ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಪಾವತಿಗಳು: ಆರ್‌ಬಿಐ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಸಹಯೋಗದ ಅಗತ್ಯ:  ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಪಾವತಿಗಳು ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳಿಂದ (ನಿರ್ಬಂಧಗಳು) ಅಪಾಯದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಆರ್‌ಬಿಐ ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ. 2024 ರಲ್ಲಿ $137.7 ಬಿಲಿಯನ್ ಪಡೆದು, ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕ ರವಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳೆಂದರೆ: ಅಧಿಕ ವೆಚ್ಚ, ನಿಧಾನಗತಿ, ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯ (interoperability) ಕೊರತೆ. ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಜಿ20 ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಮತ್ತು ಬಿಐಎಸ್‌ನ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಅಗೋರಾ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾರತವು ಯುಪಿಐ-ಪೇನೌ (ಸಿಂಗಾಪುರ) ಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ನೆಕ್ಸಸ್ ಮೂಲಕ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ/ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಆರ್‌ಬಿಐ ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ಚುನಾವಣೆ ಪೂರ್ವ ವೆಚ್ಚಗಳ ಹಣಕಾಸು ಪರಿಣಾಮ:ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮುನ್ನ ರಾಜ್ಯಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲ್ಯಾಣ/ಉಚಿತ ಕೊಡುಗೆ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. 2023–25ರ ಎಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ₹68,000 ಕೋಟಿ ಖರ್ಚಾಗಿದೆ. ಬಿಹಾರವು ತನ್ನ ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯದ 32.48% ಅನ್ನು ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ವಿತರಿಸಿದೆ. ಇದು ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಲದ ಏರಿಕೆ, ಹಣದುಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳ ನಿಧಿ ಕಡಿಮೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್‌ಬಿಐ ಸುಸ್ಥಿರ ಕಲ್ಯಾಣ ನೀತಿಗಳು, ಸನ್‌ಸೆಟ್ ಕ್ಲಾಸ್‌ಗಳು, ಪಾರದರ್ಶಕ ಚುನಾವಣಾ ಭರವಸೆ ಮತ್ತು ಮತದಾರರ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದೆ.

ಸಿಜೆಐ ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ಕೊಲಿಜಿಯಂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ: ಸಂವಿಧಾನದ 124(2) ಪ್ರಕಾರ ಸಿಜೆಐ ನೇಮಕಾತಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಿಂದ ಆಗುತ್ತದೆ. ಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ, ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಸಿಜೆಐ ಆಗಿ ನೇಮಿಸುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿದೆ. ನಿವೃತ್ತಿಗೆ ಮುನ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಹಾಲಿ ಸಿಜೆಐಯವರಿಂದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯ ಶಿಫಾರಸು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇತರ ಸ್ಜೆಐ ಮತ್ತು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಸಿಜೆಐ ಮತ್ತು ನಾಲ್ವರು ಹಿರಿಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಕೊಲಿಜಿಯಂ ಶಿಫಾರಸಿನ ಮೇರೆಗೆ ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಲಿಜಿಯಂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆಗಳಿವೆ. ಎನ್‌ಜೆಎಸಿ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು 2015ರಲ್ಲಿ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು: ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯ ಪಥಪ್ರದರ್ಶಕ: 1856ರಲ್ಲಿ ಈಳವ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಗುರು ಅವರು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಆಧಾರಿತ ಭೇದಭಾವದ ವಿರುದ್ಧ ಮುಖ್ಯ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿದ ಸಂತ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರಾಗಿದ್ದರು. “ಒಂದೇ ಜಾತಿ, ಒಂದೇ ಧರ್ಮ, ಒಂದೇ ದೇವರು” ಎಂಬ ಸಮಾನತೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ದೇವಾಲಯ ಪ್ರವೇಶ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಅರುವಿಪ್ಪುರಂ ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ವೈಕ್ಕಂ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. 1903ರಲ್ಲಿ ಪಿ. ಪಲ್ಪು ಜೊತೆ ಶ್ರೀ ನಾರಾಯಣ ಧರ್ಮ ಪರಿಪಾಲನಾ ಯೋಗಂ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಕರುಣೆ, ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಮಾನವತೆಯನ್ನು ಮೌಲ್ಯಗಳಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.

IMEC (ಭಾರತ-ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ-ಯುರೋಪ್ ಕಾರಿಡಾರ್): ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳು: ಜಿ20 (2023)ದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾದ ಭಾರತ-ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ-ಯುರೋಪ್ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಿಡಾರ್ (IMEC)ವು ರೈಲು, ಬಂದರು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ಜಾಲಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರತವನ್ನು ಯುರೋಪ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಯೋಜನೆ. ಇದು ಚೀನಾದ BRI ಗೆ ತಂತ್ರಗತ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. IMEC ಸಾಗಣೆ ಸಮಯವನ್ನು ~40% ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ~30% ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ಸಂಘರ್ಷ, ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರದ ಭದ್ರತಾ ಅಪಾಯಗಳು, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಂತರಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಕೊರತೆ ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಮುಂದಿನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಜಲಜನಕ ಮಿಷನ್ ಜೋಡಣೆ ಮತ್ತು ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮುಖ್ಯ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಗರ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ: ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು: ಭಾರತವು 2023–24 ರಲ್ಲಿ 1.75 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಯುರೋಪಿನ ಒಟ್ಟು ತ್ಯಾಜ್ಯದ 16% ಆಗಿದೆ. ನಗರ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ – ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಮೌಲ್ಯಯುತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ – ಆರ್ಥಿಕ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಭದ್ರತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಸರಿಯಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ₹20,000–₹25,000 ಕೋಟಿ ಆದಾಯ ಮತ್ತು 5 ಲಕ್ಷ ಹಸಿರು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಕೊರತೆ, ಆಡಳಿತದ ವಿಘಟನೆ, ಅನೌಪಚಾರಿಕ ವಲಯದ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಅಭಾವ ಮುಖ್ಯ ಅಡೆತಡೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪರಿಹಾರವಾಗಿ CRM ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು, ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಏಕೀಕೃತ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 14 ರಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರಕ್ಷಣಾ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಂಡಳಿ (ಡಿಎಸಿ): ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳು: ಕೇಂದ್ರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಂಡಳಿಯು (ಡಿಎಸಿ) ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸುಮಾರು ₹79,000 ಕೋಟಿ ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಗ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಎಂಕೆ-II ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಎಂವಿಗಳಿಗಾಗಿ ‘ಅಗತ್ಯತೆಯ ಸ್ವೀಕಾರ’ (AoN) ಸೇರಿದೆ. ಡಿಎಸಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸ್ವಾಧೀನದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಯೋಜನೆ (LTPP) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಸ್ವಾಧೀನಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ತನ್ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸನ್ನದ್ಧತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಉಡಾನ್ (UDAN) ಯೋಜನೆ: 2016 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ನೀತಿ (NCAP) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು (MoCA) ಉಡಾನ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (AAI) ಇದರ ನೋಡಲ್ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ಶ್ರೇಣಿ-2/3 ನಗರಗಳಿಗೆ ಕೈಗೆಟುಕುವ ವಾಯು ಸಂಪರ್ಕ ನೀಡುವುದು. ಈ ಯೋಜನೆ 10 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ (2026) ಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ‘ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ ಅಂತರ ನಿಧಿ’ (VGF) ಮೂಲಕ ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ (80-90%) ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು (10-20%) ಪಾಲು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. 2020 ರಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಗಾಗಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿದೆ.