IUCN ವಿಶ್ವ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 2025: 2025ರ IUCN ವಿಶ್ವ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಬುಧಾಬಿಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದ್ದು, 20-ವರ್ಷಗಳ ವ್ಯೂಹಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ, ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳನ್ನು ನೇರ ಬೆದರಿಕೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವುದು (ನಿರ್ಣಯ 042) ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಪರಿಸರ ಹಾನಿಯಾದ ‘ಪರಿಸರ ಹತ್ಯೆ’ಯನ್ನು (ecocide) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧವೆಂದು (ನಿರ್ಣಯ 061) ಘೋಷಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಣಯಗಳಾಗಿವೆ. 1948ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಗ್ಲಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿರುವ IUCNನ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಭಾರತವೂ ಇದೆ. ಇದರ ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿ (Red List) ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.

ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಪುನರ್‌ರಚನೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಣಕಾಸು: ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಪರಿಹಾರ ಸೆಸ್ ರದ್ದತಿಯು ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಕಳವಳ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಜಿಎಸ್‌ಟಿಯಿಂದಾಗಿ, ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ-ಪ್ರಬಲ ಜಿಎಸ್‌ಟಿ ಮಂಡಳಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಜ್ಯಗಳ ವೆಚ್ಚ-ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಡುವೆ ಅಸಾಮರಸ್ಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರದ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ (ಸರಾಸರಿ 44%) ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸವಾಲಾಗಿದೆ. ತೆರಿಗೆ-ಹಂಚಿಕೆ ತತ್ವಗಳ ಪುನರ್ರಚನೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಬಲೀಕರಣವು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಹಾರಗಳಾಗಿವೆ.

ಸುಂದರಬನ್ಸ್ SAIME ಮಾದರಿ – ಸುಸ್ಥಿರ ಜಲಚರ ಸಾಕಣೆಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ: ಸುಂದರಬನ್ಸ್‌ನ ಸುಸ್ಥಿರ ಜಲಚರ ಸಾಕಣೆ ಮಾದರಿಯಾದ SAIME, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ (FAO) ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದು ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ, ಸ್ಥಳೀಯ ಕಪ್ಪು ಹುಲಿ ಸೀಗಡಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಬಹು-ಪಾಲುದಾರರ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಈ ಹವಾಮಾನ-ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಮಾದರಿಯು ನೀಲಿ ಇಂಗಾಲದ (blue carbon) ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ರೈತರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಒದಗಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ: C2S-Scale ಮಾದರಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆ: ಗೂಗಲ್‌ನ C2S-Scale ಎಂಬ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ಮಾದರಿಯು, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡು, ಒಂದು ನವೀನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ. ಇದು ‘ಸಿಲ್ಮಿಟಾಸರ್ಟಿಬ್‘ ಎಂಬ ಔಷಧವು ಗಡ್ಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಈ ದತ್ತಾಂಶ-ಚಾಲಿತ ಅನ್ವೇಷಣೆಯು ಔಷಧ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಿ, ನಿಖರ ವೈದ್ಯಕೀಯ (precision medicine) ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆ ತರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. AI ಈಗ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಹಯೋಗಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತ-ಮರ್ಕೋಸೂರ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ವೃದ್ಧಿ: ವಿಸ್ತರಿತ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಅಸ್ತು: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬ್ರೆಜಿಲ್, ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ ಮರ್ಕೋಸೂರ್ ಜೊತೆಗಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಆದ್ಯತಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು (PTA) ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿವೆ. 1991ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಮತ್ತು ಉರುಗ್ವೆಯ ಮಾಂಟೆವಿಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಒಕ್ಕೂಟವು ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ, ಬೊಲಿವಿಯಾ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಪೆರುಗ್ವೆ ಮತ್ತು ಉರುಗ್ವೆಯನ್ನು ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಾಹ್ಯ ಸುಂಕದೊಂದಿಗೆ (common external tariff) ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಹೊಸ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ (UPOV): UPOV ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನಿಲುವು: ರೈತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ – ಹೊಸ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಇರುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ UPOV (1961), ತಳಿಗಾರರ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇದರ 1991ರ ಒಪ್ಪಂದವು ರೈತರು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು UPOVನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾನೂನಾದ ‘ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಮತ್ತು ರೈತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2001’ ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ. ಇದು ತಳಿಗಾರರು ಮತ್ತು ರೈತರ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಭಾರತದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ.

2030ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ: ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಶಿಫಾರಸು: 1930ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಶತಮಾನೋತ್ಸವ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2030ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲು ಅಹಮದಾಬಾದ್ ನಗರವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಈ ಬಹು-ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವನ್ನು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 72 ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ. 2026ರ ಆವೃತ್ತಿಯು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು.

ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯಸನ: ಡೋಪಮೈನ್ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ: ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞานಗಳಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದ ಲೈಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನೋಟಿಫಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಡೋಪಮೈನ್ ಎಂಬ “ಸಂತೋಷದ ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ”ವನ್ನು (neurotransmitter) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಮೆದುಳಿನ ಪ್ರತಿಫಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ, ಪ್ರತಿಫಲ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆಯು ಡೋಪಮೈನ್ ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಸನಕಾರಿ ನಡವಳಿಕೆ, ಗಮನದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಇದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನ ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.

ರಾಜ್ಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸನ್ನದ್ಧತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ(SMRI) – ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ರಾಜಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ: ಕೇಂದ್ರ ಗಣಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ‘ರಾಜ್ಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸನ್ನದ್ಧತೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ’ (SMRI) ವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು-ರಹಿತ ಖನಿಜಗಳ ಹರಾಜು, ಗಣಿಗಳ ಶೀಘ್ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಂತಹ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ. ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ರಾಜಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯಗಳು ‘A’ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧಕರಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ.

ಆಧಾರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹಯೋಗ ಯೋಜನೆ (SITAA): ಭಾರತೀಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (UIDAI) ‘SITAA’ ಎಂಬ ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗುರುತಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಡೀಪ್‌ಫೇಕ್‌ಗಳು, ಸ್ಪೂಫಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಆಧುನಿಕ ಭದ್ರತಾ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ದೃಢೀಕರಣ, AI/ML ಆಧಾರಿತ ಪರಿಹಾರಗಳು, ದತ್ತಾಂಶ ಗೌಪ್ಯತೆ, ಮತ್ತು ಮುಖದ ಜೀವಂತಿಕೆ ಪತ್ತೆ (face liveness detection) ಯಂತಹ ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾಹಿತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿ (UN-GGIM): ಭಾರತವು ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ಗಾಗಿ ಇರುವ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾಹಿತಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಿತಿಯ (UN-GGIM-AP) ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ. 2011ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಂಡಳಿ (ECOSOC) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ UN-GGIM, ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾಹಿತಿ ನೀತಿಯ ಕುರಿತು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಅಂತರ-ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

UNEP ವರದಿ: ಜಾಗತಿಕ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಹಣಕಾಸು ಕೊರತೆ:ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ (UNEP) “ಅರಣ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಸ್ಥಿತಿ 2025″ ವರದಿಯು, 2030ರ ಜಾಗತಿಕ ಅರಣ್ಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ವಾರ್ಷಿಕ US$ 216 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ (US$ 300 ಶತಕೋಟಿಗೆ) ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ, ಶೇ. 91ರಷ್ಟು ಹಣಕಾಸನ್ನು ಸರ್ಕಾರಗಳೇ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ-ಆಧಾರಿತ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

 ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ-ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ: NSS ಸಮೀಕ್ಷೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಅಸಮಾನತೆಗಳು: NSS 80ನೇ ಸುತ್ತಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ-ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿನ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ-ನಗರ ವಿಭಜನೆ, ಖಾಸಗೀಕರಣದ ಏರಿಕೆ, ಮತ್ತು ಅಂಗನವಾಡಿಗಳಲ್ಲಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೊರತೆ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿವೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ 3 ಪಟ್ಟು ಅಂತರವಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ (NEP) 2020ರ 6% GDP ಗುರಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ‘ಸಕ್ಷಮ ಅಂಗನವಾಡಿ’ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ECCE ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಹಾರ ಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿವೆ.

ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಾ ಸಮಾಗಮ 2025: ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು: ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಶಿಕ್ಷಾ ಸಮಾಗಮ 2025ರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಶಾಲಾ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲಿಕೆಗಾಗಿ ₹4,000 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ, 613 ‘PM ಶ್ರೀ‘ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವಿದೇಶಿ ವಿವಿಗಳಿಗೆ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಓದುವ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಳೆಯಲು ‘ತಾರಾ‘ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಕ್ಕೆ ‘ಮೈ ಕೆರಿಯರ್ ಅಡ್ವೈಸರ್‘ ಆ್ಯಪ್‌ನಂತಹ ಡಿಜಿಟಲ್ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ, 2005: ಸಾಧನೆ, ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಾರಿ: 2005ರ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯು, ಸಂವಿಧಾನದ 19ನೇ ವಿಧಿಯಡಿ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯುತ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಸಬಲೀಕರಣಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್‌ನಂತಹ ಹಗರಣಗಳನ್ನು ಬಯಲಿಗೆಳೆದರೂ, ಇಂದು 4 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಹಿಂಬಾಕಿ, ಆಯೋಗಗಳಲ್ಲಿನ ಖಾಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳು ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಜಾರಿಯಂತಹ ಗಂಭೀರ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದತ್ತಾಂಶ ಸಂರಕ್ಷಣಾ (DPDP) ಕಾಯ್ದೆಯು ಸೆಕ್ಷನ್ 8(1)(j) ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಆತಂಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.