ಸುದ್ದಿ –  ಭಾರತದ ‘ನೇರಳೆ ಕ್ರಾಂತಿ’ಯ (Purple Revolution) ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ ‘ಅರೋಮಾ ಮಿಷನ್’ ತಂಡವು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಪುರಸ್ಕಾರ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ತಂಡ ಪುರಸ್ಕಾರ 2025’ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಭಾರತದ ‘ನೇರಳೆ ಕ್ರಾಂತಿ’ಯ ಕುರಿತು:

• ಆರಂಭ: ಸುಗಂಧ ಬೆಳೆ ಆಧಾರಿತ ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯವು 2016 ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದನ್ನು “ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್ ಕ್ರಾಂತಿ” ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನುಷ್ಠಾನ: ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ (J&K) ದೋಡಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು “ಭಾರತದ ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್ ರಾಜಧಾನಿ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಂಸ್ಥೆ: ಇದನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಮಂಡಳಿಯ (CSIR) “ಅರೋಮಾ ಮಿಷನ್” ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಜಮ್ಮುವಿನ ಭಾರತೀಯ ಸಮಗ್ರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ (IIIM) ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿದೆ.
• ಸೌಲಭ್ಯಗಳು: ಈ ಯೋಜನೆಯು ರೈತರಿಗೆ ಉಚಿತ ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು 50 ಆಸವನ ಘಟಕಗಳನ್ನು (Distillation units) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• ವಿಸ್ತರಣೆ: ಈ ‘ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್-ಜೆ&ಕೆ ಮಾದರಿ’ಯನ್ನು ಈಗ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ‘ನಿಂಬೆ ಹುಲ್ಲು’ (Lemon grass) ಮತ್ತು ‘ಸಿಟ್ರೊನೆಲ್ಲಾ’ದಂತಹ (Citronella) ಹೊಸ ಸುಗಂಧ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್ (Lavandula spp.) ಸಸ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ:

• ಇದು ಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಸುಗಂಧ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ.
• ಇದನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅದರ ಸಾರಭೂತ ತೈಲಕ್ಕಾಗಿ (Essential oil) ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಈ ತೈಲವು ಅದರ ಸುವಾಸನೆ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿ ವಿರೋಧಿ (Antimicrobial) ಮತ್ತು ಕೀಟ-ನಿವಾರಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿ:

• ಯೋಜನೆ: ನೇರಳೆ ಕ್ರಾಂತಿ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್ ಕ್ರಾಂತಿ (2016 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭ).
• ಉದ್ದೇಶ: ಸುಗಂಧ ಬೆಳೆಗಳ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು.
• ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳ: ದೋಡಾ ಜಿಲ್ಲೆ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ (ಭಾರತದ ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್ ರಾಜಧಾನಿ).
• ನೋಡಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿ: CSIR-ಅರೋಮಾ ಮಿಷನ್ (IIIM ಜಮ್ಮು ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ).
• ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ತಂಡ ಪುರಸ್ಕಾರ 2025.
• ಇತರೆ ಬೆಳೆಗಳು: ನಿಂಬೆ ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸಿಟ್ರೊನೆಲ್ಲಾ.