ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸುದ್ದಿ:

ರಾಜನೀತಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ:

• ಜಗದೀಪ್ ಧನಕರ್‌ ರಾಜೀನಾಮೆ: ರಾಜಕೀಯ ಒಳಸುಳಿಗಳ ಮುನ್ನೋಟ: ಜಗದೀಪ್ ಧನಕರ್‌ ಅವರ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಹುದ್ದೆಯ ರಾಜೀನಾಮೆ ರಾಜಕೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕಾರಣ ನೀಡಿದ್ದರೂ, ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಕಾರಣವಿರಬಹುದು ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಸತ್ ಅಧಿವೇಶನದ ಘಟನೆಗಳು, ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರ ಅಸಮಧಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರ ಮೌನವು ಈ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಘಟನೆಯು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹುದ್ದೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.
• ವಿಧಿ324: ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 324 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಚುನಾವಣೆಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು, ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವ ಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಈ ವಿಧಿಯು ಸಂಸತ್ತು, ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗ, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮತ್ತು ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಧಿ 326 ರ ಪ್ರಕಾರ, 18 ವರ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಯು ಸಂವಿಧಾನ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸದಿದ್ದರ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತೆ: 

• ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರು ಮೇಯಿಸುವಿಕೆಗೆ ನಿರ್ಬಂಧ: ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವ ಈಶ್ವರ್ ಖಂಡ್ರೆ ಅವರು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರು ಮೇಯಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವಾದಿಗಳ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಜಾನುವಾರು ಮೇಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಹೊಸ ಸಸಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿ, ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಮೇವಿನ ಕೊರತೆ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ಹರಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೃತ ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೆ ವಿಷ ಹಾಕಿ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ-ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.
• ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖ: ಬೆಂಗಳೂರು ಮೂಲದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಇಳಿದಿರುವುದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ. ಸುಮಾರು 30,000 ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಕರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, 942 ಜಾತಿಯ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ. 204 ಪ್ರಭೇದಗಳು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, 142 ಪ್ರಭೇದಗಳು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಕುಸಿತವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕಪ್ಪು ಟೋಪಿ ಕಿಂಗ್‌ಫಿಶರ್‌ಗಳಂತಹ ಚಳಿಗಾಲದ ವಲಸೆಗಾರ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಶೇ 86ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ. ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು, ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರ‍್ಯಾಪ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಕಡಲತೀರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾಗಿವೆ. 2023ರ “ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ’ಸ್ ಬರ್ಡ್ಸ್” ವರದಿಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಈ ಅಧ್ಯಯನವು, ವಲಸೆ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದೆ.
• ಕೇರಳದ ರಬ್ಬರ್ ತೋಟಗಳಿಗೆ ಅಂಬ್ರೋಸಿಯಾ ಜೀರುಂಡೆಗಳ ಅಪಾಯ: ಕೇರಳದ ರಬ್ಬರ್ ತೋಟಗಳು ಅಂಬ್ರೋಸಿಯಾ ಜೀರುಂಡೆ (Euplatypus parallelus) ಮತ್ತು ಫ್ಯುಸಾರಿಯಂ ಎಂಬ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳಿಂದ (F. solani ಸೇರಿದಂತೆ) ತೀವ್ರ ಅಪಾಯ ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಜೀರುಂಡೆ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವು ಎಲೆಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಉದುರಲು, ಗಿಡಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಒಣಗಲು ಮತ್ತು ರಬ್ಬರ್ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಅಪಾಯವು ಇತರ ಅಗಲ ಎಲೆಯ ಮರಗಳಿಗೂ ಹರಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಶಿಲೀಂಧ್ರವು ಮರದ ಆಳದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಗಾಯಗಳು ವಾಸಿಯಾಗಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ರಬ್ಬರ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿರುವ ಕೇರಳಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಈ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಹಯೋಗದ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತುರ್ತಾಗಿ ರೂಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸುದ್ದಿ:

• ತೇಲುವ ಸೌರ ಫಲಕಗಳು: ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಕೋಲಾರ, ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನ 40 ಸರೋವರಗಳ ಮೇಲೆ ತೇಲುವ ಸೌರ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ. ಇದರಿಂದ 2,000 MW ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಸಣ್ಣ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಇಲಾಖೆಗಳು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆ, ಕೆರೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆರೆಯ ಜಾಗವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಣದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಳನಾಡು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ತಜ್ಞರು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅಪಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಜಲಚರಗಳ ಹಾನಿ, ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಅಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಕಳೆ ಸಸ್ಯಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಲ್ಲದ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
• ದೇವದಾಸಿ ಮಸೂದೆ: ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು 1982 ರ ಕಾನೂನನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಹೊಸ ದೇವದಾಸಿ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ನಿಷೇಧ, ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ) ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಮಸೂದೆಯು ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸುವುದು, ದೇವದಾಸಿಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ತಂದೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ನಮೂದಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಮಸೂದೆಯಲ್ಲಿ DNA ಆಧಾರಿತ ಪಿತೃತ್ವ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ದೇವದಾಸಿ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಪುನರ್ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಜ್ಞರ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಸಲಹೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇಲಾಖಾ ಅಂತಿಮ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ನಂತರ ಸಂಪುಟದ ಅನುಮೋದನೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ.
• ಭಾಷಾ ನೀತಿ: ಕರ್ನಾಟಕದ 230ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕನ್ನಡ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಸಮಗ್ರ ‘ಭಾಷಾ ನೀತಿ’ಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಉಪಕ್ರಮವು NEP 2020 ರ ಮಾತೃಭಾಷಾ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿರುವ ಸೀಮಿತತೆಯನ್ನು ಈ ನೀತಿ ಪರಿಹರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ನೀತಿಯು ಭಾಷೆ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಏಕೀಕರಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಭಾಷಿಕ ಪಾರ್ಶ್ವೀಕರಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು, ಸಮುದಾಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳ ಅಂತರ್ಗತತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವುದು ಈ ನೀತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು.
• ಕಪ್ಪು ತಲೆಯ ಕಂಬಳಿಹುಳು ರೋಗದ ಸಮೀಕ್ಷೆ: ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತೆಂಗು ತೋಟಗಳಿಗೆ ಹರಡಿರುವ ಕಪ್ಪು ತಲೆಯ ಕಂಬಳಿಹುಳು ರೋಗದ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಇಲಾಖೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ 25 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಯೋಜನೆಗಳು: 

• ಮೇರಿ ಪಂಚಾಯತ್ ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌: “ಮೇರಿ ಪಂಚಾಯತ್” ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಮಾಹಿತಿ ಸಮಾಜದ ಕುರಿತಾದ ವಿಶ್ವ ಶೃಂಗಸಭೆ (WSIS) ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2025 ರ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ. ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು NIC ಯ ಈ ಉಪಕ್ರಮವು 2.65 ಲಕ್ಷ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 25 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಇದು ನೈಜ-ಸಮಯದ ಬಜೆಟ್‌ಗಳು, ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಕುಂದುಕೊರತೆ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• LICಯ ‘ಬೀಮಾ ಸಖಿ ಯೋಜನೆ’: ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ವಿಮೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಲು ರೂಪಿಸಲಾದ ಪ್ರದರ್ಶನ-ಆಧಾರಿತ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು 18-70 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ, 10ನೇ ತರಗತಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾಸಿಕ ವೇತನ (ಮೊದಲ ವರ್ಷ ₹7,000, ಎರಡನೇ ವರ್ಷ ₹6,000, ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ವರ್ಷ ₹5,000) ಜೊತೆಗೆ ಕಮಿಷನ್ ಕೂಡ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ತರಬೇತಿ ನಂತರ, ಅವರು ಎಲ್‌ಐಸಿ ಏಜೆಂಟ್‌ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಪದವೀಧರರು ‘ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧಿಕಾರಿ’ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಬಹುದು. ಎಲ್‌ಐಸಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ/ಏಜೆಂಟರುಗಳ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಹಾಗೂ ಮಾಜಿ ನೌಕರರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಎರಡು ಲಕ್ಷ ‘ಬೀಮಾ ಸಖಿ’ಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಇದೆ.

ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ:

• ಭೂ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ‘ನಿಸಾರ್’ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣೆ: ಇಸ್ರೋ ಮತ್ತು ನಾಸಾ ಸಹಯೋಗದ ‘ನಿಸಾರ್’ ಉಪಗ್ರಹ ಜುಲೈ 30ರಂದು ಉಡಾವಣೆಯಾಗಲಿದೆ. ಜಿಎಸ್‌ಎಲ್‌ವಿ-ಎಫ್16 ರಾಕೆಟ್ ಮೂಲಕ ಸೂರ್ಯ ಸಮಕಾಲೀನ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸೇರಲಿರುವ ಈ ಉಪಗ್ರಹವು 2,392 ಕೆ.ಜಿ. ತೂಕ ಹೊಂದಿದೆ. ನಾಸಾದ ಎಲ್-ಬ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೋದ ಎಸ್-ಬ್ಯಾಂಡ್ ತರಂಗಾಂತರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಋತುಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲಿದೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳು, ನೆಲದ ವಿರೂಪ, ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕುರಿತು ಇದು ಅಮೂಲ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಿದೆ.
• ‘ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ಸ್’ (ಗಾಢ ಮಾದರಿಗಳು): ಓಟಿಟಿ (OTT) ಪ್ಲಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ “ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ಸ್” ತಂತ್ರಗಳು ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಅನಗತ್ಯ ಚಂದಾದಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ ಶುಲ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಸುತ್ತಿವೆ, ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಗಾಢ ಮಾದರಿಗಳು (ಡಾರ್ಕ್ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್ಸ್) ಎಂದರೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲದ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಲು, ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಅಥವಾ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಬಳಸುವುದು. ಹನಿ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿ (Drip pricing), ಮಾರುವೇಷದ ಜಾಹೀರಾತು, ಆಮಿಷ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆ (Bait and Switch), ಸುಳ್ಳು ತುರ್ತು (False urgency) ಮುಂತಾದ ಕುಶಲ ತಂತ್ರಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. 2023 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ – CCPA ಯು 13 ಕುಶಲ ವಿನ್ಯಾಸ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅನುಚಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿ:

• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದ್ರತಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ISA): ಹೊಸ ಆಳ ಸಮುದ್ರ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ. ಜಮೈಕಾದ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿರುವ ISA, 1982ರ ಸಮುದ್ರದ ಕಾನೂನಿನ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಮಾವೇಶ – UNCLOS  ಮತ್ತು 1994ರ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಆನ್ ದಿ ಲಾ ಆಫ್ ದಿ ಸೀ ಭಾಗ XI ರ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ (1994ರ ಒಪ್ಪಂದ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆ. ISA ಮೂಲಕ, UNCLOS ನ ಪಕ್ಷಗಾರರಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸಮಗ್ರ ಮಾನವಕುಲದ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಿ ‘ಪ್ರದೇಶ’ದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಖನಿಜ-ಸಂಪನ್ಮೂಲ-ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.  ಇದರ 170 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು (ಭಾರತವೂ ಸೇರಿದಂತೆ), ‘ಪ್ರದೇಶ’ದ ಖನಿಜ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಆದೇಶವು ಸಾಗರ ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು, ಆದರೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲ.
• ಗಾಜಾದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾವಿನ ದವಡೆಗೆ ದೂಡುತ್ತಿರುವ ಹಸಿವು, ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ: ಗಾಜಾದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಬದುಕು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ, ಗಾಜಾದಲ್ಲಿ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಭವಿಷ್ಯ ಅಂಧಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೀನ್ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ 21 ತಿಂಗಳ ಮಗು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 59 ಸಾವಿರ ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಮಾನವೀಯತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಘಟನೆ ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನ ಸಂಗತಿ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯ ಕೂಡಲೇ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಸಹಾಯ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಬೇಕು
• ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಒಪ್ಪಂದ ವಿಸ್ತರಣೆ – ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ: ಭಾರತದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್ ‘ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್’ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಲಂಡನ್ ಮೂಲದ ಥಿಂಕ್‌ ಟ್ಯಾಂಕ್ ವರದಿಯೊಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಕೇವಲ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಹಕಾರಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಬ್ರಿಟನ್ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯು ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಯುಕೆ ನಡುವಿನ ಬಾಂಧವ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.
• ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತೆ ಯುನೆಸ್ಕೋದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ:  ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಇಸ್ರೇಲ್-ವಿರೋಧಿ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತೆ ಹೊರಬರುತ್ತಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕ, ಜೋ ಬೈಡನ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಪೋಸ್ಟ್ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, 2026ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ವೇಳೆಗೆ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಈ ನಡೆಯು ಜಾಗತಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು.

ಇತರೆ ವಿಷಯಗಳು:

• ಭಾರತದ ನಗರಗಳ ಮೇಲೆ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು: ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಹಾಗೂ ನಗರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ‘ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ನಗರಗಳತ್ತ’ (Towards Resilient and Prosperous Cities in India) ಎಂಬ ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ನಗರಗಳ ಮೇಲೆ ಹವಾಮಾನ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತೀವ್ರವಾದ ಉಷ್ಣ ಮಾರುತಗಳು ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರವಾಹಗಳಂತಹ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಂದ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಭಾರಿ ನಷ್ಟವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಉಷ್ಣತೆಯ ದ್ವೀಪ ಪರಿಣಾಮ, ಅಸಮರ್ಪಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಪ್ರವಾಹದ ಅಪಾಯ ಮತ್ತು 2050 ರ ವೇಳೆಗೆ ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಲಿರುವ ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಜೀವನಾಧಾರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹವಾಮಾನ-ನಿರೋಧಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಹಸಿರು ಪರಿಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಹೂಡಿಕೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.
• ರೈಲ್ ಮದದ್ ಗಾಗಿ AI-ಚಾಲಿತ ವಾಟ್ಸಪ್ ಚಾಟ್‌ಬಾಟ್: ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದೂರು ಪರಿಹಾರ ವೇದಿಕೆಗಳಾದ ‘ರೈಲ್ ಮದದ್’ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರ ಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲು ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವಾಲಯವು AI-ಚಾಲಿತ ವಾಟ್ಸಪ್ ಚಾಟ್‌ಬಾಟ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ದೂರುಗಳನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಗುರ್ಯುಲ್ ರವೈನ್ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ತಾಣಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ: ಭಾರತೀಯ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ (GSI)ಯು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಗುರ್ಯುಲ್ ರವೈನ್ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ತಾಣಕ್ಕೆ ಇರುವ ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಅನನ್ಯ ತಾಣವು ಪರ್ಮಿಯನ್-ಟ್ರಯಾಸಿಕ್ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಳಿವಿನ ಘಟನೆ, ಅಂದರೆ 260 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ‘ಗ್ರೇಟ್ ಡೈಯಿಂಗ್’ ಘಟನೆಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೀವಜಾಲವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಸುನಾಮಿಯ ಗುರುತು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಈ ತಾಣವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅದರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ತುರ್ತು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.