ಸುದ್ದಿ – ಪೊಲೀಸ್ ವಶದಲ್ಲಿರುವಾಗ ನೀಡುವ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾವುಗಳನ್ನು ಕಸ್ಟಡಿ ಸಾವುಗಳು (Custodial deaths) ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿವೆ. 2024 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗವು (NHRC) 2,739 ಸಾವುಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.

• ಘಟನೆ ನಡೆದ ಅದೇ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯು ತನಿಖೆ ನಡೆಸುವುದರಿಂದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಸವಾಲುಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸವೆಸುತ್ತದೆ.
• ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿಧಿ 20, 21, 22, ಎನ್‌ಎಚ್‌ಆರ್‌ಸಿ (NHRC) ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು, ಡಿ.ಕೆ. ಬಸು ಮತ್ತು ಪರಮವೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸೈನಿ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿನ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ (SC) ತೀರ್ಪುಗಳು ಹಾಗೂ ಯುಎನ್‌ಸಿಎಟಿ (UNCAT) ಸಮಾವೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
• 2020 ರಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ವಶದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಧುರೈನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಸತ್ರ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿದೆ.

ಕಸ್ಟಡಿ ಸಾವುಗಳ ಕುರಿತು:

• ಇದು ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಅಮಾನವೀಯ ವರ್ತನೆಯಿಂದಾಗಿ ಪೊಲೀಸ್ ವಶದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• 2024 ರಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಯೋಗವು (NHRC) 2,739 ಕಸ್ಟಡಿ ಸಾವುಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.

ಕಸ್ಟಡಿ ಸಾವುಗಳೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು

• ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧ: ಬಂಧಿತರ ದುರ್ಬಲತೆ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನ ಅಧಿಕಾರದ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಕಸ್ಟಡಿ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಯು ಅಧಿಕಾರದ ಖಂಡನೀಯ ದುರ್ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
• ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಸವಾಲುಗಳು: ಘಟನೆ ನಡೆದ ಅದೇ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯು ಕಸ್ಟಡಿ ಸಾವುಗಳ ತನಿಖೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವುದರಿಂದ, ಸ್ವತಂತ್ರ ತನಿಖೆಯ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
• ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಘನತೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ: ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಯು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಗಂಭೀರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 1972 ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಮಹಿಳೆಯ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಪ್ರಕರಣ.
• ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅವನತಿ: ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಯ ಬಳಕೆಯು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಯೊಳಗೆ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತಗೊಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ತಳುಕುಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಕಸ್ಟಡಿ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳು:

ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಕ್ಷಣೆಗಳು:

• ವಿಧಿ 20: ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಶಿಕ್ಷೆಯ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ವಿಧಿ 21: ಕಾನೂನಿನ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಮಾತ್ರ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವ ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
• ವಿಧಿ 22: ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯುವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಇತರೆ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ರಮಗಳು:

• ಎನ್‌ಎಚ್‌ಆರ್‌ಸಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು (1993): ಕಸ್ಟಡಿ ಸಾವು ಅಥವಾ ಅತ್ಯಾಚಾರವನ್ನು 24 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುವುದು.

ಹಿಂದಿನ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪುಗಳು:

• ಡಿ.ಕೆ. ಬಸು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯ (1996): ಬಂಧನ ಮತ್ತು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವಿವರವಾದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ (SC) ರೂಪಿಸಿದೆ.
• ಪರಮವೀರ್ ಸಿಂಗ್ ಸೈನಿ ಮತ್ತು ಬಲ್ಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ (2020): ಎಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಸಿಟಿವಿ (CCTV) ಅಳವಡಿಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ (SC) ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ.

ಜಾಗತಿಕ:

• ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ರೂರ, ಅಮಾನವೀಯ ಅಥವಾ ಅವಮಾನಕರ ವರ್ತನೆ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಸಮಾವೇಶ (UNCAT): ಭಾರತವು ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿಲ್ಲ.