ಸುದ್ದಿ –  ಕತಾರ್‌ನ ರಾಸ್ ಲಫಾನ್ LNG ಕೇಂದ್ರದ ಮೇಲೆ ಇರಾನ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದಾಳಿಗಳು LNG ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿವೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಹೀಲಿಯಂ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಕಡಿತಗೊಂಡಿದೆ.

• ಉಪ-ಉತ್ಪನ್ನ: ಹೀಲಿಯಂ ಅನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆಯ ಉಪ-ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, LNG ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆಯು ಹೀಲಿಯಂ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
• ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ: ಪ್ರಪಂಚದ ಒಟ್ಟು ಹೀಲಿಯಂ ಪೂರೈಕೆಯ 70-75% ರಷ್ಟು ಕತಾರ್ ಮತ್ತು US ಪಾಲು ಹೊಂದಿವೆ. ಕತಾರ್‌ನ ಬಹುಪಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ರಾಸ್ ಲಫಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ರಫ್ತು ತಡೆಗೋಡೆ: ಕತಾರ್‌ನ ಬಹುಪಾಲು ಹೀಲಿಯಂ ರಫ್ತುಗಳು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತವೆ.

ಹೀಲಿಯಂ ಕುರಿತು: ಹೀಲಿಯಂ ಬಣ್ಣರಹಿತ, ವಾಸನೆರಹಿತ, ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಜಡ ಉದಾತ್ತ ಅನಿಲ (noble gas) ಆಗಿದ್ದು, ತಿಳಿದಿರುವ ಯಾವುದೇ ಮೂಲವಸ್ತುವಿಗಿಂತ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಕುದಿಯುವ ಮತ್ತು ಕರಗುವ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

• ಸಮೃದ್ಧತೆ: ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿಯೇ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೇರಳವಾಗಿರುವ ಮೂಲವಸ್ತುವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿರಳವಾಗಿದೆ.
• ಮೂಲ: ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೀಲಿಯಂ, ಶತಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರದಲ್ಲಿ ಯುರೇನಿಯಂ ಮತ್ತು ಥೋರಿಯಂನ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಯ (radioactive decay) ಮೂಲಕ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
• ವಾತಾವರಣದ ನಷ್ಟ: ಒಮ್ಮೆ ಗಾಳಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರ, ಹೀಲಿಯಂ ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ.
• ಜಾಗತಿಕ ಪೂರೈಕೆ: US, ಕತಾರ್, ರಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಅಲ್ಜೀರಿಯಾ ದೇಶಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಬಹುಪಾಲು ಹೀಲಿಯಂ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ.

ಹೀಲಿಯಂನ ಅನ್ವಯಗಳು

• ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬಳಕೆ: ಜಾಗತಿಕ ಹೀಲಿಯಂನ ಸುಮಾರು 30% ಅನ್ನು MRI ಸ್ಕ್ಯಾನರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಪರ್ ಕಂಡಕ್ಟಿಂಗ್ ಆಯಸ್ಕಾಂತಗಳನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಉತ್ಪಾದನೆ: ಇದು ಅರೆವಾಹಕಗಳು (semiconductors) ಮತ್ತು ಫೈಬರ್ ಆಪ್ಟಿಕ್ ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಜಡ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ತಂಪಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
• ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು: ಹೀಲಿಯಂ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿಯೂ ಅನಿಲ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವುದರಿಂದ, ದ್ರವ ಜಲಜನಕ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಕೆಟ್ ಇಂಧನ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒತ್ತಡಗೊಳಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಆಳ ಸಮುದ್ರದ ಡೈವಿಂಗ್: ಸಾರಜನಕ ನಾರ್ಕೋಸಿಸ್ (nitrogen narcosis) ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕದ ವಿಷತ್ವವನ್ನು (oxygen toxicity) ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಆಳ ಸಮುದ್ರದ ಡೈವಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಿಲಿಂಡರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.