ಸುದ್ದಿ – 2024-25ರ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ (IPR) ವರದಿಯು ಭಾರತೀಯ ಐಪಿ (IP) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಜಾಗೃತಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ಐಪಿ ಶಿಕ್ಷಣ, ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಈ ವರದಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ ಭೂದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.

ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಭಾರತದ ಐಪಿ (IP) ಸಲ್ಲಿಕೆಗಳು: ಒಟ್ಟು ಐಪಿಆರ್ (IPR) ಅರ್ಜಿಗಳು ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 20% ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿ, ಅಂದಾಜು 7.5 ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ತಲುಪುವ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ.
• ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್: 5,50,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಜಿಗಳ ಸಲ್ಲಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ‘ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್’ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ಪೇಟೆಂಟ್ ಅರ್ಜಿಗಳು: ಇವು 1,10,000 ರ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ಪಾಲು 61.9% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ಇದು ನಾವೀನ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ (R&D) ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇತರೆ: ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್, ವಿನ್ಯಾಸ, ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯಗಳು (Copyrights) ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕಗಳ (GI) ಸಲ್ಲಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳ (IPR) ಕುರಿತು:

• ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಸೃಜನಶೀಲತೆಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಪಡೆಯುವ ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ‘ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಹಕ್ಕುಗಳು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ವಿಧಗಳು: ಐಪಿಆರ್ ನೀತಿ ನಿರ್ವಹಣಾ (IPRPM) ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 8 ಪ್ರಕಾರದ ಐಪಿಆರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:
  1. ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳು (Patents)
  2. ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ (Trade mark)
  3. ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು (Industrial Designs)
  4. ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯಗಳು (Copyrights)
  5. ಭೌಗೋಳಿಕ ಸೂಚಕಗಳು (Geographical Indications)
  6. ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್ ಲೇಔಟ್ ವಿನ್ಯಾಸ
  7. ವಾಣಿಜ್ಯ ರಹಸ್ಯ (Trade Secret)
  8. ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು (Plant Varieties)
• ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಣೆ: ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಉತ್ತೇಜನಾ ಇಲಾಖೆಯ (DPIIT), ಪೇಟೆಂಟ್, ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳ ಮಹಾನಿಯಂತ್ರಕರು (CGPDTM) ಇದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಆದಾಗ್ಯೂ, ‘ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದ’ಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ಐಪಿಆರ್‌ಗಳನ್ನು ಕೃಷಿ ಸಚಿವಾಲಯವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

ಐಪಿ (IP) ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕೈಗೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು:

• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಜಾಗೃತಿ ಮಿಷನ್ (NIPAM): ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ.
• ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಯೋಗ: ಭಾರತವು ಹಲವಾರು ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ‘ಲೋಕರ್ನೋ ಒಪ್ಪಂದ’ (Locarno Agreement), ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ‘ವಿಯೆನ್ನಾ ಒಪ್ಪಂದ’ (Vienna Agreement) ಇತ್ಯಾದಿ.
• ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವೃದ್ಧಿ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಪೃಹ (SPRIHA) ಯೋಜನೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಐಪಿಆರ್ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐಪಿಆರ್ ನೀತಿ, 2016 (DPIIT ಅಡಿಯಲ್ಲಿ): ಇದು ಐಪಿ ಸೃಷ್ಟಿ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಇರುವ ಸಮಗ್ರ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿದೆ.
• ಡಿಜಿಟಲೀಕರಣ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಐಪಿ ಸಾರಥಿ ಚಾಟ್‌ಬಾಟ್ (IP Saarthi chatbot – ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಆಧಾರಿತ ಸಹಾಯಕ).

ಪರೀಕ್ಷಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿ:

• ವರದಿ: 2024-25ರ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ (CGPDTM).
• ಒಟ್ಟು ಐಪಿಆರ್ ಅರ್ಜಿಗಳು: 7.5 ಲಕ್ಷ (ಸುಮಾರು 20% ಏರಿಕೆ).
• ಪೇಟೆಂಟ್ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ: 61.9% ಪೇಟೆಂಟ್ ಅರ್ಜಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಸಲ್ಲಿಕೆಯಾಗಿವೆ.
• ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ: CGPDTM (ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯ).
• ನೀತಿ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐಪಿಆರ್ ನೀತಿ, 2016.
• ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು: NIPAM (ಜಾಗೃತಿಗಾಗಿ), SPRIHA (ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ), IP Saarthi (ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ).