ಸುದ್ದಿ – ರೈಲು-ಆಧಾರಿತ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ‘ಸಾರಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ’ಕ್ಕೆ (Treaty of Transit) ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವ ವಿನಿಮಯ ಪತ್ರಕ್ಕೆ (Letter of Exchange – LoE) ಭಾರತ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳ ಸಹಿ ಹಾಕಿವೆ. ‘ಸಾರಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ’ವು (Treaty of Transit) ಭಾರತ-ನೇಪಾಳ ನಡುವಿನ ಮಹತ್ವದ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದ್ದು, ಭೂ-ಆವೃತ (landlocked) ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬಂದರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಖಾತರಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.

• ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ: ಈ LoE ಜೋಗ್ಬನಿ (ಭಾರತ) ಮತ್ತು ಬಿರಾಟ್‌ನಗರ (ನೇಪಾಳ) ನಡುವೆ ಕಂಟೈನರೈಸ್ಡ್ ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಸರಕುಗಳ (bulk cargo) ಚಲನೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳು: ಇದು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ–ಜೋಗ್ಬನಿ, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ–ನೌತನ್ವಾ (ಸುನೌಲಿ), ಮತ್ತು ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ–ನೌತನ್ವಾ (ಸುನೌಲಿ) ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಉದಾರೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ನೇಪಾಳದ ಮೂರನೇ-ದೇಶದ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ಮಹತ್ವ: ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಭಾರತದ ‘ನೆರೆಹೊರೆ ಮೊದಲು’ ನೀತಿಯನ್ನು (Neighbourhood First policy) ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು (economic integration) ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತ–ನೇಪಾಳ ಸಂಬಂಧಗಳು:

• ವ್ಯಾಪಾರ: ಭಾರತವು ನೇಪಾಳದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಪಾಲುದಾರ ಮತ್ತು FDI ಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ನೇಪಾಳದ ಸರಕು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು (two-thirds) ಭಾಗವನ್ನು ಭಾರತವೇ ಹೊಂದಿದೆ.
• ಸಂಪರ್ಕ: ಮೋತಿಹಾರಿ–ಅಮ್ಲೇಖ್‌ಗಂಜ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್, ಗಡಿ ದಾಟುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿತ ಚೆಕ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳು (ICPs), ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಉಪಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ.
• ರಕ್ಷಣೆ: ಉಭಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಗಡಿ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹದ (counter-terrorism) ಕುರಿತು ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ‘ಸೂರ್ಯ ಕಿರಣ್’ ಸೇನಾ ವ್ಯಾಯಾಮವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ.
• ಇಂಧನ: ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನೇಪಾಳದಿಂದ 10,000 MW ವಿದ್ಯುತ್ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಪ್ರಸರಣ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ (transmission lines) ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿವೆ.
• ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ: ಕಾಠ್ಮಂಡು–ವಾರಣಾಸಿ, ಲುಂಬಿನಿ–ಬೋಧಗಯಾ, ಮತ್ತು ಜನಕಪುರ–ಅಯೋಧ್ಯಾವನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ‘ಸಹೋದರಿ-ನಗರ ಒಪ್ಪಂದಗಳು’ (“twinning arrangements”) ಜನರ-ನಡುವಿನ-ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ.