ಸುದ್ದಿ – ವೀಟೋ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಹೊಸ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸದ UNSC ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಅಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಭಾರತವು ತಿಳಿಸಿದೆ.

ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ (UNSC) ಕುರಿತು:

• UNSC ಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾಗಿದೆ.
• ಕಾರ್ಯಗಳು: ಸಂಘರ್ಷ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ದಿಗ್ಬಂಧನಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸದಸ್ಯತ್ವ: ಮಂಡಳಿಯು 15 ಸದಸ್ಯರನ್ನು; 5 ಖಾಯಂ (P5) ಮತ್ತು 2-ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ 10 ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
• ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯರು: P5 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಯು.ಎಸ್.ಎ, ರಷ್ಯಾ, ಚೀನಾ, ಯು.ಕೆ, ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ವೀಟೋ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
• ವೀಟೋ ಅಧಿಕಾರ: ಬಹುಮತದ ಬೆಂಬಲವಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಯಾವುದೇ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವು ವೀಟೋ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು.
• ಬದ್ಧತೆಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳು: UNSC ನಿರ್ಣಯಗಳು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

UNSC ಯಲ್ಲಿರುವ ರಚನಾತ್ಮಕ ದೋಷಗಳು:

• ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಅಸಮತೋಲನ: ಸೀಮಿತ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ UNSC ಯ ರಚನೆಯು ಅಸಮತೋಲನದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾಗತಿಕ ಅಧಿಕಾರದ ನೈಜತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
• ವೀಟೋ: P5 ಸದಸ್ಯರು ವೀಟೋ ಮೂಲಕ ಅಸಮಾನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಿರ್ಣಾಯಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಇದು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
• ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಕೊರತೆ: ಆಫ್ರಿಕಾ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣದಂತಹ (Global South) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇನ್ನೂ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
• ಹಳೆಯ ಚೌಕಟ್ಟು: 1945 ರ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು 21ನೇ-ಶತಮಾನದ ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಚಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ.
• ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯ ಕೊರತೆ: ಗ್ರಹಿಸಿದ ಪಕ್ಷಪಾತ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ UNSC ನಿರ್ಧಾರಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

UNSC ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಕುರಿತು ಭಾರತದ ನಿಲುವು:

• ಖಾಯಂ ವಿಸ್ತರಣೆ: ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಖಾಯಂ ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಎರಡೂ ವರ್ಗಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಭಾರತವು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
• ವೀಟೋ ಸೇರ್ಪಡೆ: ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ಅಸಮಾನತೆಗಳು ಮುಂದುವರೆಯುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ವೀಟೋ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು.
• ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವ: ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣದ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಬೇಕು.
• ಹೊಸ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ: ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಮಧ್ಯಂತರ/ಹೊಸ ವರ್ಗಗಳ (ವೀಟೋ ಸಹಿತ ಅಥವಾ ರಹಿತ) ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಭಾರತ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ಹಕ್ಕುಸಾಧನೆ:

• ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ: ಭಾರತವು ~1.4 ಬಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಿದೆ, ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅದರ ಹಕ್ಕನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
• ಆರ್ಥಿಕ ತೂಕ: ಭಾರತವು 4ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಆಡಳಿತವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಅದರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
• ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪಾತ್ರ: ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಭಾರತವು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆದಾರರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ (ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ 50 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗೆ ~ 290,000 ಶಾಂತಿಪಾಲಕರು).
• ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣದ ಧ್ವನಿ: ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ (ವಸುಧೈವ ಕುಟುಂಬಕಂ ವಿಷಯದೊಂದಿಗೆ G20 ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ), ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
• ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ: BRICS ಮತ್ತು G20 ಯ ಸಕ್ರಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತವು G20 ಶೃಂಗಸಭೆ 2023 ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣದ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಫ್ರಿಕನ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸೇರ್ಪಡೆ) ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದೆ.
• ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಶಕ್ತಿ: ನಿಯಮ-ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಂಚರಣಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ (UNCLOS) ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
• ಸುಧಾರಣಾ ನಾಯಕತ್ವ: ಅಂತರ-ಸರ್ಕಾರಿ ಮಾತುಕತೆಗಳು (IGN) ಮತ್ತು G4 ಗುಂಪಿನ (ಭಾರತ, ಜರ್ಮನಿ, ಜಪಾನ್, ಬ್ರೆಜಿಲ್) ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ UNSC ಸುಧಾರಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.