ಸುದ್ದಿ – ಕೇಂದ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವರು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಮೊದಲ MWh-ಪ್ರಮಾಣದ ವೆನೇಡಿಯಂ ರೆಡಾಕ್ಸ್ ಫ್ಲೋ ಬ್ಯಾಟರಿ (VRFB) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಗ್ರೇಟರ್ ನೋಯ್ಡಾದಲ್ಲಿರುವ NTPC ಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (R&D) ಕೇಂದ್ರವಾದ NETRA ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 3 MWh ಆಗಿದೆ.

• ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದವರು: ವಿದ್ಯುತ್ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ NTPC ಯ R&D ತಂಡ.
• ಮಹತ್ವ: ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಗ್ರಿಡ್ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವನ್ನು (grid resilience) ಸುಧಾರಿಸಲು, ದೀರ್ಘ-ಅವಧಿಯ ಇಂಧನ ಸಂಗ್ರಹಣೆ (LDES) ಪರಿಹಾರಗಳತ್ತ ದೇಶದ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ.

ವೆನೇಡಿಯಂ ರೆಡಾಕ್ಸ್ ಫ್ಲೋ ಬ್ಯಾಟರಿ (VRFB) ಬಗ್ಗೆ: VRFB ಎನ್ನುವುದು ದೊಡ್ಡ-ಪ್ರಮಾಣದ ಫ್ಲೋ ಬ್ಯಾಟರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವಿವಿಧ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ (oxidation states) ವೆನೇಡಿಯಂ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

• ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು: ಇದು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ (scalable), ಸುರಕ್ಷಿತ, ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ವಿಸ್ತೃತ, ಗ್ರಿಡ್-ಮಟ್ಟದ ಇಂಧನ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ (grid-level energy storage) ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.
• ಅನ್ವಯಗಳು: ಸೌರ ಮತ್ತು ಪವನ ದಂತಹ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಗ್ರಿಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಏಕೀಕರಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• Li-Ion ಪರ್ಯಾಯ: ಇವುಗಳ ಬಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಸ್ಥಾಯಿ ಗ್ರಿಡ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ (stationary grid storage) ಯಲ್ಲಿ ಇವು ಲಿಥಿಯಂ-ಅಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಫ್ಲೋ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು (Flow batteries) ಪುನರ್ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ (rechargeable) ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಬಾಹ್ಯ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ರವ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಚ್ಛೇದ್ಯಗಳನ್ನು (liquid electrolytes) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್-ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೋಶ (electrochemical cell) ದ ಮೂಲಕ ಪಂಪ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಬ್ಯಾಟರಿಯನ್ನು ಚಾರ್ಜ್ ಅಥವಾ ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ.