ಸುದ್ದಿ – FFS 1.0 ನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ FoF 2.0, ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳು ಮತ್ತು ವಲಯಗಳಾದ್ಯಂತ ನವೋದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು (venture capital) ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು:

• ಈ ಯೋಜನೆಯು ₹10,000 ಕೋಟಿ ನಿಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು SEBI-ನೋಂದಾಯಿತ AIF ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
• ಇದು ವಿಭಾಗೀಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಡೀಪ್ ಟೆಕ್ (deep tech), ಸೂಕ್ಷ್ಮ VC ಗಳು (micro VCs), ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ವಲಯ/ಹಂತ ಅಜ್ಞೇಯತಾವಾದಿ ನವೋದ್ಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.

2016 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಟಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ನವೋದ್ಯಮಗಳಿಗಾಗಿನ FoF (FFS 1.0) ನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ FoF 2.0 ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದು ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳು ಮತ್ತು ವಲಯಗಳಾದ್ಯಂತ ನವೋದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳದ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ (VC) ಎನ್ನುವುದು ಆರಂಭಿಕ-ಹಂತದ ಇಕ್ವಿಟಿ (equity) ಧನಸಹಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನವೋದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸಕ್ರಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು

• ಒಟ್ಟು ನಿಧಿ: ₹10,000 ಕೋಟಿ
• ಸಚಿವಾಲಯ: ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯ.
• ಅರ್ಹತೆ: 16 ಮತ್ತು 17 ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಅವಧಿಗಳಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿರುವ ಪರ್ಯಾಯ ಹೂಡಿಕೆ ನಿಧಿಗಳು (AIFs).
• AIF ಎಂದರೆ ನಿಗದಿತ ಹೂಡಿಕೆ ನೀತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ (ಭಾರತೀಯ/ವಿದೇಶಿ) ಹಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಖಾಸಗಿ ಕ್ರೋಢೀಕೃತ ಹೂಡಿಕೆ ವಾಹನವಾಗಿದೆ.
• ರಚನೆ: ನವೋದ್ಯಮಗಳ ಇಕ್ವಿಟಿ ಮತ್ತು ಇಕ್ವಿಟಿ-ಸಂಯೋಜಿತ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು SEBI-ನೋಂದಾಯಿತ AIF ಗಳ ನಿಧಿಗೆ ಯೋಜನೆಯು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.
• AIF ಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ನವೋದ್ಯಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಣತರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಾಹಸೋದ್ಯಮ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಸಮಿತಿಯ (VCIC) ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.
• ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ: DPIIT (ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಇಲಾಖೆ) ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯ ‘ಉನ್ನತಾಧಿಕಾರ ಸಮಿತಿ (EC)’.
• ಅನುಷ್ಠಾನ: ಭಾರತೀಯ ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ (SIDBI) [ಇದು FFS 1.0 ನ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಆಗಿದೆ].
• ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಶೀಯ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಂಸ್ಥೆ(ಗಳನ್ನು) ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವಿಭಾಗೀಯ ವಿಧಾನ:

• ಡೀಪ್ ಟೆಕ್ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ AIF ಗಳು: ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (R&D) ಚಕ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವ ನವೀನ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ನವೋದ್ಯಮಗಳು.
• ಸಣ್ಣ AIF ಗಳು (ಮೈಕ್ರೋ VC ಗಳು): ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತದ ನವೋದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದು.
• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಚಾಲಿತ ನವೀನ ಉತ್ಪಾದನಾ ನವೋದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ AIF ಗಳು: “ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ” ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ-ಆಧಾರಿತ ಚಾಂಪಿಯನ್ ವಲಯಗಳು.
• ವಲಯ/ಹಂತ ಅಜ್ಞೇಯತಾವಾದಿ ನವೋದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ AIF ಗಳು.