ಸುದ್ದಿ – ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕೀ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್ (QKD) ನಿಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಸುರಕ್ಷಿತ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ.

• ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂವಹನವು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ರವಾನಿಸಲು QKD ಯಂತಹ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತದೆ.
• ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮಿಷನ್ (2023-24 ರಿಂದ 2030-31) ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು, ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂವಹನ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

• ಈ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕೀ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್ (QKD) ನಿಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಸುರಕ್ಷಿತ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ವದ ಮುನ್ನಡೆಯಾಗಿದೆ.
• ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ರಕ್ಷಣೆ, ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಭಾರತದ ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂವಹನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂವಹನ ಎಂದರೇನು?

• ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂವಹನವು ದೂರದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ರವಾನಿಸುವ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ.
• ಭೌತಿಕ ಆಧಾರ: ಇದು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕೀ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್ (QKD) ನಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
• QKD ಎಂಬುದು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ರಹಸ್ಯ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ಕೀಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.
• ಇದು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಬದಲಾಗುವ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ, ಇದು ಯಾವುದೇ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದ (interception) ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• ಮಾಧ್ಯಮ: ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂವಹನದಂತೆಯೇ, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಂವಹನವು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡಲು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳಕನ್ನು (ಸಿಂಗಲ್ ಫೋಟಾನ್‌ಗಳು) ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಇದು ವೇಗವಾದ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ-ದೋಷದ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಮಿಷನ್ ಬಗ್ಗೆ

• ಪ್ರಾರಂಭ: ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ (DST) ವತಿಯಿಂದ 2023-24 ರಿಂದ 2030-31 ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳು:

• 1. ಮಧ್ಯಮ-ಪ್ರಮಾಣದ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು.
  2. 2000 ಕಿ.ಮೀ ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಕ್ವಾಂಟಮ್-ಸುರಕ್ಷಿತ ಸಂವಹನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು.
  3. ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೋಮೀಟರ್‌ಗಳು, ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ಸಂವೇದಕಗಳು ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವುದು.
  4. ಅತಿವಾಹಕಗಳು, ನವೀನ ಅರೆವಾಹಕ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಟೋಪೋಲಾಜಿಕಲ್ ವಸ್ತುಗಳಂತಹ ಮುಂದಿನ-ಪೀಳಿಗೆಯ ಕ್ವಾಂಟಮ್ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು.