ಇಸ್ರೋಗೆ ‘ಆಕಾಶ-300′ 3D ಪ್ರಿಂಟರ್ ಹಸ್ತಾಂತರ: ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ: ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ‘ಆಕಾಶ-300’ ತ್ರಿಮಿತೀಯ ಮುದ್ರಕ ಹಸ್ತಾಂತರವಾಗಿದ್ದು, ‘ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ’ಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದೆ. ನಿಕ್ಷೆಪ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಉಪಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಹಾಗೂ ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲು ಸಹಕಾರಿ. ಇದು ವೇಗ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿ, ಹಗುರ ಹಾಗೂ ಬಲಶಾಲಿ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಗಗನಯಾನ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಯಾನ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಇಂಜಿನ್ ಮತ್ತು ಇಂಧನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ವಿದೇಶಿ ಅವಲಂಬನೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಗುಜರಾತ್ ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ (UCC) ಮಸೂದೆ 2026ರ ಅಂಗೀಕಾರ: ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯವು ಏಕರೂಪ ನಾಗರಿಕ ಸಂಹಿತೆ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ಸಂವಿಧಾನದ 44ನೇ ವಿಧಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ರೂಪ ನೀಡಿದೆ. ವಿವಾಹ, ವಿಚ್ಛೇದನ, ದತ್ತು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಭೇದವಿಲ್ಲದ ಸಮಾನ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಾಪನೆ ಇದರ ಉದ್ದೇಶ. ಬಹುಪತ್ನಿತ್ವ ನಿಷೇಧ, ಲಿವ್-ಇನ್ ಸಂಬಂಧಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.

ಲಿಂಗಪರಿವರ್ತಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ (ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ) ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ 2026: ಲಿಂಗಪರಿವರ್ತಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ 2026, ಮಾನವ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಯಂ-ಘೋಷಿತ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರದ ಮೂಲಕ ಲಿಂಗ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ಜಿಲ್ಲಾ ಪರಿಶೀಲನಾ ಸಮಿತಿ ರದ್ದುಗೊಂಡಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿ. ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆಗಳು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ನಾಲ್ಸಾ ತೀರ್ಪಿನ ಆಶಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ: UNESCO ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ಅಘನಾಶಿನಿ ನದಿ ಜೋಡಣೆ ಯೋಜನೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ. 35 ಟಿಎಂಸಿ ನೀರನ್ನು ಅಂತರ್-ಜಲಾನಯನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ನಾಶ, ಅರಣ್ಯನಾಶ ಮತ್ತು ಭೂಕುಸಿತದ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆಗೆ ಯುನೆಸ್ಕೊ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಪಂಚಾಯತ್ ಚುನಾವಣೆ: ಮತಪತ್ರಗಳ ಮರುಪರಿಚಯ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ: ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಂಚಾಯತ್ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಮತಪತ್ರ ಪದ್ಧತಿ ಮರುಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವಿಎಂಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅನುಮಾನಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮ, ತಾಲೂಕು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನ ಜಾರಿಯಾಗಲಿದೆ. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಇದನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕ ಹಿಮ್ಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿವೆ. ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಕೆಯ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಇದು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ.

ಸರ್ಹುಲ್ ಹಬ್ಬ: ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯದ ನಿಸರ್ಗ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಪ್ರಜ್ಞೆ: ಸರ್ಹುಲ್ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಮುಂಡಾ, ಓರಾನ್ ಮತ್ತು ಹೋ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು ಆಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಚೈತ್ರ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಈ ಹಬ್ಬವು ‘ಮರದ ಪೂಜೆ’ಯಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಲ್ ಮರವನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ವಾಸಸ್ಥಾನವೆಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೊಸ ಕೃಷಿ ಋತುವಿನ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ದೇವರೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಮುದಾಯದ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಅರಿವು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ.

ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಡಿಎಂಎಫ್: ಜಿಲ್ಲಾ ಖನಿಜ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ರಾಯಧನದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಆಕಾಂಕ್ಷಿ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ನಿಗಾವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ.

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸತ್ಯದ ಹಕ್ಕು ದಿನ (ಮಾರ್ಚ್ 24): ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆ: ಮಾರ್ಚ್ 24 ರಂದು ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸತ್ಯದ ಹಕ್ಕು ದಿನವು ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ಬಲಿಯಾದವರ ಸ್ಮರಣೆಗಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ ಸಾಲ್ವಡಾರ್‌ನ ಹೋರಾಟಗಾರ ಆಸ್ಕರ್ ರೊಮೆರೊ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಅನ್ಯಾಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯ ತಿಳಿಯುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ (KaGB)  ಸಾಧನೆ: ಕರ್ನಾಟಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಂಕೇಜ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ. ದೀನದಯಾಳ್ ಅಂತ್ಯೋದಯ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಾಲ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಆರ್ಥಿಕ ಸೇರ್ಪಡೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆಗೆ ನೆರವಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಕ್ಷಯರೋಗ ದಿನ 2026: ಜಾಗತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನ: ಮಾರ್ಚ್ 24 ರಂದು ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಶ್ವ ಕ್ಷಯರೋಗ ದಿನವು ರೋಗದ ಕುರಿತು ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. 1882ರಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಕೋಚ್ ಕ್ಷಯರೋಗ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. “ನಾವು ಕ್ಷಯರೋಗವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಬಹುದು” ಎಂಬ ಘೋಷವಾಕ್ಯ 2026ರ ಗಮನವಾಗಿದೆ. ನಿಕ್ಷಯ್ ಮಿತ್ರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಇವೆ. ಸಮಯಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯದಿದ್ದರೆ ಬಹು-ಔಷಧ ನಿರೋಧಕ ರೂಪ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

ಭಾರತದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಉತ್ಪಾದನೆ 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಮೈಲುಗಲ್ಲು: ಭಾರತವು ಸತತ ಎರಡನೇ ವರ್ಷ 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದು, 10.56% ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಸ್ವಂತ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಗಣಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ 200 MT ದಾಟಿದೆ. ಒಟ್ಟು ದಾಸ್ತಾನು 210 MT ಆಗಿ 88 ದಿನಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಒಡಿಶಾ (239.4 MT) ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ನಂತರದಲ್ಲಿವೆ. ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ 2024-25ರಲ್ಲಿ ಆಮದು 7.9% ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು $7.9 ಬಿಲಿಯನ್ ಉಳಿತಾಯವಾಗಿದೆ. 2029-30ಕ್ಕೆ 1.5 BT ಗುರಿ, ಹರಾಜು ಸುಧಾರಣೆ, ಕೋಕಿಂಗ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮಿಷನ್ ಹಾಗೂ ಅನಿಲೀಕರಣ ಪ್ರಮುಖ ನೀತಿಗಳಾಗಿವೆ.

ಭಾರತದ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮೀಸಲು (SPR): ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳು: ಭಾರತದ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮೀಸಲು (SPR) ಒಟ್ಟು 5.33 MMT ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಮಾರು 64% (~3.37 MMT) ಮಾತ್ರ ಭರ್ತಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಕೇವಲ ~5 ದಿನಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬಲ್ಲದು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಭರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ~9.5 ದಿನಗಳ ಅಗತ್ಯ ಪೂರೈಸಬಹುದು. ವಾಣಿಜ್ಯ ದಾಸ್ತಾನು ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ~74 ದಿನಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಇದೆ. ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ರಿಸರ್ವ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ISPRL) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 1973ರ OPEC ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆ SPR ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು, IEA 90 ದಿನಗಳ ಮೀಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆ (~88%) ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿವೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ದತ್ತಾಂಶ ನೀತಿ 2026: ಏಕೀಕೃತ ಜಲ ಆಡಳಿತದ ದಿಕ್ಕು: ಜಲಶಕ್ತಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ವಿಶ್ವ ಜಲ ದಿನಾಚರಣೆ 2026 ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ದತ್ತಾಂಶ ನೀತಿ 2026 ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ಈ ನೀತಿ ಜಲವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಘಟಕಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ, ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಲ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರ (NWIC) ‘ಏಕೈಕ ದತ್ತಾಂಶ ಮೂಲ’ವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನದಿಪಾತ್ರ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. PIB ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕಾರ, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು 2030ರೊಳಗೆ ಜಲ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತನ್ನು 50% ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಬದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಇದು ಸುಸ್ಥಿರ ಜಲ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆ.

ಬಿಮ್‌ಸ್ಟೆಕ್ ಯುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಉತ್ತೇಜನ: ಭಾರತವು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಿಮ್‌ಸ್ಟೆಕ್ ಯುವ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಇಮ್ಮರ್ಶನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಭಾರತ್ ಸ್ಕೌಟ್ಸ್ & ಗೈಡ್ಸ್ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಇದರ ಉದ್ದೇಶ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯ, ಯುವ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಹಕಾರ ಬಲಪಡಿಸುವುದು. Mission LiFE ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಯುವ ಸುಸ್ಥಿರತಾ ಜಾಲ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. 1997ರ ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್ ಘೋಷಣೆಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ BIMSTEC (7 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು) ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಭಾರತದ Act East ಮತ್ತು Neighbourhood First ನೀತಿಗಳಿಗೆ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಬೆಂಬಲ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಮೊದಲ LPG ATM: ಇಂಧನ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ನವೀನತೆ: ಭಾರತ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (BPCL) ಗುರುಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ‘ಭಾರತ್‌ಗ್ಯಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಾ LPG ಯಂತ್ರ’ ಎಂಬ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ LPG ATM ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಇದು 24/7 ಸ್ವಯಂ-ಸೇವಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಬಳಕೆದಾರರು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಮೂಲಕ 2–3 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಪಡೆಯಬಹುದು. 15 ಕೆಜಿ ಫೈಬರ್ ಕಾಂಪೋಸಿಟ್ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳು ಹಗುರ, ತುಕ್ಕು-ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿವೆ. TOI ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು ಇಂಧನ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷತೆ, ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ನವೀನತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.

ಗರ್ಭಿಣಿ (GARBH-INi) ಅಧ್ಯಯನ: ತಾಯಿ-ಶಿಶು ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ದೊಡ್ಡ ಹೆಜ್ಜೆ: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಡಿ Department of Biotechnology (DBT) ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಗರ್ಭಿಣಿ (GARBH-INi) ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಸಮೂಹ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ಇದು 12,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗರ್ಭಿಣಿಯರನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿ ಅವಧಿಪೂರ್ವ ಜನನ (Preterm birth) ಅಪಾಯ ಮತ್ತು ಆನುವಂಶಿಕ ಗುರುತುಗಳು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. Garbhini-GA2 ಎಂಬ AI ಮಾದರಿ ಭ್ರೂಣದ ವಯಸ್ಸನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತದೆ. GARBH-INi-DRISHTI ಡೇಟಾ ವೇದಿಕೆ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆ ತಾಯಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ನವಜಾತ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ (PIB ಆಧಾರ).

ಸಾಗರ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣಮಾರುತಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ: ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ (DTE) ಪ್ರಕಾರ ಜಾಗತಿಕ ಭೂಭಾಗದ 50–64% ಉಷ್ಣಮಾರುತಗಳಿಗೆ ಬೆಚ್ಚಗಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಗರಗಳು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ Indian Ocean ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಮಾರುತಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನ (SST) ಮುಂಚಿತ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ. ಸಾಗರಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವ ಆರ್ದ್ರತೆ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣದ ತಂಪಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. India Meteorological Department ಪ್ರಕಾರ, ಉಷ್ಣಮಾರುತಗಳ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ; Heat Stress ಅಂದಾಜಿನಲ್ಲಿ ಆರ್ದ್ರತೆ ಪರಿಗಣನೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತಾಂತರ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಸ್ಥಾನಮಾನ: ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮರುದೃಢಪಡಿಸಿದಂತೆ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವು ಕೇವಲ ಹಿಂದೂ, ಸಿಖ್ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ (ಸಂವಿಧಾನ (ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳ) ಆದೇಶ, 1950 – ವಿಧಿ 341). ಬೇರೆ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರೆ ಈ ಸ್ಥಾನಮಾನ ತಕ್ಷಣ ರದ್ದಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೌರ್ಜನ್ಯ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ರಕ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಧರ್ಮ-ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲ. ‘ಗ್ರಹಣ ಸಿದ್ಧಾಂತ’ ಪ್ರಕಾರ ಮರು-ಮತಾಂತರದ ಬಳಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ಹಿಂದಿನ ಅವಧಿಗೆ ಲಾಭ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪಟ್ಟಿಗಳು ರಾಜ್ಯ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಧಿಕಾರ ಸಂಸತ್ತಿಗಿದೆ.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಳಂಬ ನಿವಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ದೋಷದೊಪ್ಪಿಗೆಯ ಚೌಕಾಸಿಯ ಮಹತ್ವ: ಭಾರತದಲ್ಲಿ 5 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಾಕಿ ಪ್ರಕರಣಗಳು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತಿವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರವಿದೆ. ವಿಳಂಬವು ವಿಚಾರಣಾಧೀನ ಬಂಧನ, ಸಂತ್ರಸ್ತರ ಸಂಕಷ್ಟ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ವಿಶ್ವಾಸ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ದೋಷದೊಪ್ಪಿಗೆಯ ಚೌಕಾಸಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು 2005ರ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯಿಸಿ, ಈಗ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆ, 2023 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 289–300 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು 7 ವರ್ಷಗಳೊಳಗಿನ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿ, ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಮೇಲಿನ ಹೊರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ತ್ವರಿತ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೂ ಬಳಕೆ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ.Top of FormBottom of Form 

ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಖಾಯಂ ಆಯೋಗ: ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸಮಾನತಾ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ: ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅರ್ಹ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಖಾಯಂ ಆಯೋಗ (PC) ನೀಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿ, ವಿಧಿ 142 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ. ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಸೇವಾ ಆಯೋಗದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 20 ವರ್ಷ ಸೇವೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಪಿಂಚಣಿ ಹಕ್ಕು ನೀಡಲಾಗಿದೆ (2025ರಿಂದ ಜಾರಿ). ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪಕ್ಷಪಾತ, ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. 2020ರ ಬಬಿತಾ ಪುನಿಯಾ ತೀರ್ಪಿನ ನಂತರ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಮಹಿಳೆಯರ ವೃತ್ತಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಮಾನತೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪರಿಸರ CSR: ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಕರ್ತವ್ಯದಿಂದ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿ: ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಂವಿಧಾನದ 51A(g) ವಿಧಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದೆ. ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾಯ್ದೆ, 2013 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 135 ಪ್ರಕಾರ CSR ಖರ್ಚು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಪರಿಸರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು. ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳತ್ತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಕರ್ತವ್ಯವಿದೆ (ಸೆಕ್ಷನ್ 166). Polluter Pays, BRSR, EPR ಮುಂತಾದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಜವಾಬ್ದಾರಿತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಮಾಪನದ ಕೊರತೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲುಗಳಾಗಿವೆ.

ದೇಶಾಂತರ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ: ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ಲೋಬ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ 12ನೇ ಸಂಚಾಲನಾ ಸಮಿತಿ ಸಭೆಯನ್ನು ಭಾರತ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದು, ಜಾರಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿವೆ. 2020ರ ರಿಯಾದ್ ಉಪಕ್ರಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಜಾಲವು 2021ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾದಕವಸ್ತು ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ಕಚೇರಿ ಇದರ ಸಚಿವಾಲಯವಾಗಿದೆ. 135 ದೇಶಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಸಹಕಾರದ ಮೂಲಕ ದೇಶಾಂತರ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ತನಿಖೆಗಳನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುವುದು ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ; ಭಾರತ 2022ರಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡು 2024ರಲ್ಲಿ ಸಂಚಾಲನಾ ಸಮಿತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ಹಿನ್ನಡೆ: ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ: ಐಕ್ಯೂಏರ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ವಿಶ್ವ ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ವರದಿ 2025 ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ 14% ನಗರಗಳು ಮಾತ್ರ ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ PM2.5 ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾನದಂಡ (5 µg/m³) ಪೂರೈಸಿವೆ, ಇದು 2024ರ 17% ಕ್ಕಿಂತ ಕುಸಿತವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಅತ್ಯಂತ ಕಲುಷಿತ ದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮಟ್ಟವು ಮಾನದಂಡಕ್ಕಿಂತ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಇದೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಲೋನಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಲುಷಿತ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಭಾರತ 6ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದು ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡಿದೆ, ಆದರೆ ನವದೆಹಲಿಯು ಸತತ 8ನೇ ಬಾರಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಲುಷಿತ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ; ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರದೇಶವು ಮಾಲಿನ್ಯದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.