Published on: December 9, 2025

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಸದೀಯ ಕಲಾಪಗಳ ಅಡಚಣೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ಸವಾಲುಗಳು

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಂಸದೀಯ ಕಲಾಪಗಳ ಅಡಚಣೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ಸವಾಲುಗಳು

ಸುದ್ದಿ –  2014 ರ ನಂತರದ 4ನೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಅಧಿವೇಶನವಾಗಿರುವ 15 ದಿನಗಳ ಚಳಿಗಾಲದ ಅಧಿವೇಶನವು, ನಿರಂತರ ಸಂಸದೀಯ ಅಡಚಣೆಗಳು, ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಮತ್ತು ನಿಗದಿತ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಬಲವಾದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಈ 15 ದಿನಗಳ ಚಳಿಗಾಲದ ಅಧಿವೇಶನವು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಇದು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರೂಪ ಪಡೆದಿರುವ ಸಂಸದೀಯ ತಡೆ ಅಥವಾ ಅಡಚಣೆಯ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಅಡ್ಡ-ಪಕ್ಷೀಯ (Cross-party) ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಗಳ ದುರ್ಬಲ ಜಾರಿ ಮತ್ತು ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲದೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಪೀಠಾಸೀನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ (Presiding officers) ಹಿಂದೇಟು, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಸಂಸದೀಯ ಅಡಚಣೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (17 ನೇ ಲೋಕಸಭೆ)

  • ಕಡಿಮೆ ಕಲಾಪದ ದಿನಗಳು: ಸಂಸತ್ತು ಕೇವಲ 274 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸಭೆ ಸೇರಿದೆ, ಇದು ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಸಭೆಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
  • ಕನಿಷ್ಠ ಸಮಿತಿ ಪರಿಶೀಲನೆ: ಕೇವಲ 16% ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಸದೀಯ ಸಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ (ಕಳೆದ 3 ಲೋಕಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ).
  • ಚರ್ಚೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ: ಲೋಕಸಭೆಯ 31% ಸಮಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ 32% ಸಮಯವನ್ನು ಶಾಸನಯೇತರ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.
  • ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಬಜೆಟ್ ಪರಿಶೀಲನೆ: 2019 ಮತ್ತು 2023 ರ ನಡುವೆ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್‌ನ ಸುಮಾರು 80% ರಷ್ಟನ್ನು ಯಾವುದೇ ಚರ್ಚೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮುಂದಿನ ದಾರಿ:

  • ಸರ್ವಪಕ್ಷ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ (All-Party Code of Conduct): ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಶಿಸ್ತು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುವ, ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿತ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
  • ಶಾಸನಬದ್ಧ ನಿಗದಿತ ಸಂಸದೀಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್: ಸಾಕಷ್ಟು ಕಲಾಪದ ದಿನಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾದ ವಾರ್ಷಿಕ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.
  • ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು: ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಅವಧಿ (Question Hour) ಮತ್ತು ಶೂನ್ಯ ವೇಳೆಯನ್ನು (Zero Hour) ಅಡಚಣೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬಜೆಟ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನುದಾನ ಬೇಡಿಕೆಗಳ (Demands for Grants) ಮೇಲೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಅಗತ್ಯಪಡಿಸುವುದು.
  • ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು: ಹಾಜರಾತಿ, ಚರ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಸೂದೆಗಳ ಪಾರದರ್ಶಕ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುವುದು.