ, ಪೋಷಕರ ಹೊರೆ ಕಡಿತ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಉತ್ತಮ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. COSMO ಆಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು Cubo Ai ಮಾನಿಟರ್‌ಗಳು ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಆದರೆ, AI ನ ಅತಿವಲಂಬನೆ ಮಕ್ಕಳ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಚಿಂತನೆ ಕುಂದಿಸುವುದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯ ಕಡಿಮೆಮಾಡುವುದು, ಗೌಪ್ಯತೆ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವುದು ಮತ್ತು ಅಲ್ಗಾರಿದಮಿಕ್ ಪಕ್ಷಪಾತ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, AI ಯನ್ನು ಪೋಷಕ-ಮಕ್ಕಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ನೈಜ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ.

ಭಾರತ–ನೇಪಾಳ ‘ಸೂರ್ಯಕಿರಣ್’ 19: ಜಂಟಿ ಸೇನಾ ಸಹಕಾರದ ಬಲವರ್ಧನೆ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳ ಸೇನೆಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಕವಾಯತಾದ ‘ಸೂರ್ಯಕಿರಣ್’ 2011ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು, 19ನೇ ಆವೃತ್ತಿ 2025ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಪಿಥೋರಗಢದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಈ ಕವಾಯತು ಉಪ–ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಾಯ VII ಅಡಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹ ತರಬೇತಿ, ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಮತ್ತು ವಿಪತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಕಾಡು ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ಮಟ್ಟದ ಜಂಟಿ ತಾಲೀಮುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಡ್ರೋನ್‌ಗಳು, ISR, AI ಆಧಾರಿತ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರಹಿತ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬಳಕೆ ಜಂಟಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

 ‘ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ–ಒಂದು ಪರವಾನಗಿ–ಒಂದು ಪಾವತಿ’: ಭಾರತದ AI ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಹೊಸ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟು: DPIIT ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಬಂಧವು AI ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ‘ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ–ಒಂದು ಪರವಾನಗಿ–ಒಂದು ಪಾವತಿ’ ಮಾದರಿಯ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಡ್ಡಾಯ ಪರವಾನಗಿ, ಮಿಶ್ರ ಪರಿಹಾರ ಮಾದರಿ, CRCAT ಎನ್ನುವ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ರಾಯಧನ ಸಂಗ್ರಹ ಸಂಸ್ಥೆ, ಆದಾಯ–ಆಧಾರಿತ ರಾಯಧನ ದರಗಳು, ಪೂರ್ವಾನ್ವಯ ಪಾವತಿಗಳು ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಬಹಿರಂಗತೆ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು. ಇದರ ಗುರಿ—ಕಾನೂನು ಅಂತರ ನಿವಾರಣೆ, ಸೃಜನಶೀಲ ವಲಯಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪರಿಹಾರ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಜ್ಯ ಇಳಿಕೆ. ಆದರೆ ದರ ನಿಗದಿ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ, ಜಾಗತಿಕ ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನದ ಕೊರತೆ, ನವೋದ್ಯಮಗಳ ಮೇಲಿನ ಹೊರೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕೊರತೆ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿವೆ.