ಸುದ್ದಿ –  ಇತ್ತೀಚಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿ (LIB) ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ಷಾರ ಲವಣಗಳನ್ನು (Alkali salts) ಬಳಸುವ ನವೀನ ‘ಹಾಲೋಮೆಟಲರ್ಜಿಕಲ್’ (Halometallurgical) ವಿಧಾನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿವೆ.

ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ:

• ಲಿಥಿಯಂ ಅನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಬ್ಯಾಟರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಲವಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಿಸಿಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇತರ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಕರಗದ ಭಾಗವಾಗಿ ಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಅದನ್ನು ನೀರಿನ ಸೋರುವಿಕೆ (Water leaching) ಮೂಲಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

• ಹಾಲೋಮೆಟಲರ್ಜಿಯು ಬಳಸಿದ ಲಿಥಿಯಂ-ಐಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಿಂದ ಲಿಥಿಯಂನಂತಹ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಲೋಹಗಳನ್ನು (Critical metals) ಮರುಪಡೆಯಲು ಹ್ಯಾಲೊಜೆನ್ಗಳು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಲೋರಿನ್) ಅಥವಾ ಹ್ಯಾಲೊಜೆನ್ ಲವಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅನುಕೂಲ:

• ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಧಾನಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು (Selective recovery) ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

• ಹ್ಯಾಲೊಜೆನ್‌ಗಳು ಲೋಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಲವಣಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಐದು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ (Highly reactive) ಅಲೋಹಗಳಾಗಿವೆ – ಫ್ಲೋರಿನ್, ಕ್ಲೋರಿನ್, ಬ್ರೋಮಿನ್, ಅಯೋಡಿನ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟಟೈನ್.

ಮಹತ್ವ:

• ಇದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚ-ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ (Cost-effective) ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
• ಇದು ಭಾರತದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು (Circular economy) ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲಿಥಿಯಂ ಹಾಗೂ ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಆಮದುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.