ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡನೆಯಾದ ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ – G RAM G ಮಸೂದೆ, 2025: ವಿಕಸಿತ ಭಾರತ–ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಜೀವನೋಪಾಯ ಖಾತರಿ ಅಭಿಯಾನ (VB–G RAM G Bill), 2025 ಮಸೂದೆವು 2005ರ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಕಾಯ್ದೆ (MGNREGA) ಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಮಸೂದೆಯಡಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಉದ್ಯೋಗ ದಿನಗಳನ್ನು 100ರಿಂದ 125ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಲಭ್ಯತೆಗಾಗಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 60 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಜಲ ಭದ್ರತೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯ ತಡೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬಾಳಿಕೆಬರುವ ಆಸ್ತಿ ಸೃಜನೆಗೆ ವಿಶೇಷ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾತ್ಮಕ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಪಾರದರ್ಶಕ ಅನುಷ್ಠಾನ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಿಂಚಣಿ ಯೋಜನೆ 2025: ಸರ್ಕಾರೇತರ ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ನಮ್ಯತೆ: ಪಿಂಚಣಿ ನಿಧಿ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು 2025ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಿಂಚಣಿ ಯೋಜನೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಮುಖ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರೇತರ ಚಂದಾದಾರರು ನಿವೃತ್ತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹದ ಶೇಕಡಾ 80 ರಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಯೋಜನೆಯು 2004ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರಿಗಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು 2009ರಿಂದ ಎಲ್ಲ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲದ ನಿವೃತ್ತಿ ಆದಾಯ ಭದ್ರತೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೈವಾಹಿಕ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಕಾನೂನು ಸುಧಾರಣೆ: ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆ (BNS) 2023 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 63 ರಲ್ಲಿರುವ ವೈವಾಹಿಕ ಅತ್ಯಾಚಾರದ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ ಖಾಸಗಿ ಸದಸ್ಯರ ಮಸೂದೆ ಮಂಡನೆಯಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯ ಮತ್ತೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. NFHS-5 ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 30 ರಷ್ಟು ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಂಗಾತಿಯಿಂದ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ, ಪತಿಯು ತನ್ನ ವಯಸ್ಕ ಪತ್ನಿಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆ ನಡೆಸುವ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಭೋಗವನ್ನು ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ವಿನಾಯಿತಿ ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಈ ವಿನಾಯಿತಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಚಿಂತನೆಗೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಸಂವಿಧಾನದ ಸಮಾನತೆ, ಘನತೆ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಾದ ಬಲವಾಗಿದೆ.

ವಿಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ನವಚೈತನ್ಯ: 100% ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಸುಧಾರಣೆ: ವಿಮಾ ವಲಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ಮಹತ್ವದ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಮಸೂದೆಯ ಮೂಲಕ ವಿಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ ಮಿತಿಯನ್ನು ಶೇಕಡಾ 74 ರಿಂದ ಶೇಕಡಾ 100ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಪಾಲಿಸಿದಾರರ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ಮರು-ವಿಮಾದಾರರ ಬಂಡವಾಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಪರ್ಧೆ ಹೆಚ್ಚುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. IRDAI ಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜಾರಿ ಅಧಿಕಾರ ಹಾಗೂ LIC ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡಿರುವುದು ಈ ಮಸೂದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.

ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನವ ಕ್ರಾಂತಿ: SHANTI ಮಸೂದೆ 2025: ಭಾರತದ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕಾಗಿ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯ ಸುಸ್ಥಿರ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ (SHANTI) ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು 1962ರ ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ ಕಾಯ್ದೆ ಹಾಗೂ 2010ರ ಪರಮಾಣು ಹಾನಿಗಾಗಿ ನಾಗರಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಕಾಯ್ದೆಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಮಸೂದೆಯ ಮೂಲಕ ಪರಮಾಣು ವಲಯವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ. ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಂತ ಹಂತದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು, AERB ಗೆ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಸುರಕ್ಷತೆ, ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

WTO ಸುಧಾರಣಾ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: MFN ತತ್ವ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಸವಾಲುಗಳು: ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಇದು ಸೂಕ್ತ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ‘ಅತ್ಯಂತ ಆದ್ಯತೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರ’ (MFN) ತತ್ವವು ದ್ವೈಪಕ್ಷಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅಮೆರಿಕದ ವಾದ. WTO ಯು ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯಾಪಾರ, ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿ ಭದ್ರತೆ, ಹವಾಮಾನ ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಾದ ಇತ್ಯರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದೆ. ದೋಹಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸುತ್ತಿನ ಸ್ಥಗಿತ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಏರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.

ಅಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ: UNGA ಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಂಟಿ ಘೋಷಣೆ: 80ನೇ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ರಾಜಕೀಯ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಘೋಷಣೆಯು 2030ರೊಳಗೆ ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬಾಯಿ ಆರೋಗ್ಯ, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಆರೋಗ್ಯ, ಬಾಲ್ಯದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರೋಗ್ಯ ಅಪಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಕಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಸಮಾಜದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ UNEA–7 ಹೊಸ ದಿಕ್ಸೂಚಿ: ಕೀನ್ಯಾದ ನೈರೋಬಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪರಿಸರ ಸಭೆಯ ಏಳನೇ ಅಧಿವೇಶನವು (UNEA–7) 11 ನಿರ್ಣಯಗಳು, ಮೂರು ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿದೆ. 2026–2029ರ UNEP ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ದಕ್ಷತೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ಅಂಗೀಕಾರ ದೊರೆತಿದೆ. ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿದ್ದು, GEO–7 ವರದಿ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯ ಸಮಗ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಭದ್ರತೆ: ಭಾರತದ ಮುಂದಿನ ಸವಾಲು: ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ವೇಗವಾದ ಪ್ರಗತಿಯು ಜೈವಿಕ ಕಾರಕಗಳ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ದುರ್ಬಳಕೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆ ಹಾಗೂ ದ್ವಿ-ಬಳಕೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಭಾರತವನ್ನು ಜೈವಿಕ ಅಪಾಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಜೈವಿಕ ಭದ್ರತೆಯು ಮಾನವ, ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಮಗ್ರ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದೆ. ಇಂದಿನ ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಸಮನ್ವಯಿತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೈವಿಕ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸುಧಾರಿತ ಕಣ್ಗಾವಲು ಮತ್ತು ತ್ವರಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಭಾರತದ ತುರ್ತು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.